239 alim araşdırdı O yuxular təsadüf deyil

İnsanın həyatının son anlarında şüurunda nələrin baş verdiyi elm dünyasının uzun illərdir cavab axtardığı ən böyük suallardan biri olaraq qalır. Xüsusilə ölümə az qalmış görülən yuxular və canlı təsəvvürlər həm həkimlərin, həm də yaxınlarını itirən ailələrin diqqətini cəlb edir. 
Demokrat.az xəbər verir ki, İtaliya mərkəzli mütəxəssislərin də iştirak etdiyi genişmiqyaslı araşdırmalar bu sirli mərhələ ilə bağlı bəzi detalları üzə çıxarıb.
Araşdırmalar zamanı təhlil edilən xəstə hekayələri göstərir ki, bu təcrübələr təsadüfi deyil. Müxtəlif ölkələrdən, fərqli yaş qruplarından və həyat hekayələrindən olan insanların təsvirləri böyük ölçüdə oxşar məqamlarda birləşir. Ən çox qeyd olunan məqam isə artıq vəfat etmiş yaxınların görülməsidir.
Xəstələr tez-tez yuxularında analarını, atalarını, həyat yoldaşlarını, uşaqlıq dostlarını və ya illər əvvəl itirdikləri sevdiklərini gördüklərini bildirirlər. Bəzi insanlar isə ev heyvanları ilə yenidən qarşılaşdıqlarını deyir. Bu görüşlərin əksəriyyəti sakitləşdirici və rahat atmosferdə baş verir. Bəzən insan sevdiyi biri ilə söhbət etdiyini düşünür, bəzən isə tək olmadığını hiss edir.
Mütəxəssislərə görə, bu yuxular adi gecə yuxularından fərqlənə bilər. Çünki bir çox xəstə gördüklərini son dərəcə real şəkildə təsvir edir. Bəziləri otaqda kimsənin olduğunu hiss etdiyini, digərləri isə səslər eşitdiyini bildirir. Xüsusilə palliativ baxım şöbələrində çalışan tibb işçiləri bu cür təcrübələrin tez-tez danışıldığını qeyd edir.
“Death Studies” jurnalında dərc olunan qiymətləndirmələrə əsasən, həyatın son mərhələsində olan insanların yuxularında tez-tez bir səfərə hazırlaşdıqları da müşahidə edilib. Çamadan yığmaq, qatara çatmağa çalışmaq, uzaq bir yerə getmək və ya bir qapıdan keçmək kimi obrazlar diqqət çəkir. Psixoloqlara görə, bu simvollar şüurun vidalaşma prosesini mənalandırmaq üsulu ola bilər.
Araşdırmalarda diqqət çəkən digər məqam isə sevdiklərin təsəlliverici sözlərlə görünməsidir. Bəzi xəstələr yuxularında hər şeyin yaxşı olacağına dair sözlər eşitdiklərini bildiriblər. Digərləri isə onları gözlədiklərini və qorxmamalı olduqlarını eşitdiklərini deyir. Bu təcrübələrdən sonra bir çox xəstədə narahatlığın azaldığı müşahidə olunub.
Bəzi mütəxəssislər hesab edir ki, həyatın son dövründə beyin güclü emosional xatirələri daha intensiv şəkildə emal edir. Xüsusilə dərin bağ qurulan insanlar və unudulmayan xatirələr şüur dəyişiklikləri zamanı daha qabarıq şəkildə üzə çıxa bilər. Nevrologiya sahəsində aparılan bəzi tədqiqatlar isə yuxu rejiminin pozulmasının, dərmanların təsirinin və şüur dalğalanmalarının da bu görüntülərdə rol oynaya biləcəyini göstərir.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bəzi xəstələr qorxulu görüntülər, qaranlıq fiqurlar və ya keçmiş travmalarla bağlı narahatedici səhnələr də yaşaya bilər. Lakin bu cür halların daha az rast gəlindiyi bildirilir. Palliativ baxım üzrə mütəxəssislər vurğulayır ki, bu təcrübələrə laqeyd yanaşmaq olmaz. Çünki xəstə üçün real kimi hiss olunan bu hallar emosional baxımdan güclü təsir yarada bilər.
Elm hələ də ölüm anı ilə bağlı bütün sirləri açmayıb. Lakin mövcud nəticələr göstərir ki, insan beyni həyatın son günlərində belə aktiv fəaliyyətini davam etdirir.
Jalə
Demokrat.az