Vitamin C qripin dərmanıdırmı? Elmi faktların işığında araşdırma

Xüsusilə qrip və soyuqdəymə mövsümündə insanlar bu vitamini ya profilaktik, ya da xəstəlik zamanı sağalma ümidi ilə qəbul edirlər. C vitamini haqqında formalaşmış ən geniş yayılmış inanclardan biri də onun qripin qarşısını aldığı və ya onu müalicə etdiyi fikridir. Bəs bu inanc elmi əsaslara söykənirmi?

C vitamininin geniş populyarlaşması 1970-ci illərdə Nobel mükafatçısı Linus Paulingin araşdırmalarına əsaslanır. O iddia edirdi ki, gündəlik yüksək dozada C vitamini qəbul etmək insanı soyuqdəymədən qoruyur və xəstəliyin daha yüngül keçməsinə səbəb olur. Bu iddia dünya miqyasında geniş yayılsa da, sonrakı tədqiqatlar bu fikri ciddi şəkildə sınağa çəkdi.

2007-ci ildə nüfuzlu Cochrane Library tərəfindən yayımlanan geniş meta-analizdə 11.000-dən çox iştirakçının qatıldığı 29 müxtəlif elmi araşdırma nəzərdən keçirilib. Nəticələrə görə, profilaktik şəkildə qəbul edildikdə C vitamini soyuqdəymə hallarını orta hesabla 8% azaldır. Atletlər və fiziki cəhətdən yüklənmiş şəxslərdə bu göstərici 50%-ə qədər yüksələ bilər, lakin bu spesifik kateqoriyaya aiddir. Xəstəlik başladıktan sonra C vitamini qəbul etmək, xəstəliyin nə müddətini, nə də şiddətini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişmir.

ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (NIH) bildirir ki, C vitamini gündəlik qəbul üçün vacibdir, lakin qripin müalicəsində istifadəsinin klinik olaraq sübut edilmiş effektli forması yoxdur.

Dünya Səhiyyə Təşkilatı (WHO) da C vitamininin yüksək dozada istifadəsinin qrip və digər virus infeksiyalarının qarşısını aldığı barədə elmi sübut olmadığını vurğulayır.

C vitamininin artıq dozada (1000–2000 mg və daha çox) qəbul edilməsi bir çox insan tərəfindən təhlükəsiz qəbul edilsə də, bu, böyrək daşı riski, mədə-bağırsaq pozğunluğu, dəmirin həddindən artıq sorulması kimi problemlərə səbəb ola bilər.

NIH tərəfindən tövsiyə olunan gündəlik qəbul miqdarı 65–90 mq, maksimum təhlükəsiz doz isə 2000 mq olaraq müəyyən edilib.

Mövcud elmi sübutlara əsasən belə qənaətə gəlmək olar ki, Vitamin C qripin nə qarşısını alan, nə də onu müalicə edən vasitə deyil. Onun orqanizmdə immun sistemini dəstəkləyici rolu var və düzgün, balanslı qidalanmanın bir hissəsi kimi əhəmiyyətlidir. Amma qripə qarşı “dərman” kimi istifadəsi elmi baxımdan əsaslandırılmır.

Leyla Mirzə

Bizimyol.info