Icma.az
close
up
RU
Uşaq və böyüklərdə əsəb tikləri Niyə yaranır?

Uşaq və böyüklərdə əsəb tikləri Niyə yaranır?

Medicina saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.



Sinir tikləri təzahürlərində fərqlənir; tətikləyici faktorlar psixoloji və nevroloji ola bilər.

“Medicina” xəbər verir ki, tik insanın idarə edə bilmədiyi ani, təkrarlanan, qeyri-iradi hərəkətlər və ya səslərdir.

Onlar sinir sisteminin müvəqqəti nasazlığı səbəbindən yaranır və ən çox uşaqlıqda (5-10 yaş) görünür, lakin böyüklərdə də qəfil görülə bilər.

Nevroloq Aleksandra Alekhina tiklərin növlərindən danışıb.

Tiklər iki əsas qrupa bölünür: motor (hərəkət) və vokal (səs). Bir neçə hərəkət və ya səs bir anda birləşdirildikdə onlar sadə (qısamüddətli) və mürəkkəb ola bilər.

Motor tiklərinin nümunələri

yanıb-sönən gözlər;

Ağız və ya burun küncünün səyriməsi;

Çiyin çəkmə;

Kəskin baş hərəkətləri.

Kompleks:

obyektlərə və ya özünüzə toxunmaq;

Atlama, titrəmə;

Jestlərin təkrarlanması.

Vokal tiklərin nümunələri

Öskürək, xoruldama;

tıslama, fit çalma;

qışqırma.

Kompleks:

Başqalarının sözlərini təkrarlamaq (ekolaliya);

ədəbsiz sözlər söyləmək (bu pozğunluq koprolaliya kimi tanınır və Tourette sindromunda baş verir);

Eyni sözün və ya ifadənin təkrarlanması.

Niyə sinir tikləri yaranır?

Sinir tikləri mürəkkəb nevroloji hadisədir və onların əmələ gəlməsində bir neçə mexanizm iştirak edir.

Nevroloji: motor idarəetmə sistemində nasazlıq

Tiklərin əksəriyyəti hamar və koordinasiyalı hərəkətlərdən məsul olan beynin dərin strukturları olan bazal qanqliyaların disfunksiyası nəticəsində yaranır. Bu sistemdə balanssızlıq olduqda, o zamanhərəkətlərin idarə edilməsində əsas rol oynayan dofamin reseptorlarının fəaliyyəti pozulur;

beyin qabığının spontan əzələ daralmalarına inhibitor təsiri azalır.

Genetik: irsi meyllilik

Araşdırmalar göstərir ki, tikləri olan xəstələrin 50-70%-nin qohumlarında eyni problemi var.

Tourette sindromu (müxtəlif motor və səs tikləri ilə xarakterizə olunan bir xəstəlik);

ailədə OKB halları (obsesif-kompulsif pozğunluq);

DEHB (diqqət çatışmazlığı hiperaktivlik pozuqluğu, həmçinin tez-tez irsi).

Bu pozğunluqların baş verməsi müəyyən genlərin uşaqlara ötürülməsi ilə bağlıdır.

Psixogen: psixika bədənə təsir edir

Stressli hadisələr tiklər üçün tətikləyici ola bilər:

Kəskin stress: qorxu, psixoloji travma tiklərin ilk təzahürlərinə səbəb ola bilər;

Xroniki gərginlik: narahatlıq pozğunluqları, həddindən artıq iş, tiklər daha tez-tez və daha sıx görünə bilər.

Uşaqlarda, psixogen amillərə görə tiklər tez-tez məktəbə uyğunlaşma dövründə, valideynlərin boşanmasından sonra, artan akademik stress fonunda inkişaf edir.


Aygün Musayeva


Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:223
embedMənbə:https://www.medicina.az
archiveBu xəbər 26 Aprel 2025 18:33 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see323

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see315

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see311

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see302

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see281

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see269

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see261

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see249

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see244

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see242

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see237

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see224

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see216

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see215

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see209

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see200

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see190

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see180

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see179

Əliyevlə deyil, kimlə imzalayım? Lula da Silva ilə?

18 Noyabr 2026 21:19see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri