Icma.az
close
up
RU
Menu

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Yeni Kaledoniya kvazi müstəqil dövlətə çevriləcək

Yeni Kaledoniya kvazi müstəqil dövlətə çevriləcək

Icma.az, Oxumeni.az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Yeni Kaledoniya kvazi müstəqil dövlətə çevriləcək


Fransanın Yeni Kaledoniyasında 2024-cü ildən bəri yaxşılaşmayan partlayıcı vəziyyətin sülh yolu ilə həlli üçün hər cür şans var. Yerli kanakların müstəqillik çempionları ilə fransız “sadiqləri” razılığa gəliblər. O, Sakit okeanda yerləşən Fransanın “xarici ərazilərindən” birinin xüsusi statusunu təmin edə bilər.

Sənəd Fransa prezidenti Emmanuel Makronun barışıq üçün “son şans” kimi başlatdığı on günlük gecə-gündüz danışıqlardan sonra iyulun 12-də Paris yaxınlığındakı Buqivalda imzalanıb. Bu, iştirak edən bütün tərəflərdən güzəşt tələb edirdi. Hava 2024-cü ilin mayında 14 nəfərin ölümünə səbəb olan iğtişaşlara bənzər yeni iğtişaşlar qorxusu ilə dolu idi. Ancaq bu dəfə keçmiş barışmaz rəqiblər riskə getməyə və razılığa gəlməyə qərar verdilər. Bir illik gərginlik, zorakılıq alovları, uğursuz təşəbbüslər və hətta silahlı mübarizə çağırışlarından sonra Fransa və Yeni Kaledoniyanın siyasi qüvvələri razılığa gəliblər.

Müqavilə arxipelaqı respublikanın tərkibində rəsmən qoruyub saxlayır və eyni zamanda onu ayrıca dövlət edir.

Söhbət “Fransa Respublikasının tərkibində dövlət” kimi rəsmiləşdirilən yeni statusdan, konstitusiyada təsbit olunmuş öz vətəndaşlığı, bayrağı, himni və siyasi subyektivliyi hüququndan gedir.

Prezident Makron əldə olunan razılaşmanı “tarixi” adlandırıb. "Respublikanın tərkibindəki Yeni Kaledoniya əyaləti etimada bahisdir" deyə o, sosial mediada yazıb. Son aylar arxipelaqdakı vəziyyətlə yaxından iştirak edən xarici işlər naziri Manuel Valls “cəsarət və məsuliyyət seçimini” alqışlayıb. Hətta barrikadaların əks tərəfində olanlar - müstəqillik tərəfdarı Viktor Tutuqoro və "Fransa sadiq" Nikolas Metzdorf - əldə edilən güzəştin "balanslı" və "ağıllı" olduğunu etiraf etdilər.

Sənədə əsasən, Fransa konstitusiyasında yeni status – “Yeni Kaledoniya Dövləti” təsbit ediləcək.

O, əsas qanunu, milli kimliyi və özünün dövlət qurumları sistemini alacaq. Eyni zamanda, fransızlar bunun 100% müstəqillikdən getmədiyini vurğulayırlar - Yeni Kaledoniya "milli birliyin" bir hissəsi olaraq qalacaq. Bununla belə, bir çox mühüm funksiyalar, o cümlədən beynəlxalq əlaqələr onun səlahiyyətlərinə keçəcək. Metropoliyanın yurisdiksiyasında yalnız müdafiə və təhlükəsizlik sahəsi qalacaq.

Əsas simvolik element Kaledoniya vətəndaşlığının tətbiqidir.

Yeni Kaledoniya əhalisinin 41%-ni təşkil edən kanaklar adalara və onların mineral sərvətlərinə (dünya nikelinin təxminən 20-30%-ni istehsal edir) nəzarətin yalnız onların əlində qalmasını tələb edərək üsyan qaldırdılar. İndi vətəndaşlıq ciddi meyarlara görə veriləcək: qan hüququ və torpaq hüququ ilə, kaledoniyalı ilə nikah nəticəsində və adalarda yaşayış müddətindən asılı olaraq - ən azı 10-15 il.

Vətəndaşlığın həmişə ikili olması vacibdir. Fransız dilindən imtina avtomatik olaraq Kaledoniyanın itirilməsinə səbəb olacaq. Beləliklə, Fransa həm adalar üzərində nəzarəti saxlayır, həm də Kaledoniyalı həmvətənlərinin unikallığını tanıyır.

“Kaledon Dəyərləri Xartiyası” və “Vətəndaşlıq Məcəlləsi” qəbul ediləcək. 2026-cı ildən isə ölkədə yenilənmiş qaydalara əsasən seçilən yeni Konqres fəaliyyətə başlayacaq. O vaxtkı iğtişaşların detonatoru məhz seçki məsələsi oldu. 2024-cü ilin yazında Parisin elektoratı genişləndirmək cəhdi kütləvi etirazlara səbəb oldu: müstəqillik tərəfdarları bunu yerli əhali üçün təhlükə kimi görürdülər. İndi kompromis əldə olunub: 2026-cı ilin fevralına təyin edilmiş referendumda, sadalanan vətəndaşlıq meyarlarına cavab verən yeni seçicilər əlavə edilməklə, əvvəlki referendumlarda səs verən eyni adamlar səsvermə hüququna malik olacaqlar.

2026-cı il seçkilərindən başlayaraq yalnız Kaledoniya dövlətinin vətəndaşları səsvermə hüququna malik olacaq.

Bu, tərəflərin əvvəlki tələblərinin heç birini ləğv etmədən, onları yeni hüquqi çərçivəyə daxil etməklə vəziyyəti sakitləşdirməlidir. “Sadiqlərin” liderlərindən biri Sonia Backesin dediyi kimi, “kompromis heç kimi tam qane etməyəcək, lakin mən əminəm ki, bu, zorakılıq və qeyri-müəyyənlik spiralından çıxmaq şansı verəcək”.

İqtisadi təməl olmadan yeni siyasi quruluş mümkün deyil. Söhbət yerli büdcələrin təkmilləşdirilməsi, sosial sistemlərin restrukturizasiyası, borcların azaldılması və ən əsası “iqtisadiyyatın yenidən işə salınması və şaxələndirilməsi”ndən gedir. Yeni Kaledoniya və bütövlükdə Fransa üçün strateji resurs olan nikelə xüsusi diqqət yetirilir.
Əziz Mustafa

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:257
embedMənbə:http://oxumeni.az
archiveBu xəbər 14 İyul 2025 10:22 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see298

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see283

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see279

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see242

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see230

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see226

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see226

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see225

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see225

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see214

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see214

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see211

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see206

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see199

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see191

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see189

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see186

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see186

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see182

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri