Yevgeni Mixaylov: Ermənistan sülh sazişinin imzalanmasını ləngitmək strategiyasını davam etdirir MÜSAHİBƏ

Cənubi Qafqaz Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin (Rusiya) direktoru Yevgeni Mixaylov “Moskva-Baku” portalına müsahibəsində Ermənistanın baş nazirinin Azərbaycanın tələbi ilə respublika Konstitusiyasının dəyişdirilməsi şərtləri ilə bağlı son bəyanatını şərh edib. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

- Yevgeni Aleksandroviç, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan ilk olaraq İrəvan Ermənistan Konstitusiyasını dəyişdirmədən və Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını konstitusiyadan çıxarmadan Bakı qarşısında sülh sazişinin mümkün qədər tez imzalanması məntiqini irəli sürməkdə davam edir. Baş nazir bəyan edib ki, Ermənistanın Konstitusiya Məhkəməsi sülh sazişini Bakı və Yerevan imzaladıqdan sonra təsdiq etməsə, o zaman Ermənistan hökumətinin sədri şəxsən konstitusiya referendumunun keçirilməsi təşəbbüsü ilə çıxış edəcək. Baş nazirin bu cür açıqlamalarına nə deyə bilərsiniz?

- Bu, Ermənistan üçün ikitərəfli qılıncdır. Bir tərəfdən Paşinyan hesab edir ki, sülh sazişinin imzalanmasında hər hansı gecikmə Ermənistan üçün riskdir. Digər tərəfdən anlayır ki, müqavilənin imzalanması onun üçün şəxsi risklər, hakimiyyətdə qalması, ölkədə sabitliyin pozulması riski daşıyır. Ermənistan daxilində turbulentlik hələ də müxtəlif dərəcədə davam edir. Nəhayət, Ermənistanın baş naziri bu iki seçim arasında qalaraq başa düşür ki, Bakı ilə sülh sazişinin imzalanmasını mümkün qədər ləngitmək strategiyasını saxlamaq, son məcburiyyət halında isə Ermənistan Konstitusiyasını dəyişdirmək daha yaxşı olar.

Ermənistan eyni anda bir neçə kresloda oturmağa cəhd etməkdə davam edir- həm Rusiya, həm də Qərblə oynayır. Eyni zamanda, Azərbaycanla barışıq vektorunu saxlayır, lakin qeyd-şərtlərlə.

Onun bəyanatlarına görə, əgər Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsi sülh müqaviləsini təsdiq etməsə, o zaman o, Paşinyan şəxsən Konstitusiyaya dəyişikliklərlə bağlı referendumun keçirilməsi təşəbbüsü ilə çıxış edəcək. Amma bu, bir növ inandırıcı görünmür və ümumiyyətlə, heç nə demək deyil. Təbii ki, Azərbaycanı bu ardıcıllıq qane etmir. Bakı sülh sazişi imzalanmazdan əvvəl Ermənistan Respublikasının Azərbaycan Respublikasına ərazi iddialarını ehtiva edən bəndlərin Ermənistan Konstitusiyasından çıxarılmasını tələb edir. Azərbaycanın mövqeyi tamamilə ədalətlidir. Azərbaycan riskə getmək istəmir. Bakı həmçinin İrəvandan ATƏT-in Minsk qrupunun ləğvi ilə bağlı ATƏT-ə rəsmi məktub təqdim etməyi tələb edir.

Bundan əlavə, xatırlayırıq ki, İrəvan Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderləri tərəfindən imzalanmış 2020-ci il 9-10 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanatda qeyd olunan bir sıra bəndləri yerinə yetirməyib. 4,5 ildir ki, Ermənistan və onun Qərb tərəfdaşları bu məqamlara alternativlər təklif etməyə çalışırlar. Və İrəvanın üçtərəfli bəyanatın bəndlərini yerinə yetirməməsi sülh sazişinin heç bir halda imzalanmaması ilə bağlı olmasa da, Bakı Ermənistanın bu cür siyasi davranışını nəzərə alır.

