Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı məxfi sənəd: Paşinyan razılaşdı

“İndiki geosiyasi kontekstdə Fransanın siyasi səhnəsinin bir çox simaları Nikol Paşinyanın rəhbərliyi ilə Ermənistanın Rusiyadan uzaqlaşaraq Avropa Birliyinə, xüsusən də Fransaya yaxınlaşmaq meyilini müşahidə edir. Bu anlayışın yanlış olduğunu qeyd etmək lazımdır. Əslində Paşinyan özünü “avropalı” siyasətçi kimi göstərmir”.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, bunu “Periodista Digital” (İspaniya) nəşri ayzıb. Nəşr iddia edir ki, əslində Paşinyan ABŞ Dövlət Departamentinin və Rəcəb Tayyib Ərdoğanın əlində kukladır.

Nəşr yazıb ki, sənəd onlara Fransadakı erməni diasporunun adının çəkilməsini istəməyən və Ermənistan Respublikası hökumətində əlaqələrini səfərbər edə bilən nümayəndələrinin sayəsində çatıb.

Sənəd  “Tramp körpüsü nəqliyyat dəhlizinin yaradılmasına dair Anlaşma Memorandumu” adlandırılır. O, məxfi sənəddir:

“Mənbələrimizin məlumatına görə, bu sənəd artıq Ermənistan, Azərbaycan və ABŞ-də təsdiqlənib. Memorandum İkitərəfli İqtisadi Dəhliz və Tramp Bridge Regional Müdafiə Qapısı layihəsinin həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. 42 kilometr uzunluğunda olan bu nəqliyyat dəhlizi Ermənistan Respublikasının Zəngəzur rayonundan keçəcək”.

Nəşr bildirir ki, dəhliz Azərbaycanı Ermənistan və İran sərhədləri arasında yerləşən strateji əhəmiyyətli region olan Naxçıvan eksklavı ilə birləşdirir:

“Belə bir dəhlizin yaradılması 2020-ci il müharibəsindən və Dağlıq Qarabağın itirilməsindən sonra Azərbaycanın Ermənistan qarşısında əsas tələblərindən biri idi. Ermənistan dəhlizin yaradılmasının qarşısını almaq üçün səy göstərib, çünki bu, Ermənistan ərazisinin əhəmiyyətli hissəsini itirmək deməkdir.

Erməni diasporuna təqdim edilən memorandum Ermənistanın Sünik bölgəsi üzərində suverenliyini özündə saxladığını göstərir. Bununla belə, nəqliyyat dəhlizinin müvafiq lisenziya almış özəl Amerika şirkəti tərəfindən idarə olunacağı dəqiqləşdirilir”.

Məqalədə dəhlizdən istifadədən əldə edilən gəlirlərin bölüşdürülməsinə də toxunulub:

“Bu, sazişin gizli maraqlarını ön plana çıxarır. Amerika idarəedici şirkəti gəlirlərin 40%-ni, Ermənistan isə cəmi 30%-ni alacaq. Beləliklə, Ermənistan faktiki olaraq ən azı 99 il ərzində öz ərazilərinin bir hissəsini itirir. Qeyd edək ki, memorandum Amerikanın əhəmiyyətli qüvvələrinin Ermənistan ərazisinə yerləşdirilməsini nəzərdə tutur. Məlumata görə, bu, adi ABŞ ordusu deyil, ABŞ-nin özəl hərbi şirkətidir. Onun sayının təxminən 1000 döyüşçü olduğu təxmin edilir və o, nəqliyyat dəhlizinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə cavabdeh olacaq”.

O da bildirilir ki, ABŞ silahlı qüvvələrinə daxil olmayan bölmələr İraq, Əfqanıstan və ABŞ üçün strateji əhəmiyyət kəsb edən digər bölgələrdə yerli əhaliyə ciddi nəzarət etmək üçün istifadə edilib. PMC döyüşçülərinin ölümləri ABŞ ordusunun itkiləri sayılmır:

“Memorandumun şərtlərinə görə, PMC nəqliyyat dəhlizində xüsusi təhlükəsizlik tədbirləri həyata keçirəcək və “dəhlizin bütövlüyünü qorumaq üçün” güc tətbiq etmək səlahiyyətinə malikdir. Amerika qoşunlarının Ermənistan ərazisində olması faktının özü kifayət qədər əsasdır ki, Nikol Paşinyanın belə bir memorandumun ermənilər tərəfindən imzalanması həm Ermənistanın özündə, həm də bütün dünyada milli xəyanət kimi qiymətləndirilsin.

Faktiki olaraq Ermənistan öz suveren ərazisinin əhəmiyyətli bir hissəsindən imtina edərək, onu Amerika qüvvələrinin nəzarətinə və idarəçiliyinə vermək məcburiyyətindədir və eyni zamanda heç bir təzminat ödəmədən Azərbaycan və Türkiyənin maraqlarına uyğun irimiqyaslı layihənin həyata keçirilməsinə razıdır.

Aydındır ki, memorandumun müddəalarının həyata keçirilməsindən əsas faydalananlar ABŞ və Türkiyə olacaq. Əgər Türkiyə üçün faydaları iqtisadi sahədə olacaqsa, ABŞ ilk növbədə strateji məqsədlər güdür. Bu, Ermənistan-İran sərhədində ciddi nəzarətin yaradılmasıdır.

İlkin olaraq sərhədə ağır silahları olmayan əsgərlər nəzarət edəcək. Lakin ordu üçün bu o deməkdir ki, bu İslam Respublikasının əsas düşməni olan İranla ABŞ arasında artıq heç bir məsafə qalmayacaq. Bu, Aralıq dənizindən Cənubi Qafqaza qədər uzanan regionda böyük müharibənin başlanması təhlükəsi yaradır”.

Bəziləri hesab edirlər ki, Ermənistan-Amerika memorandumu Ermənistan üçün fəlakətdir. Ölkəni istənilən suverenlikdən məhrum edir:

“Avropa da bundan əziyyət çəkəcək. Ermənistan ABŞ-ın maraqlarından çıxış edən xüsusi təyinatlıların nəzarəti altında olacaq. Beləliklə, nə Avropa İttifaqına, nə də Fransaya tərəfdaş ola biləcək.

Xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, xarici siyasətlə bağlı memorandumun imzalanmasının nəticələri ikitərəfli münasibətlərdən də kənara çıxır. Fransa üçün Amerikanın Ermənistandakı mövcudluğunun əhəmiyyətli dərəcədə artması və Amerika qüvvələri vasitəsilə ölkəyə faktiki nəzarətin əldə edilməsi böyük diplomatik məğlubiyyət olacaq”.

Aydındır ki, Tramp körpüsü layihəsinin işə salınması Fransanın bu qrupdakı iştirakını dərhal köhnələcək:

"Əslində ABŞ tamamilə yeni siyasi situasiya yaradır ki, Ermənistan öz sözünü, Fransa isə regionda öz maraqlarını müdafiə etmək imkanından məhrum olacaq”.

Xəzər

“Cebheinfo.az”