11 addımda xərçəngə tutulmaq riskini necə azaldaq?

Nəzəri olaraq, həyat tərzi və pəhriz nə qədər sağlam olursa olsun, hər kəs xərçəngə yoluxa bilər.

İrsi və ya kortəbii şəkildə baş verən genetik mutasiyalar öz çirkin işlərini görməyə başlaya bilərlər.

Çox təbliğ olunan sağlam həyat tərzi və düzgün qidalanma, qarşısını almasa da, xərçəngə tutulma riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər və razılaşacaqsınız ki, bu, olduqca əhəmiyyətli bir məbləğdir. Üstəlik, bu, təkcə xərçəng deyil, həm də ürək-damar xəstəlikləri, xroniki tənəffüs xəstəlikləri və diabet riskini azalda bilər.

Medicina.az xəbər verir ki, Amerika Xərçəng Tədqiqatları İnstitutunun direktoru Kelli Brauninqin sözlərinə görə, bu, xüsusilə cazibədar səslənməsə də, daha çox adi səslənə bilər, amma məlumatlarımız açıq şəkildə göstərir ki, pəhrizdə müsbət dəyişikliklər, artan fiziki aktivlik və sağlam çəki saxlamaq kimi sadə şeylər istənilən yaşda xərçəng riskini həqiqətən azalda bilər.

Məsələn, 2018-ci ildə Amerika Xərçəng Tədqiqatları İnstitutu, Dünya Xərçəng Tədqiqatları Fondu ilə birlikdə, 17 müxtəlif xərçəng növü olan 3,5 milyon xəstə də daxil olmaqla, ümumilikdə 50 milyondan çox insanı əhatə edən yüzlərlə tədqiqatın məlumatlarına əsaslanan 116 səhifəlik hesabat dərc etdi.

Hesabatda 11 addım qeyd olunub.

1. Siqareti tərgitmək

Siqaret çəkməyin ağciyər, ağız, boğaz, qırtlaq, mədəaltı vəzi, servikal və böyrək xərçəngi də daxil olmaqla bir çox xərçəng növü riskinin artması ilə əlaqəli olduğu göstərilmişdir.

2. Günəşdən qoruyucu krem istifadə edin

Günəşin ultrabənövşəyi şüalanması hüceyrə DNT-sinə təsir edir və bədxassəli dəyişikliklərə səbəb olur. Buna görə də, birbaşa günəş işığına məruz qalmanızı məhdudlaşdırın və müntəzəm olaraq 30 və ya daha yüksək SPF ilə günəşdən qoruyucu krem istifadə edin.

3. Həyat boyu sabit, sağlam çəkiniz olsun

Amerika Xərçəng Tədqiqatları İnstitutuna görə, siqareti tərgitdikdən sonra xərçəng riskini azaltmaq üçün çəki nəzarəti ən vacib məqsəddir.

Artıq yağ bədəndə bədxassəli şişlərin inkişafına səbəb olan prosesləri tetikleyen hormonlar istehsal edir.

4. Az outrun- çox hərəkət edin

Bədənimiz fiziki fəaliyyət üçün nəzərdə tutulub, ona görə də oturaq həyat tərzi sadəcə zərərlidir, çünki bu, piylənməyə, hormonal balanssızlığa və xərçəng də daxil olmaqla digər mənfi sağlamlıq nəticələrinə səbəb ola bilər.

5. Daha çox tərəvəz, meyvə, paxlalı və tam taxıl yeyin

Bitki qidaları yalnız vitamin və minerallarla deyil, həm də hüceyrələri zədələnmədən qoruyan təbii birləşmələr olan fitonutrientlərlə və faydalı bağırsaq bakteriyalarını qidalandıran liflə zəngindir.

Hər yeməyin tərkibində tam taxıllar (qəhvəyi düyü, tam taxıl yulafı, buğda, arpa və çovdar), lobya, mərcimək və yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər, brokoli, yerkökü, badımcan və s. kimi nişastasız tərəvəzlərin (kartof və ya qarğıdalı deyil) olduğundan əmin olun. Gündə ən azı beş pors meyvə -tərəvəz yeməyə çalışın.

6. Fast food və yağlı, şəkərli və nişastalı qidaları məhdudlaşdırın.

Çizburgerlər, kartof qızartması, əvvəlcədən qablaşdırılmış tortlar və digər oxşar qidalar pəhrizinizdə minimum səviyyədə saxlanılmalıdır. Onlar piylənməyə səbəb olan sağlam olmayan yağlar və karbohidratlarla zəngindir.

7. Qırmızı ət və emal olunmuş əti məhdudlaşdırın

Aralıq dənizi pəhrizinə riayət etməyə çalışın.

Qırmızı ət (mal əti, donuz əti, quzu əti) dəyərli heyvan zülalının mənbəyidir. Lakin bəzi tədqiqatlar göstərir ki, həddindən artıq istehlak bədəndə iltihabın artması səbəbindən xərçəng riskinin artması ilə əlaqələndirilə bilər.

Zülalınızı toyuq və ya hinduşka, balıq, yumurta, süd məhsulları, paxlalı bitkilər və tam taxıllardan almaq daha yaxşıdır.

8. Şirinləşdirilmiş qazlı içkilərin qəbulunu məhdudlaşdırın

Buraya hər cür qazlı içkilər, idman və enerji içkiləri və hazır meyvə şirələri daxildir. Bütün bunlar çoxlu şəkər ehtiva edir ki, bu da piylənmə və hormonal balanssızlıq riskini artırır. Bunun əvəzinə, susuzluğunuzu adi su və ya şəkərsiz içkilərlə yatırın.

9. Spirtli içkilərin qəbulunu məhdudlaşdırın

Həddindən artıq spirtli içki qəbulu bir çox xərçəng növünün, xüsusən də qaraciyər, böyrək və yoğun bağırsaq xərçənginin riskini artırır. Buna görə də, riskinizi minimuma endirmək istəyirsinizsə, spirtli içkilərdən tamamilə imtina etmək yaxşıdır.

10. Peyvənd olunun

Müəyyən virus infeksiyalarından özünüzü qorumaqla özünüzü xərçəngdən də qoruyursunuz. Məsələn, hepatit B peyvəndi qaraciyər xərçəngi riskini azaldır, insan papillomavirus peyvəndi isə serviks xərçəngi, digər cinsiyyət orqanlarının xərçəngləri və baş və boyun skuamöz hüceyrəli karsinoması riskini azaldır.

11. Mütəmadi olaraq xərçəng müayinələrindən, skrininqlərdən keçin

Özünümüayinə və mövcud testlər dəri, döş və prostat xərçəngi kimi müəyyən xərçəng növlərini çox erkən aşkarlaya bilər ki, bu da daha erkən müalicəyə və daha yüksək sağalma şansına imkan verir.

Aygün Musayeva