Icma.az
close
up
RU
Yaxın Şərqdə azərbaycanlıların yeni dövləti qurulur ŞOK PLAN

Yaxın Şərqdə azərbaycanlıların yeni dövləti qurulur ŞOK PLAN

Publika.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

13 ildir müharibənin davam etdiyi Suriyada toqquşmaların yenidən intensivləşməsi ölkənin parçalanacağı perspektivini daha da yaxınlaşdırır. Hələ “ərəb baharı”nın dirəndiyi və Əsədin müqavimət göstərməyə başladığı dövrdə Suriyanın hissələrə bölünəcəyi proqnozları gündəmdə idi, lakin Rusiyanın müdaxiləsi və İranın dəstəyi Dəməşq mərkəzli dövlət quruluşunu kağız üzərində də olsa saxladı. Hazırda “kağızdan düzəlmiş qalaya” bənzəyən Suriyanın parçalanması yenidən aktuallaşıb.
Birincisi, Əsəd rejimini ayaqda saxlayan Rusiya və İran çətin vəziyyətdədir: bu, Suriyanın parçalanmasına qarşı müqaviməti zəiflədib;
İkincisi, Suriyada qüvvələr nisbəti və çoxsaylı güc mərkəzləri münaqişənin “ərazi bütövlüyü” çərçivəsində anlaşma ilə yekunlaşması perspektivini dumanlaşdırıb;
İran Suriya rejiminin ləğvinə qarşıdır və Rusiya ilə hələlik bu məsələdə ortaq mövqedən çıxış edirlər. ABŞ PKK-nın Suriya qanadı olan PYD/YPG qüvvələri üzərindən planlar həyata keçirir. Bunun fonunda müxalifləri dəstəkləyən Türkiyə suriyalı müxalifərin geri qayıdışını təmin etməyə çalışır. Suriyada aktiv oyunçuların hər biri bu ölkənin müəyyən ərazisinə bu və ya digər formada nəzarət edir. Bu mənzərə fonunda Suriyanın ərazi bütövlüyünün saxlanılması ilə bağlı ortaq məxrəcin tapılması çətinləşib.
Suriyanın parçalanacağı ehtimalları daha öncə də gündəmdə olub: Dəməşq və ətrafında Nuseyri dövləti, şimalda “kürd dövləti”, mərkəzdə sünni ərəb dövləti;
Bu, xüsusilə ABŞ tərəfindən irəli sürülən versiyadır. İran, Rusiya və Türkiyə Suriyanın bölünməsinə qarşı çıxsa da, ABŞ-ın “kürd dövləti” layihəsini gerçəkləşdirmək naminə uzlaşmayacağı aydın görünür. Bu situasiya Suriyada iştirak edən oyunçuları vəziyyətə uyğun davranmağa vadar edə bilər: İran və Rusiyanın təsir imkanlarını saxlamaq üçün ən azı Nüseyri dövlətinin yaranması ilə razılaşması mümkün versiyalardandır.
Burada əsas problemli məqam ABŞ-ın “kürd layihəsi”nin Türkiyənin maraqlarına zidd olmasıdır. Söhbət Suriyanın şimalında “kürd dövləti”, yaxud “kürd kantonu” yaradaraq, Şimali İraq Kürd Muxtariyyətinə bağlamaq və bu xətt boyunca Aralıq dənizinə uzanan dəhliz yaratmaqdır. Bu, Türkiyənin cənub sərhədlərini və bölgədəki strateji maraqlarını təhdid edir. Türkiyə Suriyada keçirdiyi əməliyyatlarla bu planın qarşısını böyük ölçüdə alıb. Hazırda PYD/YPG-nin Fəratın şərqinə doğru sıxışdırılması prosesi gedir. Tel-Rıfatın terrorçulardan təmizlənməsindən sonra Münbiçin hədəfdə olduğu haqda məlumatlar var.
Hadisələrin inkişafında Türkiyənin iki ssenari üzrə hərəkət etməsi ehtimalı mümkündür.
Birincisi, Suriyada müxaliflərin nəzarət etdiyi ərazilərdə yeni dövlətin yaradılması və ABŞ-ın “kürd layihəsi” qarşısında istifadə etməsidir;

İkincisi, Suriyada türkmən toplumunun öz müqəddəratını təyin etmə hüququnu gündəmə gətirməsi və onların dövlətinin yaradılmasıdır;
Yaxın Şərqdə 5,5 milyondan çox türkmən yaşayır: 3,5 milyonu Suriyada, 2 milyonu Kərkük və Mosulda. Türkmənlər həm Suriyada, həm İraqda böyük ölçüdə Türkiyəyə bağlı şəkildə fəaliyyət göstərir. Həm hərbi, həm siyasi müstəvidə kifayət qədər aktivdirlər. İstisna edilməməlidir ki, Yaxın Şərqdə siyasi xəritələrin dəyişməsi prosesinin davamında Türkiyə türkmənlərin dövlətinin yaradılması layihəsinin icrasına başlasın.
Bu kontekstdə İraq Türkmən Cəbhəsinin rəhbəri, Kərkük millət vəkili Ərşad Salehinin ötən il verdiyi açıqlama ön plana çıxır. Türkmən lider bəyan edirdi ki, Hələbdən başlayıb Mendelidə (İranla sərhəd) bitən ərazidə Türkməneli Respublikası yaradılmalıdır. Onun bununla bağlı təqdim etdiyi xəritə ciddi müzakirələrə də səbəb olmuşdu. Suriyada baş verənlər və bunun yenidən İraqa sıçraması fonunda Türkməneli Respublikasının qurulması qaçılmaz reallıq ola bilər.
Türkmənlər Səfəvilər dövründə Azərbaycandan bu coğrafiyaya köçmüş və möhkəmlənmiş türklərdir. Buna görə İraq azərbaycanlıları olaraq da tanınırlar.
Asif

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:269
embedMənbə:https://publika.az
archiveBu xəbər 05 Dekabr 2024 20:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see294

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see294

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see290

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see271

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see269

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see263

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see262

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see241

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see226

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see214

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see213

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see213

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see211

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see209

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see207

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see201

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see197

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see189

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see182

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri