Icma.az
close
up
RU
4 010 azərbaycanlının taleyi niyə gizli saxlanılır?

4 010 azərbaycanlının taleyi niyə gizli saxlanılır?

Milli.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Noyabrın 19-20-də İrəvanda "İtkin düşmüş şəxslərin taleyi: humanitar dialoq və əməkdaşlıq" mövzusunda beynəlxalq konfransın keçirilməsi Cənubi Qafqazda sülh quruculuğu prosesinin ən həssas və ağrılı istiqamətlərindən birini yenidən siyasi-hüquqi müstəvidə gündəmə gətirir. İlk baxışdan regionda humanitar dialoqun təşviqinə yönəlmiş təşəbbüs kimi təqdim olunan bu tədbir, əslində rəsmi İrəvanın bəyan etdiyi humanitar ritorika ilə real fəaliyyəti arasındakı dərin ziddiyyətləri üzə çıxarır. Otuz ildən artıqdır ki, Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı itkin düşmüş 4 mindən çox azərbaycanlının taleyinin naməlum qalması təkcə keçmişin statistik göstəricisi deyil, bu gün də minlərlə ailənin fundamental hüquqlarının pozulması və regionda davamlı etimad mühitinin formalaşmasına əsas maneələrdən biridir.

Bunu Milli.Az-a deputat Bəhruz Məhərrəmov bildirib: 
"Beynəlxalq humanitar hüquq, xüsusilə də 1949-cu il Cenevrə Konvensiyaları və onlara 1977-ci il Əlavə Protokollar münaqişə tərəflərinin üzərinə itkin düşmüş şəxslərin taleyini aydınlaşdırmaq, dəfn yerləri barədə məlumat vermək, qalıqların ekshumasiyası və identifikasiyası üçün zəruri şərait yaratmaq kimi imperativ öhdəliklər qoyur. Hüquqi baxımdan bu öhdəliklər siyasi konyunkturadan və ya sülh müqaviləsinin yekun imzalanma tarixindən asılı olmayan qeyd-şərtsiz humanitar borcdur. Bununla belə, 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda paraflanmış sülh sazişi mətnində də itkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması və məlumat mübadiləsi üzrə əməkdaşlığın xüsusi maddə kimi təsbit olunması məsələyə artıq həm də ikitərəfli siyasi-hüquqi öhdəlik statusu qazandırıb. Lakin 2025-ci ilin fevralından iki ölkənin müvafiq dövlət komissiyaları arasında birbaşa təmasların qurulmasına baxmayaraq Ermənistan tərəfinin 204 dəfn yerinin koordinatlarını təqdim etmək və konkret şahid ifadələrini yoxlamaqla bağlı verdiyi vədlərin kağız üzərində qalması beynəlxalq hüquq normalarının və əldə olunmuş ilkin razılaşmaların faktiki sabotajı kimi qiymətləndirilməlidir".

