Zəfərlərin gücü: Azərbaycan Silahlı Qüvvələri

Sərhədlər xəritədə çəkiləndə dövlət yaranmır — dövlət, o xətlərin arxasında dayanacaq iradə formalaşanda doğulur. Bu iradənin ən sərt, ən intizamlı və ən çox sükutla danışan forması isə orduya çevrilir. Ona görə də Silahlı Qüvvələr Günü sadəcə bir tarix yox, dövlətin öz varlığını hər gün yenidən təsdiqlədiyi bir and kimi oxunur.

Azərbaycanın Silahlı Qüvvələr Günü bu mənada təqvimdə qeyd olunan bir bayramdan çox, siyasi yaddaşın və tarixi təcrübənin konsentratıdır. Burada keçmiş yalnız xatırlanmır — o, bu günün qərarlarına təsir edən canlı bir faktor kimi mövcuddur.

Azərbaycan Silahlı Qüvvələri isə bu yaddaşın institusional formasıdır. Onun mahiyyəti yalnız müdafiə deyil; həm də dövlətin özünü qoruma mexanizmini daim yeniləyən bir sistem kimi işləməsidir. Bu sistemin gücü silahın texnikasında yox, qərarın intizamında ölçülür.

Azərbaycan tarixində ordu anlayışı həmişə sadəcə hərbi qurum kimi deyil, həm də siyasi varlığın davamlılıq təminatı kimi çıxış edib. Çünki dövlətçilik yalnız qurmaqla yox, qorumaqla tamamlanır — və qoruma aktı təsadüfi yox, institusional olmalıdır.

Bu baxışdan Silahlı Qüvvələr Günü bir sual da qoyur: güc nə zaman dəyər olur? Cavab sadə deyil, amma istiqamət aydındır — güc yalnız nizamla birləşəndə dövlətçilik mədəniyyətinə çevrilir.

Dövlətin taleyi bəzən illərlə deyil, dönüş nöqtələri ilə ölçülür. Elə anlar olur ki, idarəetmə yalnız gündəlik qərar verməkdən çıxır və tarixi istiqamət təyin etməyə çevrilir. Ulu öndər Heydər Əliyevnin fəaliyyəti də məhz bu tip mərhələlərdə ölkənin institusional dayaqlarını yenidən formalaşdıran strateji xətt kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycan Respublikası müstəqilliyin ilk illərində təhlükəsizlik və dövlət idarəçiliyi baxımından ciddi sınaqlarla üz-üzə qaldığı dövrdə, ordu quruculuğu artıq təkcə hərbi məsələ deyildi — bu, dövlətin yaşayıb-yaşamaması sualına çevrilmişdi. Məhz belə bir mərhələdə siyasi sabitlik ilə hərbi strukturun paralel şəkildə formalaşdırılması dövlətçilik üçün həlledici rol oynadı.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik yanaşmasının əsas məntiqi ondan ibarət idi ki, ordu yalnız silah daşıyan struktur deyil — o, dövlətin suverenliyini real güc balansında təmin edən institusional dayaqlardan biridir. Bu baxış nəticəsində təhlükəsizlik sistemi emosional qərarlardan çıxaraq strateji planlaşdırma müstəvisinə keçdi.

Nəticə etibarilə, Azərbaycan dövlətçiliyi üçün ordu quruculuğu sadəcə hərbi inkişaf deyil, siyasi davamlılığın formalaşmasıdır. Bu davamlılığın ən mühüm dərsi isə budur: dövlətin gücü onun strukturunda, strukturun gücü isə onun idarəetmə fəlsəfəsində gizlidir.

Zaman keçdikcə dövlətin gücü yalnız onun qurulduğu prinsiplərlə yox, həmin prinsiplərin nəticə verdiyi meydanlarla ölçülür. Bu baxımdan Azərbaycan Silahlı Qüvvələri artıq təkcə formalaşma mərhələsinin deyil, real döyüş təcrübəsi ilə təsdiqlənmiş müasir hərbi gücün simvoluna çevrilib.

Bu gücün ən mühüm tarixi ifadəsi isə 2020-ci il ikinci Qarabağ müharibəsi zamanı ortaya çıxdı. Bu müharibə təkcə hərbi əməliyyat deyildi — o, uzun illər formalaşan strateji hazırlığın, texnoloji modernləşmənin və operativ idarəetmə sisteminin real sınağı idi. Nəticə isə regionun siyasi və hərbi xəritəsində ciddi dəyişiklik yaratdı.

Azərbaycan üçün bu mərhələ “Zəfər” anlayışını sadəcə emosional termin kimi yox, institusional və strateji nəticə kimi formalaşdırdı. Bu, ordu quruculuğunun illərlə davam edən modernləşmə xəttinin real nəticəyə çevrildiyi nöqtə idi.

Bu gün Silahlı Qüvvələr təkcə torpaqların qorunması funksiyasını daşımır — o, artıq regionda güc balansını müəyyən edən əsas faktorlardan biridir. Texnoloji inkişaf, peşəkarlaşma və operativ çeviklik ordunun klassik anlayışdan çıxaraq müasir hərbi sistemə çevrildiyini göstərir. “Böyük Zəfər” tək bir hadisə deyil — o, uzun illər davam edən dövlətçilik strategiyasının nəticə verdiyi tarixi mərhələdir. Və bu mərhələdə ordu, sadəcə iştirakçı yox, nəticəni formalaşdıran əsas aktordur.

Bu tarixi xəttin sonunda dövlətin hərbi-siyasi sistemini birləşdirən ali idarəetmə prinsipi dayanır. Çünki müasir ordu təkcə döyüş qabiliyyəti ilə yox, onun strateji rəhbərliyinin zəkası ilə güclənir. Bu baxımdan Ali Baş Komandan İlham Əliyevnin rolu, ordunun modernləşdirilməsi və onun real döyüş gücünə çevrilməsi prosesində həlledici strateji idarəetmə xətti kimi qiymətləndirilir. Azərbaycanın müasir dövlətçilik salnaməsində ordu gücün, Ali Baş Komandanlıq isə bu gücü zəfərə çevirən strateji iradənin ən ali ifadəsidir.

Leyla Hüseynova

YAP Yasamal rayon AMEA A.A.Bakıxanov ad. Tarix və Etnologiya İnstitutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini