“Zəngəzur xəritədə yol, yaddaşda ümid”

David Seliverstov - Magen David Azərbaycan - İnsan Hüquqları müdafiəsi və xeyriyyə cəmiyyətinin sədri, Ümum  İsrail Qafqaz Yəhudiləri Assosasiyasının Azərbaycan nümayəndəliyinin sədri, Beynəlxalq hüquq müdafiəçisi.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Azərbaycan Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevi Vaşinqtona dəvət etməsi yalnız ikitərəfli münasibətlərin yeni mərhələyə qədəm qoyması deyil, həm də Cənubi Qafqazda sülh arxitekturasının formalaşmasında dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu görüşdə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın iştirakı, regionda illərdir davam edən münaqişə sonrası dövrün real siyasi dialoqa çevrilməsi üçün mühüm zəmin yaradır.

Sülh Sazişi və Regional İnteqrasiya

Vaşinqton masasında imzalanması nəzərdə tutulan sülh sazişi, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında Zəngəzur dəhlizinin açılması məsələsini yalnız nəqliyyat-logistika layihəsi kimi deyil, həm də iqtisadi, humanitar və mədəni inteqrasiya aləti kimi gündəmə gətirir. Bu dəhliz, Şərqlə Qərb arasında ticarət yollarının bərpası, regionun qlobal bazarlara çıxışı və yeni enerji marşrutlarının formalaşması baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Enerji Sinerjisi və ABŞ-Azərbaycan əməkdaşlığı

Yanacaq-enerji sektorunda əməkdaşlıq, xüsusən də Amerikanın nəhəng enerji şirkətləri ilə Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti və digər milli qurumların birgə layihələri, iki ölkə arasında iqtisadi bağları möhkəmləndirməklə yanaşı, qlobal enerji təhlükəsizliyi strategiyasına da xidmət edəcək. ABŞ üçün bu əməkdaşlıq, alternativ enerji marşrutlarının təmin edilməsi və enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi baxımından önəmlidir. Azərbaycan üçün isə bu, texnoloji transfer, yüksək ixtisaslı kadr hazırlığı və beynəlxalq enerji bazarında mövqelərin güclənməsi deməkdir.

Fəlsəfi Yanaşma: Sülhün Mədəni Kodları

Bu görüşün fəlsəfi mahiyyəti, güc balansına əsaslanan zorakı status-kvonun yerini qarşılıqlı anlaşma, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq və qarşılıqlı fayda prinsipinə əsaslanan bir düzənin alması ilə bağlıdır. Sülh yalnız silahların susması deyil, eyni zamanda qarşı tərəfin kimliyini, tarixi həqiqətlərini və gələcək arzularını tanımaqdır. Zəngəzur dəhlizi bu mənada yalnız coğrafi bir körpü deyil - həm də mental baryerlərin aşılması, xalqlar arasında etimadın bərpası üçün bir simvoldur.

Nəticə: Diplomatiyanın Qızıl Anı

Vaşinqton görüşü Azərbaycan və Ermənistan arasında uzunmüddətli sülhün bünövrəsini qoymaqla yanaşı, ABŞ-nin regionda sülhün təminatçısı kimi rolunu möhkəmləndirəcək. Donald Tramp və İlham Əliyevin siyasi iradəsi, Nikol Paşinyanın prosesə qatılması, geosiyasi maraqların üzərində duran daha ali bir hədəfi - insanların təhlükəsiz və firavan yaşamaq haqqını təsdiqləyir. Tarix göstərir ki, diplomatiyanın ən böyük uğurları, məhz ziddiyyətlərin zirvəsində, danışıqlar masasında əldə olunur.