Icma.az
close
up
RU
Yer tarazlığını itirib: Alimlər təhlükəli xəbərdarlıq etdi

Yer tarazlığını itirib: Alimlər təhlükəli xəbərdarlıq etdi

Qaynarinfo portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Fosil yanacaqların davamlı yandırılması istiliyi Yer atmosferində, okeanlarda və quru səthdə saxlayır – onun yenidən kosmosa əks olunması əvəzinə. Bu isə planetdə sabit iqlimi qoruyan tarazlığın pozulmasına gətirib çıxarıb. Bu qənaətə yeni hesabatın müəllifləri gəlib. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "The New York Times” bu barədə yazır.

"Yer tarazlığını itirib” – BMT-nin hesabatının əsas mesajı məhz budur. Hesabatda Günəş enerjisinin hansı hissəsinin planet tərəfindən udulduğu və hansı hissəsinin kosmosa geri əks olunduğu təhlil edilir.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, udulan və əks olunan enerji arasındakı fərq 1960-cı ildən bəri aparılan ölçmələr tarixində ən yüksək səviyyəyə çatıb. Bu isə Günəşdən gələn istiliyin getdikcə daha çox hissəsinin Yer üzündə qalması deməkdir. Dünya Meteorologiya Təşkilatının "Qlobal iqlimin vəziyyəti” hesabatına görə, bu disbalans okeanların, atmosferin və planetin buzlu regionlarının isinməsinə səbəb olur.

Böyük Britaniyanın Milli Atmosfer Tədqiqatları Mərkəzinin alimi Aşkay Deoras vəziyyəti qapalı otağın isinməsi ilə müqayisə edib.

"Əgər pəncərəni açsaq, isti hava təbii olaraq çölə çıxır. Amma indi istixana qazları səbəbindən istilik sadəcə toplanır. Planetin soyumaq imkanı yoxdur”, deyə o izah edib.

BMT-nin əvvəlki hesabatlarında ayrı-ayrı göstəricilər – səth temperaturu, okeanların istiləşməsi, buzlaqların əriməsi və dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi qeydə alınırdı. Bu il isə müəlliflər dəyişikliklərin qlobal miqyasına fokuslanıblar.

"Enerji disbalansı tam mənzərəni göstərir”, deyə hesabatın müəlliflərindən biri Karina fon Şukman (Mercator Ocean International) bildirib.

Sabit iqlim şəraitində Günəşdən gələn enerji ilə kosmosa əks olunan enerji təxminən bərabər olur. Lakin hazırda karbon qazı, metan və azot oksidi kimi istixana qazlarının emissiyaları ən azı son 800 min ildə ən yüksək səviyyəyə çatıb və bu tarazlığı pozub.

Son 11 il müşahidə tarixində ən isti illər olub. Ötən il qlobal orta temperatur sənayedən əvvəlki dövrə nisbətən 1,43°C artıb, 2024-cü il isə 1,55°C göstərici ilə ən isti il olub. Dünya okeanı atmosferdən karbon qazını udaraq isinməyə davam edir. Arktikada dəniz buzunun sahəsi rekord aşağı səviyyədə qalır, Antarktidada isə müşahidə tarixində üçüncü ən aşağı göstərici qeydə alınıb.

Yer tərəfindən saxlanılan enerji artıqlığı okeanlar, atmosfer və quru arasında paylanır. Alimlərin sözlərinə görə, bu, güclü fırtınalar, istilik dalğaları, quraqlıqlar və intensiv yağıntılar kimi ekstremal hava hadisələrinin tezliyini və gücünü artırır.

"Artıq istiliyin təxminən 91%-i okeanlarda toplanır, 5%-i quruda, 3%-i buzlaqlarda və cəmi 1%-i isə Yer səthinə yaxın atmosferdə qalır, bu isə insanların birbaşa hiss etdiyi temperaturu müəyyən edir”, deyə hesabatda qeyd olunur.

2025-ci ildə okeanlarda istilik səviyyəsi rekord həddə çatıb. Onların isinmə sürəti 1960–2005-ci illərlə müqayisədə iki dəfədən çox artıb. Tədqiqatçıları xüsusilə narahat edən məqam odur ki, istilik təkcə səthdə deyil, 2000 metrdən dərin qatlarda da toplanır və orada daha uzun müddət qalır.

"İstilik nə qədər çox atmosferdən təcrid olunursa, biz bir o qədər 400–1000 illik dönməz iqlim dəyişiklikləri mərhələsinə yaxınlaşırıq”, deyə Karina fon Şukman vurğulayıb.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:121
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 23 Mart 2026 16:53 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see319

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see310

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see263

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see257

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see256

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see241

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see235

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see232

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see214

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see214

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see210

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see208

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see207

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see204

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see201

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see201

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see182

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri