Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Yeni Kaledoniya kvazi müstəqil dövlətə çevriləcək

Yeni Kaledoniya kvazi müstəqil dövlətə çevriləcək

Icma.az, Oxumeni.az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Yeni Kaledoniya kvazi müstəqil dövlətə çevriləcək


Fransanın Yeni Kaledoniyasında 2024-cü ildən bəri yaxşılaşmayan partlayıcı vəziyyətin sülh yolu ilə həlli üçün hər cür şans var. Yerli kanakların müstəqillik çempionları ilə fransız “sadiqləri” razılığa gəliblər. O, Sakit okeanda yerləşən Fransanın “xarici ərazilərindən” birinin xüsusi statusunu təmin edə bilər.

Sənəd Fransa prezidenti Emmanuel Makronun barışıq üçün “son şans” kimi başlatdığı on günlük gecə-gündüz danışıqlardan sonra iyulun 12-də Paris yaxınlığındakı Buqivalda imzalanıb. Bu, iştirak edən bütün tərəflərdən güzəşt tələb edirdi. Hava 2024-cü ilin mayında 14 nəfərin ölümünə səbəb olan iğtişaşlara bənzər yeni iğtişaşlar qorxusu ilə dolu idi. Ancaq bu dəfə keçmiş barışmaz rəqiblər riskə getməyə və razılığa gəlməyə qərar verdilər. Bir illik gərginlik, zorakılıq alovları, uğursuz təşəbbüslər və hətta silahlı mübarizə çağırışlarından sonra Fransa və Yeni Kaledoniyanın siyasi qüvvələri razılığa gəliblər.

Müqavilə arxipelaqı respublikanın tərkibində rəsmən qoruyub saxlayır və eyni zamanda onu ayrıca dövlət edir.

Söhbət “Fransa Respublikasının tərkibində dövlət” kimi rəsmiləşdirilən yeni statusdan, konstitusiyada təsbit olunmuş öz vətəndaşlığı, bayrağı, himni və siyasi subyektivliyi hüququndan gedir.

Prezident Makron əldə olunan razılaşmanı “tarixi” adlandırıb. "Respublikanın tərkibindəki Yeni Kaledoniya əyaləti etimada bahisdir" deyə o, sosial mediada yazıb. Son aylar arxipelaqdakı vəziyyətlə yaxından iştirak edən xarici işlər naziri Manuel Valls “cəsarət və məsuliyyət seçimini” alqışlayıb. Hətta barrikadaların əks tərəfində olanlar - müstəqillik tərəfdarı Viktor Tutuqoro və "Fransa sadiq" Nikolas Metzdorf - əldə edilən güzəştin "balanslı" və "ağıllı" olduğunu etiraf etdilər.

Sənədə əsasən, Fransa konstitusiyasında yeni status – “Yeni Kaledoniya Dövləti” təsbit ediləcək.

O, əsas qanunu, milli kimliyi və özünün dövlət qurumları sistemini alacaq. Eyni zamanda, fransızlar bunun 100% müstəqillikdən getmədiyini vurğulayırlar - Yeni Kaledoniya "milli birliyin" bir hissəsi olaraq qalacaq. Bununla belə, bir çox mühüm funksiyalar, o cümlədən beynəlxalq əlaqələr onun səlahiyyətlərinə keçəcək. Metropoliyanın yurisdiksiyasında yalnız müdafiə və təhlükəsizlik sahəsi qalacaq.

Əsas simvolik element Kaledoniya vətəndaşlığının tətbiqidir.

Yeni Kaledoniya əhalisinin 41%-ni təşkil edən kanaklar adalara və onların mineral sərvətlərinə (dünya nikelinin təxminən 20-30%-ni istehsal edir) nəzarətin yalnız onların əlində qalmasını tələb edərək üsyan qaldırdılar. İndi vətəndaşlıq ciddi meyarlara görə veriləcək: qan hüququ və torpaq hüququ ilə, kaledoniyalı ilə nikah nəticəsində və adalarda yaşayış müddətindən asılı olaraq - ən azı 10-15 il.

Vətəndaşlığın həmişə ikili olması vacibdir. Fransız dilindən imtina avtomatik olaraq Kaledoniyanın itirilməsinə səbəb olacaq. Beləliklə, Fransa həm adalar üzərində nəzarəti saxlayır, həm də Kaledoniyalı həmvətənlərinin unikallığını tanıyır.

“Kaledon Dəyərləri Xartiyası” və “Vətəndaşlıq Məcəlləsi” qəbul ediləcək. 2026-cı ildən isə ölkədə yenilənmiş qaydalara əsasən seçilən yeni Konqres fəaliyyətə başlayacaq. O vaxtkı iğtişaşların detonatoru məhz seçki məsələsi oldu. 2024-cü ilin yazında Parisin elektoratı genişləndirmək cəhdi kütləvi etirazlara səbəb oldu: müstəqillik tərəfdarları bunu yerli əhali üçün təhlükə kimi görürdülər. İndi kompromis əldə olunub: 2026-cı ilin fevralına təyin edilmiş referendumda, sadalanan vətəndaşlıq meyarlarına cavab verən yeni seçicilər əlavə edilməklə, əvvəlki referendumlarda səs verən eyni adamlar səsvermə hüququna malik olacaqlar.

2026-cı il seçkilərindən başlayaraq yalnız Kaledoniya dövlətinin vətəndaşları səsvermə hüququna malik olacaq.

Bu, tərəflərin əvvəlki tələblərinin heç birini ləğv etmədən, onları yeni hüquqi çərçivəyə daxil etməklə vəziyyəti sakitləşdirməlidir. “Sadiqlərin” liderlərindən biri Sonia Backesin dediyi kimi, “kompromis heç kimi tam qane etməyəcək, lakin mən əminəm ki, bu, zorakılıq və qeyri-müəyyənlik spiralından çıxmaq şansı verəcək”.

İqtisadi təməl olmadan yeni siyasi quruluş mümkün deyil. Söhbət yerli büdcələrin təkmilləşdirilməsi, sosial sistemlərin restrukturizasiyası, borcların azaldılması və ən əsası “iqtisadiyyatın yenidən işə salınması və şaxələndirilməsi”ndən gedir. Yeni Kaledoniya və bütövlükdə Fransa üçün strateji resurs olan nikelə xüsusi diqqət yetirilir.
Əziz Mustafa

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:265
embedMənbə:http://oxumeni.az
archiveBu xəbər 14 İyul 2025 10:22 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see408

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see328

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see308

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see307

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see303

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see293

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see285

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see281

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see277

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see264

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see257

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see254

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see239

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see234

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see219

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see214

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see198

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see195

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see188

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri