Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Yeni dünya nizamı: Yeganə seçim III Dünya Müharibəsidirmi? RAKURS

Yeni dünya nizamı: Yeganə seçim III Dünya Müharibəsidirmi? RAKURS

Sia Az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Bu ilin yanvar ayında İsveçrənin Davos şəhərində keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda görünməmiş bir hadisə baş verdi. Müzakirələr adətən iqlim dəyişikliyi və parlaq gələcək ətrafında cərəyan etsə də, bu dəfə qapalı qapılar arxasında hamının qaçılmaz olduğuna razı olduğu köhnə dünya nizamının sonu müzakirə edildi. 1945-ci ildən sonra yaranan quruluşa baxdıqda aydın olur ki, Çin dünyanın fabrikinə çevrilib, Yaponiya faiz dərəcələrini sıfır səviyyəsində saxlayaraq və qlobal iqtisadiyyata likvidlik təmin edərək kreditor rolunu öz üzərinə götürüb, Avropa əsas alıcı və istehlakçı olub, məhsuldarlığını və hərbi qüdrətini sabitlik və sosial rifah üçün dəyişdirib və ABŞ bütün bu quruluşu işlək vəziyyətdə saxlayan, baş usta rolunda çıxış edir. Onlar hərbi-sənaye kompleksinin gücü ilə dəstəklənən dünyanın ehtiyat valyutası olan neft dollarlarına nəzarət edirlər.

Nəticədə aşağıdakı vəziyyət yaranıb: bir ölkə ticarət etmək və iqtisadiyyatını inkişaf etdirmək üçün pul almaq istəyirsə, qaydalara razılaşmalıdır. Və qaydalar belədir: dollardan enerji almaq üçün istifadə edin və ABŞ-ın maraqlarına zidd getməyin. Bu sistem yüksək və orta gəlirli amerikalılar üçün faydalıdır və investorlar da mənfəət əldə edirlər. Lakin, bütün iş yerləri əsasən digər ölkələrə həvalə edildiyi üçün ABŞ əhalisinin aşağı gəlirli təbəqələrinə zərərlidir. Bu, Amerikanın mal istehsalını dayandırmasına və faktiki olaraq digər ölkələrdən asılı vəziyyətə düşməsinə səbəb olub. ABŞ-ın yaratmağa davam etdiyi yeganə şeylər pul və texnologiyadır. Uzun müddətdir ki, dünya belə işləyir. Kağız üzərində bu sistem bu gün də mövcuddur, lakin ekspertlər onun qaçılmaz olaraq sonuna doğru getdiyinə inanırlar.

Bu gün öz sistemini yaratmaq məqsədi daşıyan dövlətlərin bütöv koalisiyaları mövcuddur. Onlar artıq elə bir güc qazanıblar ki, köhnə sistem açıq şəkildə onların altına girməyə başlayır. Artıq heç kimi qaydalara riayət etməyə məcbur etmək mümkün deyil. Yeganə seçim heç kimə fayda verməyən III Dünya Müharibəsidir. Məhz buna görə də bu ilin yanvar ayında Davos İqtisadi Forumunda real gücə malik olanlar faktiki olaraq etiraf etdilər: oyun bitdi. Qloballaşma ABŞ və Qərbin gözləntilərini doğrultmadı. İndi dünya köhnə dünya nizamının süqutunun bütün nəticələri ilə üzləşir.

Məsələn, Yaponiya kapitalı geri qaytarmağa və ABŞ Xəzinədarlıq istiqrazlarını satmağa məcburdur. Çin, Hindistan və bir çox başqa ölkələr də eyni şeyi edirlər. Bu, dolları zəiflədir və bu da daimi, sonsuz tələb tələb edir. Avropa da çətin bir dərs alıb: enerji baxımından digər ölkələrdən asılı olsanız və təhlükəsizliyinizi autsorsinqə həvalə etsəniz, sadəcə qaydaları diktə etmək üçün real gücünüz yoxdur. Davos Forumundakı əsas sual belə idi: Bu yeni dünya nizamında gücü necə bölmək olar?

