Universitetlər bir sahə üzrə həddindən artıq işçi qüvvəsi hazırlayır MÜNASİBƏT BİLDİRİLDİ

"Əmək bazarı həmişə dinamik sahə olub. Əmək bazarı hər daim öyrənilməlidir". Bu sözləri sosioloq Üzeyir Şəfiyev SİA-ya açıqlamasında deyib.

O bildirib ki, hər il Azərbaycanda əmək bazarına təqribən 100 mindən bir qədər çox işçi qüvvəsi daxil olur: "Təbii ki, əmək bazarında o qədər iş yeri açıla bilmir. Ən yaxşı halda 60-70 min civarında iş yerləri açıla bilir. Bu da əmək bazarını rəqabətli edir.

Azərbaycanda rəsmi statistikaya görə işsizlik təqribən 5,6 faiz təşkil edir. Biz araşdıranda görürük ki, işsizliyin müxtəlif səbəbləri var. Əmək bazarında rəqabətə davamlı mütəxəssislər, yaxud da, işçi qüvvəsi olmalıdır. Burada təkcə ali təhsilli mütəxəssislərdən söhbət getmir, həm də təhsilsiz və ali təhsili olmayan işçi qüvvəsindən də söhbət gedir. Bilmək lazımdır ki, əmək bazarına üz tutan işçi qüvvəsi nə dərəcədə əmək bazarının tələblərinə cavab verir. Öncə əmək bazarının tələbləri öyrənilməlidir. İnsanlar, kolleclər, ali təhsil ocaqları tərəfindən öyrənilməlidir. Hətta deyərdim ki, orta məktəblər səviyyəsində də əmək bazarının öyrənilməsi aparılmalıdır. Çünki abituriyent hansısa peşə məktəbinə, kollecə, ali təhsilə sənəd verərkən əmək bazarını uyğun bilməlidir. Fikirləşməlidir ki, indiki halda orta perspektivdə, gələcəkdə hansı ixtisas, peşə əmək bazarı üçün rəqabətə davamlıdır. Bu baxımdan əmək bazarı bu planda öyrənilməlidir.

Bəzən də bizdə ixtisas seçərkən insanlar daha çox kütlə psixologiyası ilə hərəkət edirlər. Ancaq biz bilməliyik ki, bu peşəyə üz tutan insanın nə dərəcədə ona potensialı var, yaxud da öz seçimidir. Bu baxımdan birinci ixtisas, peşə seçimi düzgün olmalıdır. Əmək bazarı nəzərə alınıb seçilməlidir. Bəzən elə sahəyə axın olur, universitetlər bir sahə üzrə həddindən artıq işçi qüvvəsi hazırlayır. Amma elə sahələr var ki, o istiqamətdə həmişə ixtisas hazırlığı aparılmır. Eyni ixtisası bitirən, eyni sayda işçi qüvvəsi əmək bazarında rəqabətlə qarşılaşacaq. Ona görə, daha az tələb olunan sahələri seçməlisən ki, əmək bazarında yer tutasan. Yaxud da, özünü təkmilləşdirməlisən. Bu baxımdan əmək bazarı daim dinamik olduğu üçün daim özünü inkişaf etdirməlisən ki, rəqabətə davamlı olasan.

Son vaxtlar daha çox qlobal miqyasda, o cümlədən Azərbaycanda süni intellekt, İKT imkanları əlavə imkanlar açır. Həm də rəqabət mühitini daha da gərginləşdirir. İxtisas seçərkən özündə bu qabiliyyətləri də formalaşdırmaq lazımdır".

"Digər aspekt də ondan ibarətdir ki, bəzən əmək müəssisələrində təklif olunan əmək haqqı işçinin tələblərinə uyğun olmadığı üçün həmin sahədə çalışmaq istəmir. Həm ali məktəblərlə əlaqə saxlamalı, həm də təhsil müəssisələri də əmək bazarı ilə əlaqə saxlamalıdır. Qarşılıqlı şəkildə bunlar bir-birini öyrənməli, tanımalı, bununla da əmək bazarında tələb, təklifə uyğun münasibətlər qurulmalıdır. Bəzən əmək müəssisələri yenicə bitirmiş məzunlardan iş stajı tələb edir. Bu da məsələni mürəkkəbləşdirir. Çox yaxşı olar ki, sonuncu kursun ikinci semestrində tələbələr praktikada olur. Yaxşı olar ki, əmək müəssisələri bu praktika müddətini əmək stajı kimi qəbul etsinlər. Bu da əmək bazarında yeni bitirmiş məzunların işlə təmin olunmasına kömək edə bilər. Diplom şərt deyil, əsas odur ki, əmək bazarının tələbinə uyğun bacarıq və biliklər olsun" - deyə o, əlavə edib.