Xankəndidə keçirilən ECO Zirvəsi regional əməkdaşlığın inkişafını əks etdirir

2025-ci il iyulun 4-də Azərbaycanın Xankəndi şəhərində keçirilmiş İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (ECO) 17-ci Zirvə görüşü təkcə iqtisadi forum deyil, həm də mühüm geosiyasi hadisə kimi tarixə düşdü. Qarabağda dövlət suverenliyinin tam bərpa olunmasından sonra bu cür mötəbər beynəlxalq toplantının məhz Xankəndidə keçirilməsi regionda yeni reallıqların həm rəsmi, həm də rəmzi təsdiqi kimi dəyərləndirilir.

Xankəndidə keçirilən ECO Zirvəsi, ilk növbədə, Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa əsaslanan suverenliyinin praktik reallığa çevrildiyini bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Əvvəllər münaqişə zonası kimi tanınan bir ərazinin artıq beynəlxalq diplomatiyanın mərkəzinə çevrilməsi, Azərbaycanın dövlət idarəçiliyi, təhlükəsizlik və infrastruktur imkanlarının yüksək səviyyədə olduğunu göstərir. Bu hadisə, eyni zamanda, regionda post-münaqişə dövrünün başlandığını və sülh, əməkdaşlıq mühitinin bərqərar olduğunu göstərən mühüm indikator kimi çıxış edir, Azərbaycanın sülh müqaviləsi təşəbbüslərinin arxasında əminlik və güvən hissi ilə dayandığını göstərir.

Zirvə görüşündə xüsusilə Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və digər türkdilli dövlətlərin fəal iştirakı diqqətdən yayınmadı. Bu, Türk Dövlətləri Təşkilatı ilə ECO arasında əməkdaşlıq platformalarının üst-üstə düşdüyünü göstərir. Azərbaycanın təşəbbüsləri fonunda regionda Türk inteqrasiyasının dərinləşməsi, nəinki iqtisadi, həm də geosiyasi bloklaşma proseslərini sürətləndirir. Bu həm də Cənubi Qafqazın Orta Dəhliz və Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutlarında önəmli mövqeyə çevrildiyinin göstəricisidir.

ECO Zirvəsində iştirak edən İran, Xankəndidəki tədbirdə yüksək səviyyədə təmsil olundu. Bu, İranın regionda yaranmış yeni vəziyyəti fakt olaraq qəbul etdiyini göstərir. Pakistan isə, hər zaman olduğu kimi, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini qətiyyətlə dəstəklədiyini bir daha bəyan etdi. Türkiyənin iştirakı isə həm siyasi həmrəylik, həm də iqtisadi əməkdaşlıq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu üç ölkənin mövqeyi, Cənubi Qafqazda yeni bölgəvi güc mərkəzinin formalaşdığını göstərir.

Nəticə etibarilə, ECO-nun Xankəndidəki Zirvə Görüşü, yalnız iqtisadi gündəliyi əhatə etmədi - o, həm də Azərbaycanın regional siyasətdə subyekt kimi rolunu və diplomatik gücünün artımını simvolizə etdi. Münaqişədən sülhə, qeyri-müəyyənlikdən sabitliyə keçidin canlı sübutu olan bu zirvə, gələcəkdə Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda daha da fəallaşacağının xəbərçisi kimi dəyərləndirilir.

Pərvanə Rzayeva,

Pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, ADPU-nun Quba filialının Keyfiyyətin təminatı şöbəsinin müdiri