Müasir dünyada dörd güc mərkəzi yaranıb. Birinci qrup, dörd konkret nəhəngin rəhbərlik etdiyi maliyyə qlobalistləridir: BlackRock, Vanguard, J.P. Morgan və State Street. Birlikdə onlar on trilyonlarla dolları idarə edirlər. Onlar haqqında bilməli olduğunuz əsas şey, qlobal proseslərə təsir etmək üçün qanunlar qəbul etməyə və ya orduları idarə etməyə ehtiyac duymamalarıdır.

İkinci oyunçu qrupu birinci dərəcəli suveren dövlətlərin liderləridir. Sadə dillə desək, nüvə silahına malik ölkələrin liderləridir. Onlar qloballaşma oyununda qalib gəlməyə çalışmırlar. Onlar üçün aydın təsir konturlarına malik güclü bir dövlət yaratmaq daha vacibdir.

Üçüncü qrup texnokratlardır. Onlar suveren dövlətlər və qlobalistlər arasındakı qarşıdurmaya əsasən laqeyd yanaşırlar; onları başqa şeylər — səmərəlilik, miqyas və şəbəkə strukturları maraqlandırır.

Nəhayət, dördüncü qrup hərbi-sənaye kompleksidir. Əsasən, bu, gücü kobud gücə və kəşfiyyat xidmətlərinə əsaslanan sistemin güc strukturudur.

Hər dörd qrupun məqsəd və istəklərinin fərqli olduğunu təxmin etmək çətin deyil. Maliyyə-sənaye kompleksi pul və kapitalın likvid, sürətli və idarəolunan qaldığı bir dünya arzulayır. Öz növbəsində, birinci dərəcəli dövlətlərin liderləri tam əksini istəyirlər. Onların məqsədi qlobal siyasi masada oturmaq və öz resursları üzərində nəzarətdir. Onların ideal dünyası öz enerji, qida, sənaye və təhlükəsizlik sahələrinə nəzarət etdikləri bir dünyadır.

Texnokratlardakı istəklərə gəldikdə isə, onlar siyasi rəhbərlikdə kimin olmasının fərqinə varmırlar. Onlar dövlət müqavilələri, məlumatlar və öz dövriyyələri ilə maraqlanırlar. Bunun müqabilində onlar tələb olunan hər şeyi yaratmağa hazırdırlar.

Nəhayət, Davos İqtisadi Forumunda da geniş təmsil olunan hərbi-sənaye kompleksi xərclərini əsaslandırmaq üçün qeyri-sabitliyə can atır. Bu xərclər öz növbəsində müdafiə müəssisələrini zənginləşdirir və onlar da nəticədə sadəcə maliyyə-sənaye kompleksinin - əsas güc mərkəzinin alətidir. Xülasə, aktiv menecerləri proqramlaşdırıla bilən pul, suveren liderlər öz bölgələri üçün sabitlik və səs istəyirlər. Texnokratlar pula çıxışa ehtiyac duyurlar və qaydaları tətbiq etmək üçün orduya ehtiyac var. Buna görə də, açıq-aydın olanı etiraf etməliyik: dolların gücü və güclə sübut prinsipi üzərində qurulmuş köhnə dünya keçmişin bir şeyinə çevrilir. 1990-cı illərin qloballaşmasını dirçəltmək cəhdləri uğursuz oldu və Davosdakı əsas oyunçular bunu artıq etiraf ediblər.

Gələcəyin konturları artıq olduqca aydındır: dünya real gücün rəqəmsal maliyyə axınlarını idarə edənlərin və resursları idarə edənlərin əlində qalacağı bir sistemə keçir. Bəs dünənki liderlər bu nizama harada uyğunlaşacaqlar?

Məsələn, enerji müstəqilliyini itirən Avropa qaydaları diktə etmək qabiliyyətini birdəfəlik itirmək riski ilə üzləşir və ABŞ özünü paradoksal vəziyyətdə tapıb. Amerika maliyyə korporasiyaları yeni bir sistemin qurulmasına rəhbərlik edərkən, dövlətin özü və iqtisadiyyatı müstəsnalığını getdikcə itirir.

V.VƏLİLİ

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:140
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 16 Mart 2026 13:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see396

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see317

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see296

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see295

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see292

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see287

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see287

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see270

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see269

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see265

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see257

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see251

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see250

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see239

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see233

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see228

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see207

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see205

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see184

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri