Icma.az
close
up
RU
“Yuxusuzluq sadəcə yorğunluq deyil, həmçinin... MÜTƏXƏSSİS FİKRİ

“Yuxusuzluq sadəcə yorğunluq deyil, həmçinin... MÜTƏXƏSSİS FİKRİ

Sia Az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

“Yuxusuzluq dedikdə yalnız yuxuya gedə bilməmək və ya gecə tez-tez ayılmaq nəzərdə tutulmamalıdır. Bu, birbaşa beynin ritmik biologiyasına təsir edən klinik haldır". Bunu SİA-ya açıqlamasında nevroloq, klinik neyrofizioloq, Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssis-eksperti Mərziyyə Məmmədova bildirib.

Həkimin sözlərinə görə, bu vəziyyət adətən sirkadiyan ritmlərin – yəni orqanizmin daxili bioloji saatının disbalansı ilə başlayır: "Beynin hipotalamus nahiyəsində yerləşən supraxiazmatik nüvə (SCN) 24 saatlıq ritmləri tənzimləyir. Bu sistem gün işığına cavab verərək melatonin hormonunun gecə ifrazını təmin edir və bədənə "yuxu vaxtıdır" siqnalı göndərir. Axşam saatlarında süni işıq mənbələrinin (telefon, televizor, kompüter və s.) istifadəsi bu ritmi pozur və nəticədə melatoninin ifrazı ləngiyir və ya zəifləyir. Bu da həm yuxuya getməni çətinləşdirir, həm də yuxunun keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir".

"Yuxu zamanı bədəndə serotonin, dopamin və noradrenalin kimi neyrotransmitterlərin balansı qorunur. Bu maddələr həm əhvalın sabitliyi, həm də kognitiv funksiyalar üçün vacibdir. Yuxu pozuntuları bu tarazlığı poza bilər ki, bu da depressiya, panik ataklar, emosional qeyri-sabitlik və apatiya ilə nəticələnə bilər", – deyə Mərziyyə Məmmədova qeyd edib.

Mütəxəssis bildirib ki, pasiyentlərlə ilk mərhələdə yuxu rejiminin formalaşdırılması və yuxu gigiyenası qaydaları üzərində çalışılır. Bu, sadəcə məsləhətlərdən ibarət deyil, eyni zamanda beyin-endokrin-emosional balansın bərpasına yönəlmiş klinik müdaxilədir.

Yuxu gigiyenasının əsas prinsipləri bunlardır:

1.Hər gün eyni saatda yatmaq və oyanmaq (istirahət günləri də daxil olmaqla)

2.Saat 23:00-dan gec olmadan yatmaq (hormonal ritmin qorunması üçün vacibdir)

3.Yatmazdan əvvəl 1-2 saat ərzində ekranlardan uzaq durmaq.

4.Axşam saatlarında kofein, nikotin və ağır yeməklərdən uzaq olmaq.

5.Fiziki aktivliyi günün erkən saatlarına keçirmək.

Əgər bu qaydalara əməl olunmasına baxmayaraq yuxu problemləri davam edərsə, nevroloji və neyrofizioloji müayinələr – EEG, polisomnoqrafiya və hormon testləri aparılır.

"Unutmayaq ki, yuxu yalnız istirahət deyil – mərkəzi sinir sisteminin özünü bərpa etdiyi ən vacib fizioloji prosesdir. Ona laqeyd yanaşmaq, bədəni və beyni tükəndirməyə zəmin yaratmaq deməkdir", – deyə həkim əlavə edib.

Müəllif: Fatimə Əliyeva

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 30 İyul 2025 13:49 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see295

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see289

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see252

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see239

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see237

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see235

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see234

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see232

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see225

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see221

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see220

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see216

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see208

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see199

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see198

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see195

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see190

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see189

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri