Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

7 milyard dollarlıq geosiyasi layihə

7 milyard dollarlıq geosiyasi layihə

Xalq qazeti saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Azərbaycan və Gürcüstan Qərbin Asiyaya strateji qapısını genişləndirir

Bir limanın əsl əhəmiyyəti qəbul etdiyi yükün həcmi ilə deyil, birləşdirdiyi ölkələrin və uzlaşdırdığı geosiyasi maraqların miqyası ilə ölçülür. Dəmir yolu da sadəcə nəqliyyat infrastrukturu deyil, dövlətlərin iqtisadi imkanlarını genişləndirən, beynəlxalq siyasətdəki çəkisini artıran strateji vasitədir. Gürcüstanın 2032-ci ilədək nəqliyyat, logistika və infrastruktur layihələrinə 7 milyard dollar investisiya cəlb etmək planına da məhz bu prizmadan yanaşmaq lazımdır. Çünki Tbilisinin hədəfi təkcə iqtisadi inkişaf deyil, dəyişən dünya nizamında strateji mövqeyini möhkəmləndirmək və Azərbaycanla birlikdə Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat qovşağına çevrilməkdir.

Bu planın arxasında təsadüfi iqtisadi hesablamalar deyil, ciddi geosiyasi maraqlar dayanır. Rusiya-Ukrayna müharibəsi Avropanın enerji və təchizat təhlükəsizliyinə yanaşmasını köklü şəkildə dəyişib. Ənənəvi marşrutların siyasi risklərə məruz qalması Avropanı alternativ nəqliyyat və ticarət yolları axtarmağa vadar edib. Belə şəraitdə Orta Dəhliz sadəcə yükdaşıma marşrutu deyil, Avropanın Mərkəzi Asiyaya çıxışını genişləndirən, Avrasiya məkanında iqtisadi və siyasi əlaqələrin yeni konfiqurasiyasını formalaşdıran strateji istiqamətdir.

Bu prosesdə Azərbaycan və Gürcüstanın mövqeyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Xəzər vasitəsilə Mərkəzi Asiyanın enerji resurslarını, xammalını və yüklərini Qərbə yönəldir, Gürcüstan isə həmin axının Qara dəniz, Türkiyə və Avropa bazarlarına çatdırılmasını təmin edir. Beləliklə, iki ölkənin coğrafi üstünlüyü vahid nəqliyyat sisteminə çevrilir. Bu əməkdaşlıq Bakı və Tbilisiyə tranzit gəlirlərindən daha böyük imkanlar – beynəlxalq tərəfdaşlarla siyasi əlaqələri genişləndirmək, regional proseslərdə söz sahibi olmaq və geosiyasi çəkilərini artırmaq imkanı qazandırır.

Qərbin Azərbaycan və Gürcüstana marağını da yalnız iqtisadi mənfəətlə izah etmək olmaz. Avropa üçün bu ölkələr Mərkəzi Asiyanın enerji və xammal resurslarına çıxış, təchizat marşrutlarının şaxələndirilməsi və Avrasiya ticarət əlaqələrinin təhlükəsizliyi baxımından mühüm tərəfdaşlardır. Bu isə Cənubi Qafqazın sabitliyini və təhlükəsizliyini Avropanın uzunmüddətli strateji maraqları ilə daha sıx əlaqələndirir. Başqa sözlə, regionun geosiyasi əhəmiyyəti artdıqca burada sabitliyin qorunması da beynəlxalq siyasətin prioritetlərindən birinə çevrilir.

Gürcüstanın 7 milyard dollarlıq proqramı məhz bu strateji hədəflərin infrastruktur təminatıdır. Dəmir yollarının modernləşdirilməsi, Bakı–Tbilisi–Qars xəttinin inkişafı, avtomobil magistrallarının genişləndirilməsi, Anaklia dərin dəniz limanının tikintisi və Vazianidə yeni beynəlxalq hava limanının yaradılması vahid məqsədə xidmət edir: Gürcüstanın Avrasiya nəqliyyat sistemindəki mövqeyini gücləndirmək və Azərbaycanla regional əməkdaşlığı yeni mərhələyə daşımaq.

Bu layihələr arasında Anaklia limanı xüsusi yer tutur. Çünki söhbət yalnız Qara dənizdə yeni limanın yaradılmasından getmir. Anaklia Gürcüstanın Avropa ilə iqtisadi bağlantılarını genişləndirmək, Qara dəniz hövzəsində mövqeyini möhkəmləndirmək və beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarında daha böyük pay əldə etmək cəhdidir. Limanın 2029-cu ilədək ilk mərhələsinin istifadəyə verilməsi, gələcəkdə isə yükötürmə qabiliyyətinin artırılması planlaşdırılır. Onu ölkənin dəmir yolu şəbəkəsinə birləşdirəcək 17,7 kilometrlik elektrikləşdirilmiş xəttin tikintisi üçün də təxminən 205 milyon dollarlıq tender elan edilib.

