“Ya hicabınızı çıxarın, ya da işdən çıxın...”

...Fransanın “Mediapart” nəşri tərəfindən dərc edilən jurnalist araşdırması, Derichebourg qrupuna daxil olan Elior şirkətində illərdir hicablı işçilərin görünüşlərinə etiraz etmədən işdən çıxarılması ilə bağlı artan qalmaqala işıq salıb.

İstintaq, hicabla işə götürülən, lakin 2026-cı ilin əvvəlində şirkət siyasətində qəfil kəskin dəyişikliklə qarşılaşan işçilərin oxşar ifadələrinə istinad edir.

...“Müxtəliflik” və “inklüzivlik” şüarlarını təbliğ edən böyük Fransa şirkətləri arasında jurnalist Marie Turkan qeyd edir ki, bir çox işçi sərt bir seçimlə qarşılaşıb: hicablarını çıxarmaq və ya “kobud qayda pozuntularına” görə işdən çıxarılmaq.

...Qurbanlardan biri olan Aisata, menecerin ofisinə çağırıldığını və orada “hicablı qızların növbəsinin olduğunu” danışır.

Orada ona “peşə vəzifələrini yerinə yetirərkən görünən dini simvollar taxmağın qadağan olduğunu” bildirən rəsmi sənəd təqdim edilib.

Türkan ziddiyyəti vurğulayır: bir tərəfdən şirkət hicablı işçilərini işdən çıxarır, digər tərəfdən isə qadınları rəhbər vəzifələrə irəli çəkməyi hədəfləyən “Qadın istedadları” proqramı üçün reklam materiallarında onların şəkillərindən istifadə etməyə davam edir.

Aisata acı-acı əlavə edir ki, “...məni hicabla işə götürdülər və bu, problem deyildi... və indi bizə onu çıxarmaq və ya tərk etmək üçün səkkiz gün vaxt verilib.”

Bir işçi həmçinin şirkətin kompüterlərindəki ekran qoruyucusunda hicablı bir qadının işdən çıxarılma bildirişini almamışdan bir neçə gün əvvəl “Bəs sən sənsənsə? İnkişaf etməkdən qorxma!” başlığı ilə təsvir olunduğunu da gördü. İstintaq göstərir ki, bu cür hallar tək deyil.

...Başqa bir işçi deyir ki, “...məni hicabla işə götürdülər və bu, problem deyildi”, üçüncüsü isə işə götürülərkən ona “2025-ci ildir, necə varsansa, elə də gəl” deyildiyini xatırlayır ki, bu, sonrakı tədbirlərdən kəskin şəkildə fərqlənir.

Şirkət rəhbərliyi öz növbəsində bunun ümumi siyasət deyil, əksinə işçilərin tabe olmaqdan imtina etməsinin “bir neçə fərdi halı” olduğunu iddia edir.

Onlar iddia edirlər ki, dəyişikliklər, xüsusən də məktəblər və xəstəxanalar kimi dövlət qurumları ilə əlaqəli yerlərdə “daxili qaydaların uyğunlaşdırılması”nın bir hissəsidir.

Lakin araşdırma göstərir ki, 2 aprel 2026-cı ildə Elior potensial hüquqi boşluqları aradan qaldırmaq üçün daxili qaydalarına düzəliş edərək, hətta şəxsi iş yerlərində belə “neytrallıq prinsipi” ilə bağlı müddəalar əlavə edib.

...Vəkil Klara Qanden qeyd edir ki, bu cür tədbirlər, xüsusən də əvvəlcədən xəbərdarlıqların və ya intizam tədbirlərinin olmaması nəzərə alınmaqla, işdən çıxarılmaların “mütənasibliyi” ilə bağlı suallar doğurur.

O, tədbirlərin müəyyən bir qrupa qarşı yönəldiyi sübut olunarsa, “dolayı ayrı-seçkilik” riski barədə xəbərdarlıq edir. Bu qalmaqal, 2022-2023-cü illərdə Derichebourg qrupu tərəfindən Elior-un alınmasından sonra yaranan yeni korporativ ittifaqın özünü “artım və səmərəliliy”i “inklüzivlik və müxtəlifliyə” vurğu ilə birləşdirən bir model kimi təqdim etməsi ilə baş verir.

...Qrup dünya üzrə 130.000-dən çox insanı işə götürür və 2024-cü ildə dövriyyəsi təxminən 6 milyard avro təşkil edir. Lakin qadın işçilərin ifadələri bu görüntü ilə kəskin şəkildə ziddiyyət təşkil edir.

Onların bir çoxu dərin ayrı-seçkilik hissindən danışır.

Bir qadın deyir: “...Biz normal bir şey kimi işdən çıxarıla bilən azlığıq.”

İstintaq həmçinin Magellan Partners və bir neçə mühasibat firması da daxil olmaqla digər şirkətlərdə oxşar halları qeyd edir ki, onlar "neytrallıq" bəhanəsi ilə hicablı işçilərdən yaxa qurtarmaq üçün daxili siyasətlərini qəfil dəyişdiriblər.

Müəlliflərin fikrincə, bu, Fransa Respublikasının bərabərlik və inklüzivlik vədlərini şübhə altına alır.

Fransadakı gənc müsəlman qadınlar arasında məyusluq artır. Təcrübəsini itirən bir tələbə, Madouka deyir ki, “Valideynlərimə yazığım gəlir... Onlara belə deməyə cəsarət etmədim. Onlar yalnız mənim uğur qazanmağımı istəyirlər və indi hər şey itirilib.”

İstintaq vurğulayır ki, bu vəziyyət təcrid olunmuş deyil və Fransada dini azadlıq və özəl sektor qaydaları arasında daha geniş bir münaqişəni əks etdirir.

Əli Babayev