2026-cı ildə Ermənistanda parlament seçkiləri keçiriləcək.Artıq mətbuat yazır ki, Ermənistan müxalifəti Paşinyanın bu seçkilərdə yenidən qalib gəlməsinin qarşısını almağa çalışacaq. Ermənistanın baş naziri bu amili nəzərə alır. Və bununla bağlı o da etiraz dalğasından və kvorumun olmamasından ehtiyat etdiyi üçün indi Konstitusiya ilə bağlı referendum keçirmək istəmir.

Bundan əlavə, tam etiraf edirəm ki, Paşinyan hələ də Qərbin ona ordunu yenidən silahlandırmaqda kömək edəcəyinə ümidini itirmir. Və o zaman Ermənistan guya Azərbaycanla bağlı fərqli mövqe tuta biləcək.

Əgər Paşinyana Qərb tərəfdaşları kömək etsə, o, parlament seçkilərində də qalib gələcək.

Amma Ermənistan başa düşməlidir ki, Azərbaycanla sülh əldə olunmasa, İrəvan Paşinyanın seçkilərdə qələbəsindən sonra sülh sazişinin imzalanması ilə bağlı Azərbaycanın qarşıya qoyduğu tələbləri yerinə yetirmək üçün konkret addımlar atmasa, o zaman Bakının İrəvanı sülhə məcbur etməsi daha ağır formalar ala bilər. Hər halda Ermənistanın Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalaması hər mənada daha məntiqlidir. Ermənistan Respublikası bunu etməsə, subyektivliyini, sonra isə dövlətçiliyini itirmək riski ilə üzləşir.

- Avropa Paşinyana qalib gəlməyə kömək edəcəkmi? Son vaxtlar İrəvan getdikcə daha çox bildirir ki, o, Rusiya ilə müttəfiqliyi yenidən formatlaşdırmaq niyyətində deyil və Qərblə münasibətləri Rusiya Federasiyası ilə münasibətlərin zərərinə inkişaf etdirmək niyyətində deyil.

- Yenə də xatırlamaq lazımdır ki, Ermənistanın indiki baş naziri əsasən Qərb qüvvələrinin layihəsidir. O, subyektiv siyasətçi deyil. Fransa İrəvanı mütləq dəstəkləyəcək. Bu günlərdə İrəvan Dialoqu konfransı çərçivəsində Fransanın xarici işlər naziri Jan-Noel Barrot bildirib ki, Paris və Yerevan strateji tərəfdaşlıq haqqında sənəd imzalayacaq və müdafiə sahəsində əməkdaşlığa da diqqət yetirəcək. İranla potensial qarşıdurma yaranarsa, ABŞ Ermənistanı dəstəkləyə bilər. Bu günlərdə mətbuatda Britaniyadan olan bəzi Amerika bölmələrinin Ermənistanda yerləşdirilə biləcəyi barədə məlumatlar yayılıb.

Heç kim Paşinyanın Qərbə vektorunu ləğv etmir, İrəvanda heç kim Ermənistanın ölkənin Aİ-yə daxil olması ilə bağlı referendum keçirməyəcəyini bəyan etmir. Bu yaxınlarda Sergey Lavrovun İrəvana səfəri zamanı eşitdik ki, iki ölkə arasında münasibətlər sanki inamsızlıq zonasını tərk edib və köhnə incikliklər unudulur, amma mən buna şübhə edirəm. Çünki bayaq qeyd etdiyim kimi, Ermənistan son illər öz subyektivliyini nümayiş etdirməyib.

Eyni zamanda, Ermənistan indi Rusiya ilə tam çəkişməyə tab gətirə bilməz, Avrasiya İqtisadi İttifaqı Ermənistan iqtisadiyyatı üçün güclü qidalandırıcıdır. Və İrəvanın Avropa İttifaqına doğru istənilən ciddi dəyişməsi Ermənistanı böyük məbləğdə pul və mənfəət itkisi ilə hədələyir. İrəvan üçün vəziyyət ağırdır, lakin Ermənistan hakimiyyətinin özü bu yolu seçib. Ermənistan Qərbi seçib Rusiyadan ayrılsa, çətin ki, bu, respublika üçün yaxşı bitsin.

Azərbaycan isə Ermənistanın Konstitusiyanı dəyişəcəyini gözləyir. Bəs Ermənistanın Bakının tələblərini yerinə yetirəcəyinə dair təminatlar haradadır?

Tərcümə - Elçin Bayramlı