Ucuz alış veriş toru: İnsanları daha çox xərcləməyə sövq edirlər

Onlayn alış-verişin geniş yayılması insanların istehlak vərdişlərini dəyişib.

Endirim kampaniyaları, pulsuz çatdırılma və məhdud müddətli təkliflər alıcıları daha çox məhsul sifariş etməyə həvəsləndirir. Lakin maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, insanlar bəzən qənaət etdiklərini düşünərkən əslində daha çox pul xərcləyirlər.

Məsələn, 100 manatlıq məhsulun 70 manata təklif edilməsi alıcıda 30 manat qazandığı təəssüratı yaradır. Halbuki həmin məhsula ehtiyac yoxdursa, bu, qənaət deyil, əlavə xərcdir. 

“Cebheinfo.az”-ın araşdırmasına görə, eyni vəziyyət pulsuz çatdırılma kampaniyalarında da müşahidə olunur. Alıcı çatdırılma haqqı ödəməmək üçün səbətinə ehtiyacından artıq məhsul əlavə edir.

Onlayn platformaların istifadə etdiyi digər üsul isə süni təciliyyət yaratmaqdır. “Son 2 məhsul”, “Kampaniyanın bitməsinə 5 dəqiqə qalıb” kimi bildirişlər insanlarda fürsəti itirmək qorxusu yaradır və düşünülməmiş qərarlara səbəb olur.

İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (OECD) 2024-cü il araşdırmasına əsasən, yoxlanılan internet saytlarının 76 faizindən çoxunda ən azı bir manipulyativ dizayn üsulu aşkarlanıb. Bu üsullar istehlakçıların alış qərarlarına təsir göstərərək onları daha çox xərcləməyə sövq edə bilər.

Bəzi platformalar isə gündəlik bonuslar, xal toplamaq, hədiyyələr və müxtəlif oyun mexanizmləri vasitəsilə istifadəçilərin diqqətini cəlb edir. Nəticədə insanlar mükafat qazanmaq və ya kampaniyanı qaçırmamaq üçün platformalara daha tez-tez daxil olur və planlaşdırmadıqları alışları edirlər.

Bu tendensiya ailə büdcəsinə də təsirsiz ötüşmür. Kiçik məbləğli sifarişlər ayrı-ayrılıqda ciddi xərc kimi görünməsə də, ay ərzində təkrarlanması ümumi xərcləri artırır. Xüsusilə geyim, kosmetika və məişət əşyalarının ehtiyac olmadan alınması maliyyə yükünü ağırlaşdıra bilər.

Azərbaycanda da onlayn alış-verişin genişlənməsi bu məsələni aktual edir. Sosial şəbəkələrdəki satış səhifələri və beynəlxalq alış-veriş platformalarında təqdim olunan endirimlər istehlakçılara geniş seçim imkanı yaratsa da, hər endirim real qənaət demək deyil.

Beləliklə, müasir ticarətdə əsas məsələ yalnız ucuz məhsul tapmaq deyil, ehtiyacları düzgün müəyyənləşdirməkdir. Çünki bəzən ən böyük qənaət endirimdən yararlanmaq deyil, ehtiyac olmayan məhsulu almamaqdır.

Aişə
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin