“Ukrayna təhlükəsizlik zəmanətləri olmadan heç bir sülh planına razı olmayacaq” Politoloq

"Rusiya-Ukrayna müharibəsinin gərginliyi fonunda Fransa Prezidenti Emmanuel Makron ilə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski arasında keçirilən görüş, müharibənin necə və hansı şərtlərlə sona çata biləcəyinə dair mühüm məsələlərin müzakirəsinin davam etdiyini göstərir".

Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, politoloq Üzeyir Mustafayev dünən Parisdə səfərdə olan Ukrayna liderinin fransalı həmkarı ilə görüşünü şərh edərkən bildirdi.

O, qeyd etdi ki, bir müddət əvvəl ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən münaqişə tərəflərinə yəni, Rusiya və Ukraynaya 28 bəndlik sülh müqaviləsinin mətni təqdim edilmişdi:

"Bu sənəd bir sıra gərgin və açıq qalan məqamları özündə ehtiva edirdi. Ən mühüm məsələ Ukraynanın bəzi ərazilərinin sülhün əldə olunması və müharibənin bitməsi naminə Rusiyaya güzəştə gedilməsi ehtimalı idi. Ukraynanı əsas narahat edən digər məsələ isə belə güzəştlər fonunda ölkənin davamlı təhlükəsizliyinin necə təmin olunacağı və sülhün hansı mexanizmlərlə qorunacağı idi. 28 bəndlik sənəd yayımlandıqdan sonra, xüsusilə Avropa dövlətləri, o cümlədən Fransa Prezidenti Makron tərəfindən müxtəlif bəyanatlar səsləndirildi və bu sənədə alternativ mətn hazırlanması istiqamətində işlərə başlandı. Makron–Zelenski görüşünün əsas məqsədlərindən biri də həmin sülh sənədinin müzakirəsi və yeni imkanların qiymətləndirilməsi idi. Qeyd etmək lazımdır ki, bu 28 bəndlik təklif hazırda münaqişənin sonu anlamına gəlmir, çünki Ukrayna hələ də onunla razılaşmayıb. Razılaşmamağın əsas səbəbi isə ölkənin təhlükəsizliyinə dair konkret və davamlı zəmanət mexanizmlərinin təqdim edilməməsidir".

Siyasi şərhçi qeyd etdi ki, Makron və Zelenskinin son görüşündə də məhz bu məsələlər ön planda olub: sülh əldə edildikdən sonra onun necə qorunacağı və burada qarant rolunun hansı formada təmin ediləcəyi müzakirə edilib.

"Görünən odur ki, bu tip görüşlər hələ uzun müddət davam edəcək, çünki diplomatik masada açıq qalan kifayət qədər ciddi məsələlər var. Xüsusilə Ukraynada baş verən siyasi proseslər, korrupsiya qalmaqalları və istefalar həm cəbhədə, həm də diplomatik müstəvidə ölkənin mövqeyini zəiflədir və Zelenskinin vəziyyətini daha da gərginləşdirir. Makron həm öz mövqeyindən, həm də ümumi Avropa mövqeyindən çıxış edərək məsələnin Ukrayna tərəfindən balanslaşdırılmasına çalışır. Digər tərəfdən, okeanın o biri tərəfində yerləşən ABŞ-dən fərqli olaraq Avropa birbaşa Rusiya ilə sərhədlidir. Bu baxımdan Avropanın təhlükəsizlik və dayanıqlı sülhə dair zəmanətlərə daha böyük ehtiyacı var. Siyasi, diplomatik və hərbi amillər nəzərə alınsa da, coğrafi amilin burada xüsusi əhəmiyyəti olduğu düşünülür. Bu gün Rusiyanın sərhədində olan Avropa ölkələri belə genişmiqyaslı bir müharibədən sonra yeni münaqişənin baş verməməsi üçün hansı addımların atılmalı olduğunu sorğulayır. Eyni zamanda Ukraynanın güzəştə gedə biləcəyi ərazilərlə bağlı gələcəkdə yeni iddiaların necə qarşısının alınacağına dair suallar da aktuallığını qoruyur. Görünən odur ki, bu görüşlər hələlik son deyil və davam edəcək. Ukraynadakı daxili böhran və cəbhədəki gərginlik isə hazırkı perspektivdə ölkənin mövqeyinə mənfi təsir göstərməkdə davam edir", - deyə Üzeyir Mustafayev yekunlaşdırdı.

Xədicə BAXIŞLI