Icma.az
close
up
RU
“Yuxusuzluq sadəcə yorğunluq deyil, həmçinin... MÜTƏXƏSSİS FİKRİ

“Yuxusuzluq sadəcə yorğunluq deyil, həmçinin... MÜTƏXƏSSİS FİKRİ

Sia Az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

“Yuxusuzluq dedikdə yalnız yuxuya gedə bilməmək və ya gecə tez-tez ayılmaq nəzərdə tutulmamalıdır. Bu, birbaşa beynin ritmik biologiyasına təsir edən klinik haldır". Bunu SİA-ya açıqlamasında nevroloq, klinik neyrofizioloq, Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssis-eksperti Mərziyyə Məmmədova bildirib.

Həkimin sözlərinə görə, bu vəziyyət adətən sirkadiyan ritmlərin – yəni orqanizmin daxili bioloji saatının disbalansı ilə başlayır: "Beynin hipotalamus nahiyəsində yerləşən supraxiazmatik nüvə (SCN) 24 saatlıq ritmləri tənzimləyir. Bu sistem gün işığına cavab verərək melatonin hormonunun gecə ifrazını təmin edir və bədənə "yuxu vaxtıdır" siqnalı göndərir. Axşam saatlarında süni işıq mənbələrinin (telefon, televizor, kompüter və s.) istifadəsi bu ritmi pozur və nəticədə melatoninin ifrazı ləngiyir və ya zəifləyir. Bu da həm yuxuya getməni çətinləşdirir, həm də yuxunun keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir".

"Yuxu zamanı bədəndə serotonin, dopamin və noradrenalin kimi neyrotransmitterlərin balansı qorunur. Bu maddələr həm əhvalın sabitliyi, həm də kognitiv funksiyalar üçün vacibdir. Yuxu pozuntuları bu tarazlığı poza bilər ki, bu da depressiya, panik ataklar, emosional qeyri-sabitlik və apatiya ilə nəticələnə bilər", – deyə Mərziyyə Məmmədova qeyd edib.

Mütəxəssis bildirib ki, pasiyentlərlə ilk mərhələdə yuxu rejiminin formalaşdırılması və yuxu gigiyenası qaydaları üzərində çalışılır. Bu, sadəcə məsləhətlərdən ibarət deyil, eyni zamanda beyin-endokrin-emosional balansın bərpasına yönəlmiş klinik müdaxilədir.

Yuxu gigiyenasının əsas prinsipləri bunlardır:

1.Hər gün eyni saatda yatmaq və oyanmaq (istirahət günləri də daxil olmaqla)

2.Saat 23:00-dan gec olmadan yatmaq (hormonal ritmin qorunması üçün vacibdir)

3.Yatmazdan əvvəl 1-2 saat ərzində ekranlardan uzaq durmaq.

4.Axşam saatlarında kofein, nikotin və ağır yeməklərdən uzaq olmaq.

5.Fiziki aktivliyi günün erkən saatlarına keçirmək.

Əgər bu qaydalara əməl olunmasına baxmayaraq yuxu problemləri davam edərsə, nevroloji və neyrofizioloji müayinələr – EEG, polisomnoqrafiya və hormon testləri aparılır.

"Unutmayaq ki, yuxu yalnız istirahət deyil – mərkəzi sinir sisteminin özünü bərpa etdiyi ən vacib fizioloji prosesdir. Ona laqeyd yanaşmaq, bədəni və beyni tükəndirməyə zəmin yaratmaq deməkdir", – deyə həkim əlavə edib.

Müəllif: Fatimə Əliyeva

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:194
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 30 İyul 2025 13:49 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see313

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see302

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see289

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see283

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see279

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see269

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see251

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see248

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see245

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see241

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see240

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see238

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see234

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see227

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see226

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see221

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see202

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see197

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see193

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri