2000 il əvvəl Britaniya necə adlanıb?

Aberistvit Universitetinin alimləri təxminən iki min il əvvəl Böyük Britaniya və İrlandiyanın bəzi yerlərində danışılan qədim  Kelt dilinin ilk tam lüğətini tərtib edirlər.

AzPost bildirir ki, bu barədə “The Guardian” qəzeti məlumat verir.

Gələcək lüğət həcmli olmaya bilər. Çünki materialın çox hissəsi son iki min il ərzində itirilib. Lakin Böyük Britaniya və İrlandiyanın bəzi yerlərində danışılan dilin qalan fraqmentləri qədim Kelt dilinin ilk tam lüğətini yaratmaq üçün toplanır. Aberistvit Universitetinin komandası son lüğətdə mindən çox söz olacağını təxmin edir.

Lüğətin mənbələri Yuli Sezarın Şimali Avropadakı fəthləri haqqında məlumatlardan tutmuş qədim xatirə daşlarındakı yazılara qədər müxtəlif olacaq. Xronoloji olaraq lüğət təxminən eramızdan əvvəl 325-ci ildən eramızın 500-cü ilinə qədər olan sözləri əhatə edəcək.

Müasir Kelt dilləri — Uels, İrlandiya, Şotlandiya Qael, Breton və Kornuoll — müəyyən dərəcədə qədim əcdadlarının köklərini qoruyub saxlayır. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, aralarındakı fərqlərə baxmayaraq, ortaq elementlər də müəyyən edilə bilər. Misal üçün, Uels (“mor”) və Qədim İrland (“mur”) dillərində “dəniz” sözü eynidir. Uelsin cənub-qərbindəki Karmarten şəhərinin keçmiş adı olan Moridunum – “dəniz qalası” adında rast gəlinən Kelt “mori” formasına uyğundur.

Aberistvit Universitetinin Uels və Kelt Tədqiqatları Departamentinin baş müəllimi Dr. Simon Rodvey izah edir ki, Roma Britaniyasından bir neçə Kelt dilində yazı istisna olmaqla, tədqiqatçılar əsasən latın və yunan mətnlərinə əsaslanırlar. Bunlarda Kelt hesab edilə bilən yerlərin, qəbilələrin və fərdlərin adları var.

Sezarın yazılarından başqa, Britaniyanın fəthindən sonra yaradılan Roma inzibati qeydlərində dəyərli məlumatlar var.

Əsas məlumat dəsti eramızın I-IV əsrlərinə aid Roma Britaniyasına, eləcə də İrlandiyada II əsrin ortalarından sonrakı dövrə aiddir.

Digər vacib mənbə daş, metal, sümük və ya taxta üzərində mətn yazmaq üçün hazırlanmış düz xətlər sistemi olan ogham ilə yazılmış daş kitabələrdir. Erkən tarixi dövrdə şimal-qərbi Avropada yazılı dəlillər olduqca azdır: Yunanların, finikiyalıların, romalıların və etruskların fəal şəkildə mətnlər yaratdıqları Aralıq dənizindən fərqli olaraq, şimal bölgələri xeyli az sənəd qoyub gediblər.

AzPost.az

Paylaş