Yaxın Şərqdə eskalasiya təhlükəsi

Yaxın Şərqdə vəziyyət gərgin olaraq qalır. Amerika Birləşmiş Ştatlarının regiondakı hərbi və diplomatik addımları diqqət mərkəzindədir. Mərkəzi komandanlığın 24 saatlıq hazırlıq əmri, “Avro Linkoln” avrodaşıyıcı gəmisinin Yaxın Şərqə göndərilməsi və digər hərbi fəaliyyətlər bölgədəki qeyri-sabit vəziyyəti daha da ön plana çıxarıb. Bu addımlar həm güc nümayişi, həm də mümkün eskalasiyaların qarşısını almaq məqsədini daşıya bilər.

Millət vəkili Fazil Mustafa bildirib ki, Vaşinqtonun mümkün kurs dəyişikliyi və Qrenlandiya ilə bağlı proseslər diqqət mərkəzindədir.

Onun sözlərinə görə, Amerika Birləşmiş Ştatlarının İranla bağlı atacağı addımlar hələ də tam aydın deyil: “ABŞ-nin İranla bağlı yeni bir siyasi kurs müəyyənləşdirməsi istisna olunmur. Hazırda Qrenlandiya ilə bağlı da yeni proseslər başlayıb və bu, Vaşinqtonun xarici siyasətində fərqli istiqamətlərin gündəmə gəldiyini göstərir. Bir müddət əvvəl ABŞ-nin İrana zərbə endirəcəyi ilə bağlı təsəvvürlər mövcud olsa da, sonradan bu kursun dəyişdiyi və başqa istiqamətin seçildiyi müşahidə olunur”.

Fazil Mustafa vurğulayıb ki, İranla bağlı məsələlərin artıq yekunlaşdığını düşünmək düzgün olmaz: “Amerika Birləşmiş Ştatları özü də bildirir ki, İranla bağlı bütün seçimlər hələ də masanın üzərindədir. Hansı variantın sonda qəbul ediləcəyi isə yaxın gələcəkdə aydın olacaq”.

Hərbi təzyiq elementi

Deputat Azər Allahverənov qeyd edib ki, diplomatik kanallar və hərbi təzyiq elementi hələ prosesin əsasını təşkil edir: “Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran arasında mövcud qarşıdurma hələ ən yüksək mərhələyə çatmayıb və müxtəlif dairələrdə fərqli ssenarilər müzakirə olunur. Qarşıdurma pik həddə çatdıqdan sonra adətən iki yol qalır: ya münasibətlər qaynar fazaya keçir, ya da tərəflərdən biri geri addım atır. Hazırkı mərhələdə isə əsasən verbal müstəvidə və diplomatik kanallar vasitəsilə açıqlamalar və mesajlar verilir ki, bu da gərginliyin hələ pik nöqtəyə çatmadığını göstərir. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçinin ABŞ-yə səfəri və Qərb ölkələri ilə aparılan təmaslar diplomatik kanalların aktiv olduğunu təsdiqləyir”.

Deputat bildirib ki, ABŞ-ın “Avro Linkoln” aviadaşıyıcı gəmisinin Fars körfəzinə yaxınlaşdırılması və Hörmüz boğazı ilə bağlı risklər ciddi qarşıdurma ehtimalını artırsa da, bu hərbi element daha çox siyasi təzyiq və diplomatik təsir vasitəsi kimi istifadə olunur: “Məqsəd İranın ali siyasi rəhbərliyini daha konstruktiv mövqeyə yönəltmək, dialoqun dərinləşməsinə şərait yaratmaqdır. Hazırda informasiya məkanında dolaşan müxtəlif ssenarilər də məhz bu hərbi-siyasi təzyiq mexanizmi üzərində qurulub”.

ABŞ hərbi mövqeyini gücləndirir

Deputat Vüqar İsgəndərov isə diqqətə çatdırıb ki, Amerika Birləşmiş Ştatlarının mərkəzi komandanlığının 24 saatlıq hazırlıq əmri və “Avro Linkoln” avrodaşıyıcı gəmisinin Yaxın Şərqə göndərilməsi hazırda həm regionda, həm də ABŞ mediasında ən çox müzakirə olunan məsələlərdəndir.

Deputatın sözlərinə görə, ABŞ ordusunun 24 saatlıq hazırlıq əmri adi gündəlik rejimdən fərqlidir və hər hansı gərginlik və təhlükə zamanı dərhal reaksiya vermək imkanı yaradır: “Avro Linkoln”un Yaxın Şərqə göndərilməsi isə həm genişmiqyaslı hava əməliyyatları üçün mövqe tutmaq, həm də hər hansı hücumların qarşısını almaq üçün strategiya rolunu oynayır. ABŞ hərbi komandanlığı regiondakı vəziyyəti diqqətlə izləyir.ABŞ-ın bu addımları həm güc nümayişi, həm də gələcək eskalasiyanı önləmək məqsədini daşıyır. Amerika Birləşmiş Ştatları regionda mövqeyini gücləndirir, hərbi bazalarda canlanma müşahidə olunur və hər hansı hadisəyə qarşı hazırdır. Bu, həm də güc balansını öz xeyrinə saxlamaq üçün atılan strateji addımdır”.

Vüqar İsgəndərovun sözlərinə görə, ABŞ, İran, İsrail və digər region ölkələri vəziyyəti yaxından izləyir və gərginliyin gələcəkdə necə cərəyan edəcəyini proqnozlaşdırmaq hələ tezdir”.

Günel Elxan