Icma.az
close
up
RU
Menu

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Evinin sökülməməsi üçün altından yol çəkdi

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

149 illik sirr ortaya çıxdı: Sultan Əbdüləziz intihar etməyib, öldürülüb

149 illik sirr ortaya çıxdı: Sultan Əbdüləziz intihar etməyib, öldürülüb

Sherg.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

1876-cı ildə çevrilişlə taxtdan endirilən Sultan Əbdüləziz 5 gün sonra yatağında ölü tapıldı. Sultanın intihar etdiyi irəli sürülsə də, qətl şübhəsi də vardı. 149 ildir müzakirə olunan bu ölüm hadisəsinə dair son məlumatlara görə, xanədan daxilindəki hakimiyyət savaşı Sultanının ölümünə zəmin hazırlayıb.

Sherg.az xəbər verir ki, 30 may 1876-cı ildə çevrilişlə taxtdan endirilən Sultan Əbdüləziz 4 iyun 1876-cı ildə ölü tapıldı.

Bu arada Beşinci Murad taxta çıxdı. Sultanın ölümü xalq arasında böyük kədər yaratdı. Ölüm başından bəri şübhəli idi və bu şübhələrə görə Serasker Hüseyn Avni Paşa, Əbdüləzizin ölümündə əsas məsul şəxs kimi görülürdü. Sultan Əbdüləzizin həyat yoldaşının qardaşı Çərkəz Həsən bəy intiqam üçün Hüseyn Avni Paşanı öldürdü.

İkinci Əbdülhəmid dövründə də mövzu bağlanmadı və 1881-ci ildə Sultan Əbdüləzizin qatilləri olduğu iddia edilən şəxslər mühakimə olundu. Keçmiş Sədrəzəm Midhət Paşa başda olmaqla bir çox şəxs günahkar bilinərək edam cəzasına məhkum edildi.

Professor İlber Ortaylı bu şübhəli ölümə dair keçirilmiş məhkəmələrlə bağlı belə yazmışdı:

“Bir müddət sonra Yıldız Sarayında, daha doğrusu saray parkındakı Çadır Köşkü deyilən yerdə padşahın qətli ilə suçlanan dövlət adamları mühakimə olundular. Çevrilişi edənlərdən əvvəl padşaha və ailəsinə edilən rəftardan son dərəcə narazı olan və Sultan Əbdüləzizin gənc haremi Neşərək Kadınefəndinin qardaşı olan Çərkəz Həsən bəy, Serasker Hüseyn Avni Paşanın başçılıq etdiyi toplantının keçirildiyi otağa girərək bir çox mühüm şəxsi öldürdü.”

Sultan Əbdüləzizin ölümü uzun illərdir müzakirə olunan mövzudur. Bu ölümə dair bir xəbərdə, qızı Nazimə Sultanın şahidliyinə də yer verilmiş və xəbərdə belə bir iddia irəli sürülmüşdü:

“Babasının iri cüssəli 8 nəfər tərəfindən sarayda yaxalanaraq yerə yatırıldığını və biləklərinin ülgüclə kəsilərək öldürüldüyünü söylədi.”

Eyni xəbərə görə, Prof. Dr. İlber Ortaylı da hadisənin intihar olmadığı fikrində idi və belə deyirdi:

“Padşahın intiharına da, hadisənin necə baş verdiyinə dair Yıldız Məhkəməsinin zabitlərinə də inanmıram. İtiraf edən mabeyinci Fəxri bəyin ifadəsi ağır işgəncə altında alınmışdı. Əbdüləziz çox dindar biri idi. Dindar bir insan mümkün deyil intihar etsin. Sağ və sol qolunu makasla kəsə bilməzdi. Orada günahkar şəxslər var, amma bəzilərinin günahkar olub-olmadığı bəlli deyil... Məncə padşahın öldürüldüyü çox açıqdır.”

