3 milyon il əvvəl yaşayıb

Müasir insanların əcdadının qaçış sürəti elm adamlarını heyrətləndirib

Müasir insanların 3,2 milyon il əvvəl yaşamış əcdadının skeleti, ayaq izləri tapılıb. “Şərq” “NTV.com.tr”yə istinadən bildirir ki, “Lüsi” adı verilən əcdadın qaçış sürəti elm adamlarını çox heyrətləndirib və alimləri yeni araşdırmalara sövq edib. “Australopithecus afarensis hominin” növünün ilk məlum nümunəsi olan Luci, 1974-cü ildə kəşf edildikdən sonra müasir insanların təkamülü haqqında mühüm məlumatlar əldə edilib. 

Bununla belə, son araşdırmalar göstərir ki, Lüsi dik duraraq qaça bilsə də, onun sürəti müasir insanlardan çox yavaş idi. Lüsinin skeleti son dərəcə yaxşı qorunmuş tapıldı, bu da elm adamlarına onun növləri və təkamül inkişafı haqqında mühüm nəticələr çıxarmağa imkan verir. Şərqi Afrikada 2,9-3,9 milyon il əvvəl yaşamış "Australopithecus afarensis" növünün təxminən 4 milyon il əvvəl iki ayaq üstə yeriyə bildiyi məlumdur. Lakin Lucy'nin yuxarı bədəninin böyük, qollarının uzun və ayaqlarının qısa olması, bu növün müasir insanlar qədər sürətli qaça bilməyəcəyinə dair geniş yayılmış bir inanc yaradıb. Bu fərziyyəni yoxlamaq istəyən alimlər Lüsinin skelet və əzələ anatomiyasının rəqəmsal modelini yaradıblar. Onlar simulyasiyalardan istifadə edərək Lüsinin qaçış sürətini araşdırıb və onların tapıntıları "Current Biology" jurnalında dərc olunub. Araşdırmalar nəticəsində Lüsinin maksimum qaçış sürətinin saatda 18 kilometr civarında olduğu müəyyən edilib. Bu sürət müasir insanların sürətindən xeyli geridədir. Məsələn, məşhur atlet Useyn Boltun sürəti təxminən saatda 44 kilometrə çatdığı halda, orta həvəskar qaçışçının sprint sürəti saatda təxminən 22 kilometrdir. Lüsinin  ayaqlarında Axilles tendonunun və qısa əzələ liflərinin olmaması bu yavaş sürəti izah edən amillərdən biridir. Axilles tendonu müasir insanların qaçarkən topuqlarını əyərək daha sürətli qaçmağa imkan verən mühüm quruluşdur. Lakin Lüsinin ayaqları bu quruluşdan məhrum idi, bu da onun sürətinə təsir edən başqa bir amil idi. Bu tendon və digər ayaq biləyi əzələləri əlavə edilərək simulyasiyalarda yenidən sınaqdan keçirilsə də, Lüsinin qaçış sürəti dəyişməyib. Alimlər bildirirlər ki, bu tapıntılar insanların qaçış qabiliyyətinin inkişafında homininlərin təkamülündə mühüm dönüş nöqtəsinə işarə edir. Məqalədə deyilir: "İnsan bədəni planının əsas xüsusiyyətləri qaçış performansını yaxşılaşdırmaq üçün xüsusi olaraq inkişaf edib. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, gələcək tədqiqatlarla Lüsidə qaçışla müasir insanlar arasındakı fərqlər daha ətraflı başa düşülə bilər. Bu təkamül fərqlərinin, xüsusən də qolların və gövdənin hərəkəti ilə bağlı simulyasiyalarla daha aydın olacağı gözlənilir.