1014 gün...

Rusiya-Ukrayna cəbhəsində nə baş verir?

Başlanğıcda qısamüddətli münaqişə kimi təqdim olunan Rusiya-Ukrayna müharibəsi artıq 1014-cü gününə qədəm qoysa da, onun sonu görünmür. Müharibə artıq regional müstəvidən çıxaraq qlobal səciyyə daşımağa başlayıb. Bəşəriyyətin yeni dünya müharibəsi təhlükəsi ilə üz-üzə qaldığı, bəlkə də, artıq onun içində olduğu barədə təəssüfedici qənaətlər bölüşülür. Vəziyyət o dərəcədə kritik hala gəlib ki, hətta ölkələrin nüvə düyməsini basacağı ehtimalları da kifayət qədər yüksəkdir. Reallıqda Rusiya-Ukrayna cəbhəsində nə baş verir?

Ukraynada yaranan acınacaqlı durum

Təbii ki, uzanan müharibənin ən ağır fəsadlarını Ukrayna öz üzərində hiss edir. Kollektiv Qərb hər nə qədər Ukraynanı dəstəkləsə də, ölkə müharibədən böyük dərəcədə ziyan çəkir. Ukrayna ərazilərinin bir hissəsini itirib, milyonlarla vətəndaş doğma yurd-yuvalarını tərk etmək məcburiyyətində qalıb, döyüşlərin getdiyi ərazilərdə və dərinliklərdə mülki  infrastruktur dağıdılıb.

Bu gün Ukraynada həyatın bütün sahələrində kritik vəziyyət müşahidə olunur. Soyuqların düşdüyü bir vaxtda enerji təminatında vəziyyət xüsusilə ağırdır. Artıq Ukrayna hökuməti elektrik enerjisi idxalı üçün beş ölkəyə müraciət ünvanlayıb.

Bu barədə Ukraynanın Energetika Nazirliyi “Telegram” kanalında məlumat yayıb. Elektrik enerjisinin Polşa, Rumıniya, Slovakiya, Macarıstan və Moldovadan alınacağı bildirilir. Nazirlik vətəndaşları güclü məişət elektrik cihazlarını eyni vaxtda yandırmamağa və elektrik enerjisinə qənaət etməyə çağırıb.

Baş nazir Denis Şmıqalın sözlərinə görə, Ukrayna yazdan bəri ümumi generasiya gücünün təxminən 50 faizini itirib. Hücumlar nəticəsində istilik elektrik stansiyalarının 90 faizinə və su elektrik enerjisi istehsalı obyektlərinin isə üçdə birinə ziyan dəyib.

Kollektiv Qərb yardımları davam etdirir

Zamanında Ukraynanı müharibəyə təhrik edən kollektiv Qərb bu ölkəyə 2025-ci ildə də yardımları davam etdirəcək. Belə ki, Ukrayna maliyyə yardımı çərçivəsində 2025-ci ildə Avropa İttifaqından (Aİ) aylıq 1,5 milyard avro alacaq. Tranşların ödənişi yanvar ayından başlayacaq.

Bu barədə Kiyevdə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə birgə mətbuat konfransında Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Antonio Kosta deyib. Kostanın sözlərinə görə, artıq dekabr ayında Avropa İttifaqı “Ukrayna büdcəsini dəstəkləmək” üçün Ukraynaya əlavə 4,2 milyard avro ayıracaq. “Bundan əlavə, gələn aydan biz bütün il boyu hər ay daha 1,5 milyard avro yardım göstərəcəyik”, - deyə Avropa İttifaqı Şurasının rəsmisi bildirib.

Kosta, Aİ-nin bu vəsaiti Rusiyanın dondurulmuş aktivlərinin istifadəsindən əldə edəcəyini və onlardan hərbi məqsədlər üçün də istifadə oluna biləcəyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, Rusiyanın mülki infrastrukturu, o cümlədən enerji obyektlərinin atəşə tutulması fonunda blok Ukraynaya maliyyə, hərbi, iqtisadi, enerji və humanitar yardım göstərməyə davam edəcək. “Biz ukraynalılara demək istəyirik ki, biz müharibənin əvvəlindən sizi dəstəkləyirik və siz bizə etibar etməyə davam edə bilərsiniz. Biz əlimizdən gələni əsirgəməyəcəyik”, - deyə Kosta əlavə edib.

Bundan başqa, Almaniya Ukraynaya 650 milyon avro məbləğində hərbi yardım göstərməyi planlaşdırır. Bunu müharibə başlayandan bəri Ukraynaya ilk dəfə səfərə gələn Almaniya kansleri Olaf Şolts deyib.

Ukraynanın vaz keçmədiyi NATO planı

Məlumdur ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başlamasını şərtləndirən əsas amillərdən biri də Şimali Atlantika Alyansının (NATO) Şərqə doğru genişlənmək planları ilə bağlıdır. Bu plana əsasən Ukraynanın da alyansa üzvlüyü hədəflənmişdi. Rusiya bunu özü üçün “qırmızı xəttin” keçilməsi anlamında qəbul etdi və müharibə başladı.

Beə görünür ki, Ukrayna uzanan müharibənin ciddi fəsadları ilə üzləşsə də, NATO-ya üzv qəbul olunmaq planlarından vaz keçməyib. “Müharibənin qaynar fazasını dayandırmaq istəyiriksə, Ukrayna ərazisini NATO-nun çətiri altında öz nəzarətimizə götürməliyik. Biz bunu tezliklə etməliyik. Belə olan təqdirdə Ukrayna diplomatik yollarla işğal etdiyi əraziləri geri qaytara biləcək”.

Bunu Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski “Sky News” telekanalına müsahibəsində deyib. Zelenski hesab edir ki, Ukraynanın NATO-ya daxil olması müharibənin qaynar fazasını dayandırmağa kömək edə bilər. “Siz ölkənin yalnız bir hissəsini dəvət edə bilməzsiniz. Çünki o zaman yalnız bu yerlərin Ukraynanın ərazisi olmasını, qalanının isə Rusiyaya aid edilməsini tanıyırsan. Hüquqi baxımdan bizim işğal olunmuş əraziləri Rusiya ərazisi kimi tanımağa haqqımız yoxdur. Bu məsələdə yanılmaq olmaz”, - deyə Ukrayna Prezidenti bildirib.

Onun sözlərinə görə, NATO-ya dəvətin özündə də Ukraynanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri göstərilməlidir. Amma heç kim Ukraynanın bu və ya digər şəkildə NATO-nun bir hissəsi olmasını təklif etməyib və Kiyev heç vaxt belə bir təklifi nəzərə almayıb.

Xatırladaq ki, Ukrayna bu ilin iyulunda Vaşinqtonda keçirilən sammitdə NATO-ya rəsmi dəvət alacağına ümid edirdi, lakin bu, baş vermədi.

Ukraynaya  nüvə silahı veriləcəkmi?

İndiki reallıqlar fonunda bir sual da çox aktualdır: Ukraynaya nüvə silahı veriləcəkmi?

Ancaq hələlik  Ukraynanın bu istəyi də  adekvat qarşılanmır. “ABŞ nüvə silahının Ukraynaya verilməsini planlaşdırmır. Bu barədə düşünülmür”.

Bu sözləri CNN telekanalına müsahibəsində ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri Ceyk Sallivan deyib. Onun sözlərinə görə, ABŞ Kiyevə adi silah tədarükünə belə diqqət yetirir.

O, həmçinin bildirib ki, Rusiyanı nüvə dövləti kimi məğlub etmək mümkün deyil.

M.ABDULLAYEV