Deputat qeyd edib ki, məsələnin ən kəskin hüquqi və mənəvi aspektlərindən biri Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin qeydiyyatında olmuş 54 azərbaycanlı əsirin taleyi ilə bağlıdır. Münaqişə zamanı beynəlxalq təşkilatın nümayəndələri tərəfindən saxlanma yerlərində canlı olaraq qeydə alınmış şəxslərin sonradan müəmmalı şəraitdə həyatını itirməsi və onlardan 33 nəfərin nəşinin bu günədək ailələrinə təhvil verilməməsi, dörd nəfərin isə, ümumiyyətlə, izinin itməsi beynəlxalq humanitar hüququn kobud şəkildə pozulmasının birbaşa sübutudur. Saxlayan dövlətin nəzarəti altında olan əsirlərin həyatı və sağlamlığına görə tam məsuliyyət daşıması beynəlxalq hüququn təməl prinsipidir. Bu faktlar kontekstində Ermənistanın arxiv sənədlərini və dəfn yerlərini gizlətməsi yalnız informasiya ləngiməsi kimi deyil, həm də mümkün müharibə cinayətlərinin, işgəncə və qeyri-insani rəftar hallarının izlərini ört-basdır etmək cəhdi kimi təzahür edir. Məlumdur ki, azad edilmiş ərazilərdə indiyədək 32 kütləvi məzarlığın aşkarlanması və ekshumasiya prosesində mülki şəxslərin, o cümlədən qadın və uşaqların qalıqlarının tapılması Ermənistanın informasiya təqdim etməməsinin real səbəblərini izah edən əsas amillərdəndir. Kütləvi məzarlıqların dəqiq koordinatlarının açıqlanması bu cinayətlərin sistemli xarakter daşıdığını və konkret hərbi-siyasi rəhbərliyin məsuliyyətini beynəlxalq məhkəmə instansiyaları qarşısında daha da möhkəmləndirə bilər. Eyni zamanda keçmiş təmas xətti boyunca və işğaldan azad olunmuş ərazilərdə basdırılmış minaların dəqiq xəritələrinin verilməməsi axtarış-ekshumasiya işlərini fiziki cəhətdən iflic edərək itkinlərin taleyinin müəyyənləşdirilməsini süni şəkildə ləngidir. Beləliklə, mina terroru ilə itkinlər probleminin süni şəkildə uzadılması bir-birini tamamlayan vahid siyasi-hərbi taktika kimi çıxış edir.

Bütün bu reallıqlar fonunda İrəvanda beynəlxalq konfransın təşkili rəsmi Ermənistanın klassik "humanitar diplomatiya" və informasiya manipulyasiyası strategiyasının tərkib hissəsidir. Görünən odur ki, beynəlxalq ekspertlərin və xarici diplomatların iştirakı ilə keçirilən bu cür platformalar vasitəsilə İrəvan özünü regional humanitar təşəbbüslərin lideri, sülh və etimad quruculuğunun tərəfdarı kimi təqdim etməyə çalışır. Məqsəd beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini Bakının tələb etdiyi konkret, ölçülə bilən və hüquqi məsuliyyət yaradan öhdəliklərdən - yəni 204 dəfn yerinin koordinatlarının və arxiv məlumatlarının verilməsindən - yayındırmaq, məsələni ümumi və abstrakt "qarşılıqlı dialoq" müstəvisinə keçirməkdir.

Siyasi-hüquqi təhlil göstərir ki, İrəvan konfransı praktiki nəticələrə deyil, məhz beynəlxalq auditoriya üçün nəzərdə tutulmuş imic korreksiyasına hesablanıb. Həqiqi humanitar iradə beynəlxalq tribunalardan səsləndirilən ümumi çağırışlarla deyil, iki ölkənin dövlət komissiyaları çərçivəsində konkret xəritələrin, arxiv sənədlərinin və məzarlıq koordinatlarının təhvil verilməsi ilə ölçülür. İcra edilməmiş vədlər fonunda keçirilən hər hansı beynəlxalq tədbir sülh prosesinə real töhfə vermək əvəzinə, yalnız məsuliyyətdən yayınmaq və zaman qazanmaq niyyətinə xidmət edir. Regionda dayanıqlı etimadın bərqərar olması üçün Ermənistan deklarativ humanitar şoulardan imtina etməli, 4010 ailənin həqiqəti bilmək hüququna hörmət edərək üzərinə götürdüyü konkret öhdəlikləri qeyd-şərtsiz yerinə yetirməlidir".

Müəllif: Aysel Əkbər (Milli.Az müxbir)

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:31
embedMənbə:https://news.milli.az
archiveBu xəbər 20 Noyabr 2026 15:54 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see313

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see302

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see289

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see283

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see279

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see269

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see251

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see248

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see245

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see241

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see240

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see238

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see234

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see227

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see226

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see221

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see202

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see197

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see193

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri