Uşaqlara nə qadağan edilməməlidir? Valideynlər düşmən olacaqlar

Uşağa duyğularını ifadə etməyi qadağan etmək valideynlərin yol verdiyi ən böyük səhvlərdən biri hesab olunur. Psixoloqlar bildirirlər ki, “ağlama”, “əsəbləşmə” kimi tələblər uşağın öz hisslərinə olan hüququnu əlindən alır və ailədaxili münasibətlərə ciddi zərər vurur.

Lent.az xəbər verir ki, bu cür qadağalar nəsillər arasında məsafə yaradır.

Uşaq zamanla valideynlərinə etibar etməyi dayandırır və emosional dəstəyi ailədən kənarda axtarmağa başlayır. Bu mövzu uşaq psixologiyası ilə bağlı son tədqiqatlarda da geniş müzakirə olunur, Belnovosti-nin müxbiri xəbər verir.

Araşdırmalar göstərir ki, basdırılmış emosiyalar sonradan aqressiya və ya qapanıqlıq formasında üzə çıxa bilər. Duyğuların ifadəsinə qoyulan qadağa valideynləri uşağın gözündə “düşmənə” çevirir. Uşaq onları öz həqiqi hissələrini qəbul etməyən insanlar kimi qavrayır. Xüsusilə ağlamağın qadağan edilməsi təhlükəli sayılır, çünki uşaqlar üçün göz yaşları gərginliyi azaltmağın təbii yoludur.

Psixoloqlar vurğulayırlar ki, “güclü ol” tələbi uşağa ağrını gizlətməyi öyrədir. Lakin bu ağrı daxildə toplanaraq psixikanı tədricən dağıdır. Mütəxəssislər valideynlərə məsləhət görürlər ki, uşağı susturmaq əvəzinə onu dəstəkləsinlər və hisslərin normal olduğunu izah etsinlər. Bu yanaşma uşağa emosiyalarla mübarizə aparmağı deyil, onları düzgün şəkildə yaşamağı öyrədir.

Mütəxəssislər həmçinin sualların qadağan edilməsinin də etibarı sarsıtdığını bildirirlər. Uşağa “qarışma”, “soruşma” deyildikdə, o, marağını və düşüncələrini bölüşməkdən imtina edir. Halbuki maraq inkişafın əsasını təşkil edir. Onun boğulması uşağı passivləşdirir və ətraf aləmə marağını azaldır.

Araşdırmalara əsasən, sual verməsi qadağan olunan uşaqlar daha zəif oxuyur və təşəbbüs göstərməkdən çəkinirlər. Oyunun məhdudlaşdırılması da valideynlərin yol verdiyi digər ciddi səhv kimi qiymətləndirilir. Psixoloqlar bildirirlər ki, oyun uşağın dünyanı dərk etməsi və sosial bacarıqlar qazanması üçün əsas vasitədir. Bu prosesin məhdudlaşdırılması uşağın narahat və özünə inamsız böyüməsinə səbəb ola bilər.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, qadağalar yalnız təhlükəli davranışlara şamil edilməlidir, emosiyalara və marağa yox. Yalnız bu halda sağlam balans qorunur. Duyğuları qadağan edən valideynlər uşaqlarla əlaqəni itirir və dəstək mənbəyi deyil, qorxu mənbəyinə çevrilirlər.

Müasir tədqiqatlar təsdiqləyir ki, etibar emosiyaların qəbul edilməsi yolu ilə formalaşır. Bu isə sağlam valideyn–uşaq münasibətlərinin əsas açarıdır. Psixoloqlar valideynləri tərbiyə üsullarına yenidən baxmağa çağırırlar. Emosiyaları qadağan etmək olmaz, onları düzgün yaşamağı öyrətmək lazımdır.