Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Yaxın Şərqdə azərbaycanlıların yeni dövləti qurulur ŞOK PLAN

Yaxın Şərqdə azərbaycanlıların yeni dövləti qurulur ŞOK PLAN

Icma.az, Olke.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

13 ildir müharibənin davam etdiyi Suriyada toqquşmaların yenidən intensivləşməsi ölkənin parçalanacağı perspektivini daha da yaxınlaşdırır. Hələ “ərəb baharı”nın dirəndiyi və Əsədin müqavimət göstərməyə başladığı dövrdə Suriyanın hissələrə bölünəcəyi proqnozları gündəmdə idi, lakin Rusiyanın müdaxiləsi və İranın dəstəyi Dəməşq mərkəzli dövlət quruluşunu kağız üzərində də olsa saxladı. Hazırda “kağızdan düzəlmiş qalaya” bənzəyən Suriyanın parçalanması yenidən aktuallaşıb.

Birincisi, Əsəd rejimini ayaqda saxlayan Rusiya və İran çətin vəziyyətdədir: bu, Suriyanın parçalanmasına qarşı müqaviməti zəiflədib;

İkincisi, Suriyada qüvvələr nisbəti və çoxsaylı güc mərkəzləri münaqişənin “ərazi bütövlüyü” çərçivəsində anlaşma ilə yekunlaşması perspektivini dumanlaşdırıb;

İran Suriya rejiminin ləğvinə qarşıdır və Rusiya ilə hələlik bu məsələdə ortaq mövqedən çıxış edirlər. ABŞ PKK-nın Suriya qanadı olan PYD/YPG qüvvələri üzərindən planlar həyata keçirir. Bunun fonunda müxalifləri dəstəkləyən Türkiyə suriyalı müxalifərin geri qayıdışını təmin etməyə çalışır. Suriyada aktiv oyunçuların hər biri bu ölkənin müəyyən ərazisinə bu və ya digər formada nəzarət edir. Bu mənzərə fonunda Suriyanın ərazi bütövlüyünün saxlanılması ilə bağlı ortaq məxrəcin tapılması çətinləşib.

Suriyanın parçalanacağı ehtimalları daha öncə də gündəmdə olub: Dəməşq və ətrafında Nuseyri dövləti, şimalda “kürd dövləti”, mərkəzdə sünni ərəb dövləti;

Bu, xüsusilə ABŞ tərəfindən irəli sürülən versiyadır. İran, Rusiya və Türkiyə Suriyanın bölünməsinə qarşı çıxsa da, ABŞ-ın “kürd dövləti” layihəsini gerçəkləşdirmək naminə uzlaşmayacağı aydın görünür. Bu situasiya Suriyada iştirak edən oyunçuları vəziyyətə uyğun davranmağa vadar edə bilər: İran və Rusiyanın təsir imkanlarını saxlamaq üçün ən azı Nüseyri dövlətinin yaranması ilə razılaşması mümkün versiyalardandır.

Burada əsas problemli məqam ABŞ-ın “kürd layihəsi”nin Türkiyənin maraqlarına zidd olmasıdır. Söhbət Suriyanın şimalında “kürd dövləti”, yaxud “kürd kantonu” yaradaraq, Şimali İraq Kürd Muxtariyyətinə bağlamaq və bu xətt boyunca Aralıq dənizinə uzanan dəhliz yaratmaqdır. Bu, Türkiyənin cənub sərhədlərini və bölgədəki strateji maraqlarını təhdid edir. Türkiyə Suriyada keçirdiyi əməliyyatlarla bu planın qarşısını böyük ölçüdə alıb. Hazırda PYD/YPG-nin Fəratın şərqinə doğru sıxışdırılması prosesi gedir. Tel-Rıfatın terrorçulardan təmizlənməsindən sonra Münbiçin hədəfdə olduğu haqda məlumatlar var.

Hadisələrin inkişafında Türkiyənin iki ssenari üzrə hərəkət etməsi ehtimalı mümkündür.

Birincisi, Suriyada müxaliflərin nəzarət etdiyi ərazilərdə yeni dövlətin yaradılması və ABŞ-ın “kürd layihəsi” qarşısında istifadə etməsidir;

İkincisi, Suriyada türkmən toplumunun öz müqəddəratını təyin etmə hüququnu gündəmə gətirməsi və onların dövlətinin yaradılmasıdır;

Yaxın Şərqdə 5,5 milyondan çox türkmən yaşayır: 3,5 milyonu Suriyada, 2 milyonu Kərkük və Mosulda. Türkmənlər həm Suriyada, həm İraqda böyük ölçüdə Türkiyəyə bağlı şəkildə fəaliyyət göstərir. Həm hərbi, həm siyasi müstəvidə kifayət qədər aktivdirlər. İstisna edilməməlidir ki, Yaxın Şərqdə siyasi xəritələrin dəyişməsi prosesinin davamında Türkiyə türkmənlərin dövlətinin yaradılması layihəsinin icrasına başlasın.

Bu kontekstdə İraq Türkmən Cəbhəsinin rəhbəri, Kərkük millət vəkili Ərşad Salehinin ötən il verdiyi açıqlama ön plana çıxır. Türkmən lider bəyan edirdi ki, Hələbdən başlayıb Mendelidə (İranla sərhəd) bitən ərazidə Türkməneli Respublikası yaradılmalıdır. Onun bununla bağlı təqdim etdiyi xəritə ciddi müzakirələrə də səbəb olmuşdu. Suriyada baş verənlər və bunun yenidən İraqa sıçraması fonunda Türkməneli Respublikasının qurulması qaçılmaz reallıq ola bilər.

Türkmənlər Səfəvilər dövründə Azərbaycandan bu coğrafiyaya köçmüş və möhkəmlənmiş türklərdir. Buna görə İraq azərbaycanlıları olaraq da tanınırlar.
 

Asif Nərimanlı

Ölkə.az

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:258
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 05 Dekabr 2024 22:27 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see383

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see312

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see292

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see291

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see287

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see285

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see282

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see266

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see265

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see260

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see255

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see249

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see248

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see239

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see237

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see231

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see225

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see203

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see200

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri