Yerdəki ən qədim toqquşma krateri tapıldı: Əvvəlkindən 1,2 milyard il daha qədim...

Alimlər Yer kürəsinin ən qədim toqquşma kraterini aşkar ediblər. Bu kəşf planetimiz və həyatın mənşəyi haqqında anlayışımızı dəyişdirmə potensialına malikdir. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, tədqiqatlara əsasən, krateri əmələ gətirən meteorit 3,47 milyard il əvvəl Yerə düşüb. İndiyə qədər bilinən ən qədim krater 1979-cu ildə kəşf edilmiş və yaşı yalnız 2020-ci ildə 2,2 milyard il olaraq hesablanmışdı.

Qərbi Avstraliyanın Pilbara bölgəsində yerləşən nəhəng Pilbara kraterinin ilk formalaşdığı dövrdə 100 km diametrində olduğu təxmin edilir. Hazırda isə "The North Pole Dome" adlandırılan və 35 km diametrində olan bir hissə hələ də müşahidə oluna bilinir.

Yeni kəşfə imza atan alimlər bu toqquşmanı, meteor çarpması nəticəsində yaranan güclü təzyiq izləri - "parçalanma koniləri" və bölgədən toplanan daş nümunələri sayəsində təsbit ediblər. 4,5 milyard il əvvəl formalaşdığı hesablanan Yer kürəsinin əvvəllər məlum olmayan böyük toqquşmalara məruz qaldığı, qalan kraterlərin isə Yer üzərində həyatın başlanğıc nöqtələri ola biləcəyi ehtimal edilir.

Zərbədən sonra lava axınları ilə suyun altında əmələ gələn yastıq bazaltları krater sahəsində parçalanma konuslarının üstündə oturur

Kurtin Universitetindən professor Tim Conson bu barədə deyib:

"Aya baxdığımız zaman Günəş sisteminin ilk dövrlərində nəhəng toqquşmaların geniş yayıldığını görürük. İndiyə qədər həqiqətən qədim kraterlərin müəyyən olunmaması onların geoloqlar tərəfindən əsasən gözardı edildiyini göstərir. Bu araşdırma, Yer kürəsinin toqquşma tarixinin mühüm bir hissəsini ortaya çıxarır və zamanla daha çox qədim krater kəşf edə biləcəyimizə işarə edir".

Araşdırmada iştirak edən digər alim professor Kris Kirkland isə bu tapıntının yalnız ilkin həyatın necə inkişaf etdiyini deyil, həm də hansı qitələrdə yarandığını anlamağımıza kömək edə biləcəyini vurğulayır:

"Bu toqquşmanın aşkarlanması və eyni dövrə aid yeni tapıntıların əldə edilməsi, toqquşma kraterlərinin isti su hövzələri kimi mikrobial həyat üçün əlverişli mühitlər yaratması səbəbilə, həyatın necə başlamış ola biləcəyi barədə mühüm izahatlar verə bilər".

Qərbi Avstraliya əyalətindəki Pilbara bölgəsi də dəmir mədənləri ilə seçilən bölgədir

Bundan əlavə, professor Kris Kirkland bu çarpmanın Yer qabığının formalaşması ilə bağlı indiyə qədər mövcud olan anlayışları dəyişdirə biləcəyini də qeyd edir:

"Bu toqquşma nəticəsində yaranan böyük enerji, Yer qabığının bir hissəsini digərinin altına itələyərək və ya dərinliklərdən magma çıxışını təmin edərək erkən Yer səthinin formalaşmasında rol oynamış ola bilər. Hətta qitələrin əsasını təşkil edən, böyük və sabit yer kütlələri olan kratonların yaranmasına da töhfə vermiş ola bilər".

Gələcək araşdırmalar bu qədim toqquşma və onun yaratdığı kraterin sirrlərini açmağa kömək edəcək.

Aydın