51 il keçdi: Kiprdə hələ də 947 nəfər itkinlər siyahısındadır

20 iyul Kipr Barış Hərəkatının 51-ci ildönümüdür. Keçən 51 ildə həll yolu üçün dəfələrlə masa arxasına oturulub. Kiprli Türklər və Rumların ortaq məqsədlə birlikdə işlədikləri yeganə mövzu isə itkinlərdir. 

Sherg.az xəbər verir ki, itkinlərin tapılması üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nəzarətindəki ara bölgədə yaradılan antropologiya laboratoriyası, hərəkatın 51-ci ildönümündə ilk dəfə NTV-yə qapılarını açdı. 

Kimisini dərin qaranlıq  bir quyuya atdılar.

Kimisi meşədə tapıldı...

Kimisi bir binanın bünövrəsində...

Onlar Kiprdə 1963-cü ildə EOKA-nın Türklərə qarşı qətliamları ilə başlayan və 1974-cü ildə Yunan Albaylar Xuntasının Makarios çevrilişinə qədər davam edən qanlı prosesin qurbanları idi.

Kiprdə İtkin şəxslər məsələsi, iki icma arasındakı siyasi problemin ən həssas nöqtəsidir. Və iki icmanın birlikdə işlədiyi yeganə mövzudur.

Kiprdəki itkinlər məsələsinin kökü, 1960-cı ildə Türk-Rum bərabərliyi əsasında qurulan Kipr Respublikasının 3 il sonra Rumların silahlı müdaxiləsi ilə çökməsinə dayanır.

Rumların adanı Yunanıstana birləşdirməyi nəzərdə tutan Enosis məqsədi və Türkləri kütləvi şəkildə yox etməyi hədəfləyən Akritas planı, 1963-cü ildə Türklərə qarşı Qanlı Noel hücumlarını başladı.

Kiprli Türklərə qarşı kütləvi qətliamlarla yanaşı, 1963-cü ildən 1974 Barış Hərəkatına qədər keçən 11 ildə çoxlu sayda türk tək-tək və ya qruplar halında öldürüldü.

Meyitləri isə tapılmadı.

Kiprin beynəlxalq zəmanətçisi olan Türkiyə işğalı dayandırmaq üçün 20 iyul 1974-cü ildə adaya daxil oldu və Barış Hərəkatını başladı. Ada bu günkü iki dövlətli sərhədlərə bölündü.

Barış Hərəkatının son mərhələsində, adanı Yunanıstana birləşdirmək üçün silahlı hücumlar başlatan Rum terror təşkilatı EOKA-B intiqam üçün kütləvi qətliamlar həyata keçirdi.

Bu hadisələrdə 492 Türk şəhid oldu və itkinlər siyahısına daxil edildi.

KKTC-dəki Muratağa, Sandallar və Atlılar kəndləri qətliam nöqtələrindən idi.

EOKA-B üzvləri bu üç kənddə 126 türkü şəhid etdi.

Bunlar arasında 16 günlük körpə də var idi, 95 yaşlı kişi də.

Taşkent kəndində də 89 Kiprli türk kişi qətlə yetirildi.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı bu soyqırımları insanlığa qarşı cinayət elan etdi.

Rumların itkinləri isə 1510 nəfərdir.

Bunların bir hissəsi Afinada hakimiyyəti ələ alan Yunan Albaylar Xuntasının 15 iyul 1974-cü ildə Rum dövlət başçısı baş yepiskop Makariosa qarşı çevriliş zamanı daxili toqquşmalarda öldürülüb.

Rum və Yunan itkinlərin bir hissəsi də 1974 Barış Hərəkatı zamanı Türk Silahlı Qüvvələrinə qarşı döyüşən əsgərlərdən və milislərdən ibarətdir.

Rumlar, döyüşdə əsir düşən bəzi əsgərlərin də itkinlər siyahısına daxil edildiyini bildirirlər.

Bu qədər il keçməsinə baxmayaraq, itkinlərin tapılması üçün görülən işlər iki icmanın gündəmində mühüm yer tutur.

Adada itkinlərin tapılması üçün yaradılan komitə işini fasiləsiz davam etdirir.

İki icmalı İtkin Şəxslər Komitəsinin bir Türk, bir Rum və bir də BMT təmsilçisi olan xarici üzvü var.

1981-ci ildə yaradılan komitə, itkin şəxslərin tapılması üçün şahidlərin verdiyi ifadələr və əldə olunan məlumatlar əsasında ada boyu qazıntılar aparır.

Qazıntılarda tapılan qalıqlar iki tərəf arasında qalan neytral bölgədəki antropologiya laboratoriyasında toplanır.

Kiprdə ümumilikdə 2002 itkin şəxs var.

Türk itkinlərin əksəriyyəti mülki şəxslərdir. Aralarında yeni doğulmuş körpələr, qadınlar, yaşlılar var.

Türk və Rumları eyni məqsəd üçün bir araya gətirən komitə indiyədək minə yaxın görüş keçirib.

Komitənin Türk və Rum üzvləri işləri siyasi mübahisələrdən kənarda saxlamaq üçün çalışırlar.

İndiyədək aparılan işlər nəticəsində 1055 nəfər tapılıb və kimlikləri müəyyən edilərək ailələrinə təhvil verilib.

Bu gün hələ də Türk və Rum olmaqla ümumilikdə 947 nəfər itkinlər siyahısındadır.