525 ci qəzet Atama məktub

Salam, ata! Necəsən? Şükür, 89-da da yaxşısan. Yeni məhsulun - kitabın da bunu təsdiq edir. Yeni məhsulunu da maraqla oxudum. Daxili müzakirədən sonra qərara aldım ki, bu dəfə fikir bildirmək üçün dili yox, qələmi işə salım. Beləliklə, "Atama məktub" hasilə gəldi.

Yaşadığın ömür çərçivəsində həmişə Zamanın sınaqlarından, həyatın burulğanlarından çarpışa-çarpışa çıxmısan və heç zaman da təslim olmamısan. "Məğlubiyyət" sözü sənin üçün yaddır. Sən böyük hərflərlə yazılan İradən və Qələmin sayəsində çətinliklə də olsa, mürəkkəb və son dərəcə nahamar həyat yolunu qət etmisən.

Bu günlərdə mən sənin yeni ədəbi məhsulun olan "3 cüt ayaqqabı" kitabını oxudum. Redaktoru tənqidçi-publisist Firəngiz İdrisqızı, rəyçisi şair Eltun Türkel olan bu kitab, sənin kitab məkanında 53-cü sırada yer alır. Kitab həcmcə kiçik olsa da, "mizan-tərəzidə" mənəvi çəkisinə görə, xeyli ağır gəlir. Yəni məna yükü kitaba özünəməxsus bir çəki gətirib.

Annotasiyadan və digər qeyd-şərhlərindən bəlli olur ki, daim orijinal seçimlərin axtarışındasan və bu axtarışlar da zaman-zaman öz bəhrəsini verir. Sonuncu kitabını heç də təsadüfən "3 cüt ayaqqabı" adlandırmamısan. Həyatda və məişətdə insanlar tərəfindən, bəlkə də, adi qarşılanan geyim elementləri, əslində, sənin dərinliyə işləyən düşüncələrinə görə, orijinal bir obrazdır. Köhnə və cırıq paltolar, sürtülmüş və arxasına yamaq vurulmuş şalvarlar, qırıq kəmərlər, deşilmiş corablar, dabanı yeyilmiş və burnu aralanmış ayaqqabılar, əslində, maraqlı və düşündürücü hadisələrin mənbəyidir (hətta təzə olsalar belə). Onların hər biri öz sahibi üçün köhnə xatirədir və bir çox hadisələri yada salır. Baxmayaraq ki, Qərib Mehdi geyimdə hələlik papaq və ayaqqabı elementlərinə yer vermişdir. Yəqin ki, gələcəkdə məişət aləminə ictimai mənaları özündə ehtiva edən daha çox qələm səyahəti edəcək, onun "ədəbi qarderob"undan köhnə palto, dizi sürtülmüş şalvar və qolları süzülmüş pencəklər də "asılacaqdır".

Yazıçının bu tapıntısı kitaba qiymət baxımından tələbkar oxucunun marağına səbəb olur. Köhnə, altı qopmuş, yaxud təzə, laklı ayaqqabılardan bəhs etmək; onların yaratmış olduğu və yada saldığı həyatın hansısa bir anını təsvir etmək yazıçı qələmində, yəni novator ədəbi aləmində maraqlı yenilikdir. Bu ədəbi priyom və təcrübə dünya ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrinin əsərlərində də uğurla istifadə edilmiş və inikas yaratmışdır. Sən özün də kitabında bu barədə xırda ştrixlərlə də olsa, bunları qeyd etmisən.

Hekayələrin məziyyəti nədədir? Kitabı oxuduqca adama elə gəlir ki, bir-birinə bağlı olmayan hadisələr eyni ssenarinin ayrı-ayrı epizodlarıdır. Odur ki, oxucuda maraq doğurur və hadisənin maraqlı sonluğunu növbəti epizodda axtarmağa çalışır.

Kitabın fabulası real hadisələr üzərində qurulmuşdur. Əziz ata, sən gənclik illərində, qələminin yenicə püxtələşən zamanlarında çox kasıb bir həyat tərzi sürmüsən. Bizi çox çətinliklə dolandırmısan. Bir cüt ayaqqabıya həmişə kəskin ehtiyacın olmuşdur. Bununla belə, sən daha çox mənəvi ehtiyacları ödəməyi üstün tutmusan.

Tərəddüdsüz olaraq, tanınmış rejissor, Xalq artisti Ramiz Həsənoğlunu, şair-dramaturq və yazıçı, fəxri diplomlar sahibi Zaur Quliyevi, həmçinin, Gəncə Regional Mədəniyyət İdarəsinin rəsi Vasif Cənnətovu "3 ayaqqabı kitabı"nın müsbət qəhrəmanları hesab etmək olar.

Bir dəfə sən rəsmi yığıncaqların birində iştirak edirmişsən. Səni çıxış üçün tribunaya dəvət edirlər. Bu barədə "3 cüt ayaqqabı" kitabında belə yazırsan: "Köhnə ayaqqabılarımın taq-turaqlı müşayiəti ilə tribunaya yaxınlaşdım. Hiss etdim ki, şux geyimli iştirakçılar başımdan çox, ayaqlarıma baxırlar. Sən demə, onlardan biri də şəhər mədəniyyət başqanı Vasif Cənnətov imiş..."

Bu hadisədən sonra Vasif Cənnətov işçisi ilə sənə təptəzə ayaqqabı göndərir. Bu, yardımdan çox, diqqətdir. Sən bu gözlənilməz sürprizdən heyrətlənirsən və şəhərdə diqqət mərkəzində olan bir rəhbər şəxsin hədiyyəsinə görə ona təşəkkür etməyi özünə borc bilirsən. Ona minnətdarlığını bildirəndə Vasif müəllim gülümsəyib deyir: "Ogünkü yığıncaqda mən də iştirak edirdim. Siz çıxış edəndə ayaqqabılarınız xoşuma gəlmədi. Rəngini itirmişdi. İnsanın xaricdə düşməni, daxildə istəməyini olur. Bildiyimə görə, bu sarıdan sizin də "qazancınız" az deyil. Bu halı unutmaq olmaz. Atalar sözüdür: "İnsanı geyiminə görə qəbul edib, ağlına görə yola salırlar. Sizdə tərəzinin bir gözü əyilir. Geyiminizə də diqqət yetirsəniz, tərəzinin hər iki gözü düzələr".

Bəli, söhbət təkcə çox geyinilmiş və rəngini itirmiş ayaqqabılardan getmir. Məsələnin əsas məğzi Vasif Cənnətov kimi səmimi bir cavan rəhbərin açıq qəlbliliyindədir. O, özünü çox sadə və təmkinli aparıb.

Ata, sənin papaq mövzusunda da ("5 papaq") kitabın var. İndi də oxucuların hüzuruna "3 cüt ayaqqabı" ilə gəlibsən. Papağın namus, qeyrət simvolu olduğunu bilirik. Bəs ayaqqabı? Yazılarından görünür ki, bu da rəmzdir. Vətən torpağını ilkin "öpən" ayaqqabılar olur.

...Təbii ki, belə hadisələr sənin qələmini həssas mövzulara bundan sonra da ruhlandıracaqdır. "Tapdanan və tapdayan ayaqqabılar". Bu fikrin açımı ictimai yükün ağırlığından xəbər verir...

Hörmətlə: oğlun və oxucun

Rövşən MEHDİYEV

23.12.2024-cü il

Gəncə