Xoşbəxtlik hormonu xərçəngin sonunu gətirə bilər ARAŞDIRMA

Yeni araşdırmalar “xoşbəxtlik hormonu” kimi tanınan serotoninin yalnız əhvali-ruhiyyəni deyil, həm də xərçəngin yaranmasını və inkişafını təsirləndirə bildiyini üzə çıxarıb.

Sherg.az xəbər verir ki, serotonin çox vaxt “xoşbəxtlik hormonu” adlandırılır. Lakin alimlərin fikrincə, artıq bu tanıtım kifayət etmir. Son tədqiqatlar serotonin molekulunun xərçəngin formalaşması və irəliləməsində gözlənilməz rol oynaya biləcəyini göstərir.

Serotonin deyildikdə ağla beyin gəlsə də, orqanizmdə serotoninin təxminən 95 faizinin bağırsaqlarda istehsal olunduğu məlumdur. Buradan qana keçən hormon qaraciyər, mədəaltı vəz, əzələlər, sümüklər, yağ toxuması və immun hüceyrələri də daxil olmaqla bir çox toxumalara çatır.

Bağırsaq mənşəli serotonin qanda şəkərin tənzimlənməsindən bədən temperaturunun qorunmasına, sümük sağlamlığından iştaha və bağırsaq hərəkətlərinə, cinsi funksiyalardan yara sağalmasına qədər çoxlu həyati funksiyanı yerinə yetirir. Qısacası, serotonin təkcə əhvali-ruhiyyəni deyil, orqanizmdə bir çox yaşamsal prosesləri idarə edir.

2019-cu ildə Nyu-Yorkdakı İcahn Tibb Məktəbində aparılan diqqətçəkən araşdırma serotoninin hüceyrələrin içinə daxil olaraq birbaşa DNT ilə qarşılıqlı təsirə girdiyini ortaya qoydu. Tədqiqatın nəticələrinə görə serotonin, genlərin aktiv olub-olmayacağını müəyyən edən molekulyar “açarlar”a bağlanır və bəzi genlərin işə düşməsini təmin edir.

Sonrakı araşdırmalar göstərib ki, bu mexanizm xərçəngin böyüməsində rol oynayan genləri də aktivləşdirə bilir. Bu təsir beyin, qaraciyər və pankreas xərçənglərində müşahidə olunub və alimlərin fikrincə, başqa xərçəng növlərində də rol oynaya bilər.

İrlandiyanın Limerik Universitetində çalışan tədqiqatçılar serotoninin DNT üzərində bağlandığı nöqtələri xəritələşdirərək onun xərçənglə əlaqəli genlərə təsirini araşdırırlar. Bu mexanizmin ətraflı şəkildə anlaşılması xərçəngdə tətbiq olunan “epigenetik müalicələrə” yeni imkanlar aça bilər.

Epigenetik müalicələr DNT ardıcıllığını dəyişdirmədən genlərin birbaşa açılıb-bağlanmasını hədəfləyir. Bu yolla xərçəng hüceyrələrində zərərli genlər deaktiv edilə, faydalı genlərin isə aktivləşdirilməsi mümkün ola bilər.

Bu metod uğur qazanarsa, klassik cərrahiyyə, kimyaterapiya və radioterapiyaya nisbətən daha hədəfli və yan təsirləri az olan müalicə üsullarının hazırlanması mümkün olacaq.