Ortaylının cinayət olduğunu düşündüyü bu hadisə ilə bağlı yeni bir kitab saraydakı sirri aydınlada bilər. Tarixçilər hadisəni siyasi və iqtisadi şəraitlə izah etsələr də, yeni məlumatlar xanədan daxilində mühüm bir çəkişmənin bu cinayətə şərait yaratdığını göstərir.

Professor Erhan Afyoncu bu günkü yazısında belə deyir:

“Yeni nəşr olunan, Sultan Əbdüləzizin oğlu Xəlifə Əbdülməciddin xatirələrinə görə, çevriliş xanədan daxilindəki çəkişmələr səbəbilə baş vermiş və padşah qətlə yetirilmişdi.”

Afyoncu, Murad Bardakçının son Xəlifə ilə bağlı kitabı “Xəlifə Əbdülməcdi Efendi – Xatirələr” əsasında hadisənin aydınlandığını qeyd edir.

Kitabdan edilən sitata görə:

Sultan Əbdüləziz, Misir Hidivi İsmayıl Paşanın uzunmüddətli israrı ilə ferman verərək hidivlik məqamının yalnız İsmayıl Paşanın nəslinə aid olmasını təsdiqləmişdi. Bundan sonra Osmanlı varislik sisteminin də dəyişdiriləcəyi barədə şayiələr yayılmış və Sultan Əbdüləzizin yerinə onun nəslindən olanların keçirilməsi ehtimalı ortaya çıxmışdı.

İsmayıl Paşanın anası, Pertevniyal Valide Sultanın da varislik qaydalarını nəvəsi Yusuf İzzəddin Əfəndinin xeyrinə dəyişmək istədiyini hiss edərək, Sultan Əbdüləzizin böyük qızı Saliha Sultanı oğlu İsmayıl Paşanın Emirqan’dakı yalısına dəvət etmişdi. Davamında Saliha Sultanla İbrahim Paşanın nişanlandığı açıqlanmışdı.

Bu xəbərlərdən sonra xanədanın bəzi üzvləri taxtın başqa bir soya keçəcəyindən çox narahat oldu. Veliahd Murad Efendi və anası Şevkəfsər Kadınefəndi təşvişə düşdü və Serasker Hüseyn Avni Paşa ilə əlaqəyə girdilər. Şehzadə Muradın taxta çıxması halında Məşrutiyyət elan edəcəyinə dair vədlərlə Midhət Paşanı da öz tərəflərinə çəkməyə nail oldular.

Şevkəfsər Kadınefəndi hətta padşahın devrilməsini sürətləndirmək üçün falçılara və cadugərlərə müraciət etməyə başladı.

Bu gərginlik artdıqca, o vaxt ikinci veliahd olan Şehzadə Əbdülhəmid də məsələni öz lehinə çevirmək istəyərək hadisələrə daxil oldu. Nəticədə xanədan daxilindəki çəkişmə Hüseyn Avni Paşanın çevrilişinə zəmin yaratdı.

Bu hadisələrin fonunda Sultan Əbdüləziz, oğlu Abdülməciddin sözləri ilə desək, bəzi məsələlərdə kifayət qədər təcrübə göstərmədiyi və dövlət adamlarından yardım istəmədiyi üçün zəif qaldı və fəlakətli aqibətinin qarşısını ala bilmədi.

Kitabda belə bir qeydə də yer verilir:

“...Atamın son anına gəldikdə böyük bir yanlışlıq var. Rəvayətlərə əsaslanan hadisələr doğru ola bilməz. Atam Əbdüləziz Xan intihar etməmiş, şəhid edilmişdir. Mən bu fəlakətin qorxusuz şahidiyəm. Ömrümün sonuna qədər bu acı xatirəni bütün həqiqəti ilə qoruyacağam.”

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:204
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 24 Noyabr 2025 09:30 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see344

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see337

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see336

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see285

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see273

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see266

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see263

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see263

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see236

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see233

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see225

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see222

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see218

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see217

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see214

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see206

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see198

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see192

Evinin sökülməməsi üçün altından yol çəkdi

19 Noyabr 2026 01:37see173

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see173
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri