Icma.az
close
up
RU
Xamenei kim idi DOSYE

Xamenei kim idi DOSYE

Modern.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

1979-cu ildə baş verən İran İslam İnqilabı sonrasında formalaşan teokratik siyasi sistemin ikinci ali rəhbəri olan Ayətullah Əli Xamenei 1989-cu ildən etibarən İran İslam Respublikasının ali lideri vəzifəsini icra edirdi. O, inqilabın banisi Ayətullah Ruhullah Xomeyninin vəfatından sonra bu posta seçilmişdi.

İndiki iranlı gənclərin demək olar ki, hamısı yalnız onun rəhbərliyi altında yaşayıb. Bu fakt təkcə siyasi deyil, həm də sosial-mədəni reallıqdır: bütöv bir nəsil Xamenei dövrünün diskursu, təhlükəsizlik siyasəti və ideoloji çərçivəsi ilə formalaşıb.

Hakimiyyət strukturu və səlahiyyətləri

İranın siyasi sistemi formal olaraq prezident, parlament və məhkəmə hakimiyyətindən ibarət olsa da, ali lider institutu bu strukturların üzərində dayanır. Xamenei dövlət siyasətinə veto hüququna malik idi, silahlı qüvvələrin baş komandanı sayılırdı və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu daxil olmaqla bütün təhlükəsizlik aparatına nəzarət edirdi.

O, həmçinin məhkəmə rəhbərliyinin, dövlət mediasının və mühüm strateji qurumların rəhbərlərini təyin etmək səlahiyyətinə sahib idi. Bu çərçivədə onun hakimiyyəti faktiki olaraq qeyri-məhdud xarakter daşıyırdı.

Uşaqlıq və dini formalaşma

Əli Xamenei 1939-cu ildə İranın ikinci böyük şəhəri olan Məşhəddə anadan olub. Səkkiz uşaqlı ailənin ikinci övladı idi. Atası orta səviyyəli şiə ruhanisi olub.

O, kiçik yaşlarından “Quran” təhsili alıb və 11 yaşında dini təhsil yoluna qədəm qoyub. Lakin onun formalaşması yalnız dini müstəvidə olmayıb. Dövrün bir çox ruhaniləri kimi, o da dini kimliklə siyasi mövqeni birləşdirən xətt üzrə hərəkət edib.

Şaha qarşı mübarizə və həbs illəri

Xamenei İran şahına qarşı müxalifət hərəkatında fəal iştirak edib. Cəlbedici natiq kimi tanınıb və dini çıxışları siyasi çağırışlarla birləşdirib.

Şahın gizli polisi tərəfindən altı dəfə həbs edilib, işgəncələrə məruz qalıb və sürgünə göndərilib. Bu dövr onun siyasi kimliyinin möhkəmlənməsində mühüm rol oynayıb.

İnqilabdan sonra yüksəliş

1979-cu il inqilabından sonra Xamenei sürətlə siyasi elitanın ön sıralarına yüksəldi. 1980-ci ildə Xomeyni tərəfindən Tehranda cümə xütbələri oxumaq tapşırıldı. 1981-ci ildə İran prezidenti seçildi.

1980-ci illərdə sui-qəsd cəhdindən sonra sağ qolunu itirdi. 1989-cu ildə Xomeyninin vəfatından sonra Ekspertlər Şurası tərəfindən ali lider təyin edildi və bu postu 2026-cı ilə qədər icra etdi.

Tehranda sadə iqamətgahda yaşadığı, xaricə az səfər etdiyi bildirilirdi. Gəncliyində siqaret çəkməsi kimi şəxsi detalları da mediada yer alıb.

Ailəsi və övladları

Xamenei həyat yoldaşı Mensure Hocasete Bakırzadə ilə ailə qurub. Dörd oğul, iki qız atası idi. Ailə ümumilikdə mediadan uzaq həyat sürüb.

Müctəba Xamenei

Oğullarının ən tanınmışı Müctəbadır. İran elitasının təhsil aldığı Ələvi liseyində oxuyub. 30 yaşında Qumdakı mədrəsədə dini təhsilə başlayıb.

2000-ci illərdən etibarən onun siyasi təsiri ilə bağlı iddialar artıb. 2004-cü il prezident seçkilərindən sonra adı tez-tez hallanıb. Mehdi Kərrubi onu açıq məktubunda Mahmud Əhmədinejadın xeyrinə müdaxilədə ittiham etmişdi.

Bəzi təhlillərə görə, Müctəba potensial varis kimi nəzərdən keçirilirdi. Rəsmi dairələr bunu təkzib etsə də, onun ali lider ofisində ciddi nüfuza malik olduğu bildirilirdi.

Digər oğulları

Mustafa Xamenei İran-İraq müharibəsində ön cəbhədə xidmət edib.

Məsud Xamenei daha çox atasının əsərlərinin arxivləşdirilməsi və nəşri ilə məşğul olub. O, Xameneinin tərcümeyi-halının və xatirələrinin hazırlanmasına cavabdeh idi.

Meysem Xamenei də dini fəaliyyətlə məşğul olub və ailənin nəşr işlərində iştirak edib.

Qızları

Buşra və Hoda haqqında ictimai məlumat azdır. Hər ikisi inqilabdan sonra doğulub və akademik-dini çevrələrlə ailə bağları qurublar.

Ölümü

28 fevral 2026-cı ildə ABŞ və İsrailin İrana hərbi müdaxiləsi nəticəsində Əli Xamenei öldürülüb. Bu məlumat İran Dövlət Televiziyası tərəfindən təsdiqlənib.

Onun ölümü İranın siyasi sistemində ciddi dönüş nöqtəsi hesab olunur. Çünki ali lider institutu təkcə siyasi deyil, həm də ideoloji mərkəzdir. Bu postun gələcək sahibi ölkənin daxili sabitliyi, regional siyasəti və beynəlxalq münasibətləri üçün həlledici olacaq.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:496
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 01 Mart 2026 14:21 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see414

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see322

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see305

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see293

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see281

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see275

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see271

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see261

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see243

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see241

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see235

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see235

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see235

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see234

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see222

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see222

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see187

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri