18 il deyildi, reallıq 3 dəfə çoxdur Bakıda mənzillərlə bağlı müəmma

Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) son açıqlaması cəmiyyətdə geniş rezonans doğurub. Belə ki, AMB-nin hesablamalarına görə, Bakıda orta aylıq əmək haqqı ilə ev almaq üçün azı 18 il fasiləsiz işləmək lazımdır. Bəziləri bu rəqəmin reallıqla uzlaşmadığını deyir, digərləri ev almaq üçün daha çox maaş və müddət tələb olunduğunu bildirir.

Ev almaq bu qədər çətindirsə, paytaxtda ardıcıl tikilən onlarla yeni bina kimlər üçün nəzərdə tutulub? 18 il fasiləsiz işləyən adamlar həqiqətən də mənzil sahibi ola bilərlər?

Globalinfo.az-a danışan iqtisadçı Elçin Rəşidov deyib ki, Mərkəzi Bankın hesablamaları sadələşdirilmiş model üzərində qurulduğu üçün nəticə müəyyən qədər optimist görünür:

“Hesablamada evin qiyməti (Bakı üzrə təxminən 150 min manat) orta aylıq əməkhaqqına (1000 manat) bölünür və nəticə alınır. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, əməkhaqqıdan vergi və sosial ödənişlər çıxılır, ailənin gündəlik xərcləri var, üstəlik, hər kəs işləmədiyindən ailə üzvlərinin də təminatı tələb olunur. Bu baxımdan 18 il real göstərici deyil, hətta olduqca optimistdir. Digər vacib məqam odur ki, hesablamalarda orta yox, median əməkhaqqı əsas götürülməlidir. Çünki  bu, adətən ortadan daha aşağı olur. Məsələn, Bakıda orta əməkhaqqı 1000 manatdırsa, median təxminən 700 manat civarındadır. Bu isə mənzil əldə etmək müddətini daha da uzadır”.

Elçin Rəşidov

İqtisadçı bildirib ki, bununla bağlı bəzi alternativ hesablamalar da var və orada daha real nəticələr göstərilib:

“Həmin göstəricilərə görə, Bakıda yalnız maaşla ev almaq üçün 30 ildən 60 ilə qədər vaxt tələb olunur. Bu yanaşma daha real görünür, çünki insanların bütün gəlirlərini mənzilə yönəltməsi mümkün deyil. Vergilər, kommunal ödənişlər, gündəlik ehtiyaclar və ailə xərcləri səbəbindən qənaət üçün çox az vəsait qalır. Dünya praktikasında bu göstərici “mənzil əlçatanlığı” indeksi ilə ölçülür. Müddət nə qədər uzundursa, həmin ölkədə mənzil əldə etmək bir o qədər çətindir və “mənzil əlçatmazlığı böhranı” anlayışı ilə səciyyələnir. Azərbaycanda da oxşar vəziyyət müşahidə olunur. Yeni tikililərdə çoxlu mənzillər satılıb, lakin yaşayış yoxdur. Əksəriyyətini yüksək gəlirli şəxslər və ya xaricdə yaşayan azərbaycanlılar investisiya məqsədilə alıb. Nəticədə, əsas mənzil tələbatını adi vətəndaşlar deyil, belə alıcılar formalaşdırır”.

Ləman İmran
Globalinfo.az