Anaklianın əhəmiyyəti Azərbaycanın maraqları baxımından da böyükdür. Ələt limanı, Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu və digər nəqliyyat infrastrukturu Gürcüstanın yeni layihələri ilə uzlaşdırıldıqda Orta Dəhlizin imkanları əhəmiyyətli dərəcədə genişlənə bilər. Bu, Azərbaycan və Mərkəzi Asiya yüklərinin Qara dənizə çıxışını asanlaşdırmaqla yanaşı, Bakının Avropa ilə iqtisadi və siyasi əlaqələrini də möhkəmləndirəcək.

Burada diqqətçəkən əsas məqam ondan ibarətdir ki, nəqliyyat əməkdaşlığı tədricən siyasi tərəfdaşlığın da mühüm dayağına çevrilir. Azərbaycan və Gürcüstanın maraqları nə qədər uzlaşarsa, hər iki ölkənin beynəlxalq proseslərdə mövqeyi bir o qədər güclənər. Üstəlik, Azərbaycanın enerji imkanları bu əməkdaşlığa əlavə strateji dəyər qazandırır. Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verən Bakı, Orta Dəhliz vasitəsilə də Avrasiya nəqliyyat sistemində əhəmiyyətini artırır. Beləliklə, Azərbaycan Qərb üçün həm enerji, həm də nəqliyyat təhlükəsizliyi baxımından mühüm tərəfdaş kimi çıxış edir.

***

Gürcüstanın 7 milyard dollarlıq planının maliyyələşdirilməsi bu strategiyanın mühüm tərəfidir. Gürcüstan parlamentinin sabiq deputatı İsak Novruzovun sözlərinə görə, söhbət dövlət büdcəsində hazır olan vahid məbləğdən deyil, 2032-ci ilədək müxtəlif mənbələr hesabına mərhələli şəkildə cəlb edilməsi nəzərdə tutulan investisiya portfelindən gedir. İ.Novruzov bildirir ki, maliyyələşmə dörd əsas mənbəyə söykənir: “Dövlət büdcəsi və dövlət müəssisələrinin vəsaitləri, beynəlxalq maliyyə institutlarının kredit və qrantları, xarici özəl investisiyalar və dövlət-özəl tərəfdaşlığı. Hökumət dəmir yolu şəbəkəsinin və hərəkət heyətinin yenilənməsinə cari il ərzində 1 milyard laridən çox, Anaklia limanının baza infrastrukturu və giriş yollarına isə 2030-cu ilədək 572 milyon lari ayırmağı planlaşdırır. Beynəlxalq maliyyə institutlarının iştirakı da nəzərdə tutulan modelin mühüm hissəsidir. Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankının nəqliyyat bağlantılarının inkişafı üçün 182 milyon dollar ayırması, Anaklia limanının ilk mərhələsinə isə təxminən 200 milyon dollar beynəlxalq maliyyə cəlb edilməsi planlaşdırılır. Dünya Bankının iştirakı da gözlənilir. Bununla yanaşı, özəl şirkətlərin limanın terminallarına və avadanlıqlarına 350–400 milyon dollar sərmayə qoyacağı gözlənilir. Vaziani hava limanının tikintisində də xarici investorların iştirakı nəzərdə tutulur”.

Ekspertin fikrincə, 7 milyard dollarlıq proqramın reallaşması yalnız maliyyə resurslarından deyil, Gürcüstanın beynəlxalq tərəfdaşların etimadını qazanmaq və xarici investorlar üçün etibarlı şərait yaratmaq qabiliyyətindən də asılıdır: “Bu mənada, investisiya portfelinin formalaşdırılması təkcə iqtisadi məsələ deyil, həm də Tbilisinin beynəlxalq siyasi və maliyyə tərəfdaşları ilə münasibətlərinin göstəricisidir”.

Bütün bunlar göstərir ki, Gürcüstanın 7 milyard dollarlıq proqramını adi infrastruktur layihəsi kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Bu, dəyişən geosiyasi şəraitdə ölkənin beynəlxalq mövqeyini möhkəmləndirmək, Cənubi Qafqazın strateji əhəmiyyətini artırmaq cəhdidir.

Əslində, qarşıda duran əsas məsələ nə qədər yol çəkilməsi, neçə liman tikilməsi deyil. Əsas məsələ bu infrastrukturun hansı siyasi və iqtisadi gücə çevriləcəyidir. Bakı ilə Tbilisi mövcud imkanları vahid strateji xətt üzrə birləşdirə bilsələr, Orta Dəhliz onların beynəlxalq mövqelərini gücləndirən mühüm amilə çevriləcək. Çünki müasir geosiyasətdə coğrafi mövqe yalnız başlanğıcdır. Əsl üstünlük həmin mövqeyi iqtisadi gücə, siyasi nüfuza və beynəlxalq təsir imkanlarına çevirməyi bacarmaqdır.

Pünhan ƏFƏNDİYEV
XQ

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:86
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 17 Noyabr 2026 10:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see271

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see269

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see260

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see259

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see253

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see249

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see244

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see240

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see226

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see217

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see215

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see205

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see203

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see200

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see199

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see196

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see194

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see188

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri