Üçüncü ulduzlararası obyekt şübhə doğurdu: alimlər süni mənşə ehtimalını istisna etmirlər

3I/ATLAS-ın trayektoriyası və davranışı alimləri düşündürür

2025-ci ilin 1 iyul tarixində astronomlar tərəfindən kəşf edilən 3I/ATLAS adlı ulduzlararası obyekt elm ictimaiyyətində geniş müzakirələrə səbəb olub. Hazırda kometa kimi təsnif edilən bu obyektin trayektoriyası, ölçüləri və müşahidə şərtləri onun təbii mənşəli olması ilə bağlı suallar doğurur. Bəzi alimlər, xüsusilə tanınmış astrofizik Avi Lebin rəhbərlik etdiyi tədqiqatçılar qrupu bu cismin potensial olaraq süni - yəni başqa bir sivilizasiyanın nə vaxtsa kosmosa buraxdığı idarə olunan kosmik aparat ola biləcəyini istisna etmirlər.

Qeyri-adi trayektoriya: təsadüfdən çox planlı uçuşa bənzəyir

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, 3I/ATLAS demək olar ki, Günəş sisteminin planetlərinin hərəkət etdiyi ekliptika müstəvisində hərəkət edir. Onun bu müstəviyə nisbətən meyli cəmi 5 dərəcədir. Daha da maraqlısı, obyekt bu müstəvidə retroqrad - yəni planetlərin fırlanma istiqamətinin əksinə hərəkət edir. Alimlər bu iki xüsusiyyətin eyni vaxtda təsadüfən baş vermə ehtimalını yalnız 0,02% səviyyəsində qiymətləndirirlər.

Bundan əlavə, obyektin trayektoriyası onun eyni uçuş zamanı bir deyil, üç planet - Venera, Mars və Yupiterin yaxınlığından keçməsinə imkan verir. Bu cür “uyğun” yaxınlaşmalar kosmik missiyalarda sürət qazanmaq üçün istifadə edilən qravitasiya manevrlərinə bənzədilir. Alimlər bildirirlər ki, belə üçlü təsadüfün ehtimalı cəmi 0,005% təşkil edir.

Müşahidələrdən yayınan obyekt

3I/ATLAS Yerə çox əlverişsiz bucaq altında yaxınlaşır. O, bizə Süd Yolu qalaktikasının mərkəzinə yaxın olan parlaq və sıx ulduz sahəsindən gəlir - bu isə onu müşahidə etməyi çətinləşdirir. Üstəlik, obyektin Günəşə ən yaxın olacaq günü - 29 oktyabrda Yer öz orbitində qarşı tərəfdə olacaq. Bu da müşahidəni daha da çətinləşdirəcək.

Əlamətlər və şübhələr

Təxmini 20 kilometr diametrə malik olan 3I/ATLAS-ın bu qədər böyük ölçüdə olub başqa bir ulduz sistemindən bizim sistemə düşməsi ehtimalı da son dərəcə az hesab edilir. 

Əslində, nədir?

Alimlər bu obyektin süni mənşəli olduğunu iddia etmirlər, lakin bu ehtimalı tamamilə kənarlaşdırmağın elmə zidd olduğunu deyirlər. Onlar bildirirlər ki, əvvəllər 2017-ci ildə müşahidə edilmiş və qeyri-adi forması ilə yadda qalan Oumuamua da oxşar suallar doğurmuşdu. O da gözlənilmədən sürətlənmiş və yad sivilizasiyanın mümkün arxivi kimi dəyərləndirilmişdi.

Alimlərin çağırışı: Qərəzdən imtina etmək

Tədqiqatçılar bu və oxşar obyektlərin izahını yalnız təbii modellərlə izah etməyə çalışmağın bəzən faktları gözardı etməyə səbəb ola biləcəyini vurğulayırlar. Onların fikrincə, belə mövcud nümunələr, o cümlədən 3I/ATLAS, gələcəkdə texnoloji mənşəli obyektləri müəyyən etmək üçün bizə təməl məlumatlar təqdim edə bilər. Elmi ictimaiyyət bu ehtimallara açıq yanaşmalıdır ki, insanlıq tarixində yeni səhifə açmaq fürsəti əldən verilməsin.

Hazırladı:

S.ELAY

XQ
Mənbə: arXiv.org preprint platformasında dərc olunmuş tədqiqat materialları əsasında hazırlanmışdır.