Icma.az
close
up
RU
Menu

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

8 yaşınadək uşaqları olanların nəzərinə

8 yaşınadək uşaqları olanların nəzərinə

Bizim media portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Uşaqların baxdıqları seriallar, izlədikləri cizgi filmləri və oynadıqları oyunlar onların dünyagörüşünə, davranışına və emosional inkişafına birbaşa təsir göstərə bilər. Bu amillər uşaqların psixoloji formalaşmasında mühüm rol oynayır.
Bəs bu cür təsirlər hansı yaşadək özünü göstərə bilər? Uşağın izlədiyi məzmunun ona mənfi təsir etdiyini valideyn hansı əlamətlərdən anlaya bilər?
Bizim.Media xəbər verir ki, psixoloq Fərqanə Mehmanqızı Metbuat.az-a açıqlamasında bildirib ki, bir insanın şəxsiyyətinin formalaşma dövrü təxminən səkkiz yaşına qədər davam edir. Bu yaşdan sonra isə artıq korreksiya mərhələsi başlayır - həm uşağın özü-özünü, həm də ətraf mühitin onu korreksiya etməsi prosesi gedir:
“Biz uşaqlarımızı nə vaxt ekran qarşısına qoyuruq? Nağıl terapiyası deyilən bir anlayış var. Uşaqlara həmişə nağıllar danışılıb. Hətta laylalarımızın belə tərkibində təlqin mövcuddur - “tez böyü”, “igid böyü”, yaxud “gözəl böyü”. Adi əzizləmələrimizdə də övladlarımıza ünvanlanan təlqinlər təhtəlşüura təsir edir. 
İndi bunu nağıllarımıza yansıdaq. 
Uşaqlar üçün hazırlanmış xırda və böyük həcmli nağılların hamısında təlqin var - yaxşını-pisi ayırd etmək, müsbət və mənfi obrazları tanımaq, dostluq münasibətləri necə olmalıdır, valideynlərə münasibət necə qurulmalıdır, ictimai etika nədir, cəmiyyətdə özünü necə aparmaq lazımdır, doğru insan hansı keyfiyyətlərə sahib olmalıdır – bütün bunlar nağıllarda obrazların timsalında uşağın təhtəlşüuruna yeridilir. 
Diqqət etsəniz, demək olar ki, bütün nağıllarda bu mövzulara toxunulur. Şifahi xalq nağılları zamanla filmə, cizgi filmlərinə çevrilib. Bu da təsiri daha da gücləndirir. Çünki obrazlı, vizual və hərəkətli formada təqdim olunan material uşağın təhtəlşüuruna daha yaxşı hopur və yadda daha uzun müddət qalır. Məhz buna görə də hər bir nağılın, hər bir kiçik və ya böyük hekayənin, hətta hər bir sözün uşağın təhtəlşüurunda, dünyagörüşündə və xarakterinin formalaşmasında çox böyük rolu var. 
Bu təsir yalnız davranışla məhdudlaşmır; uşağın nitqinə, həyatı qavrama tərzinə, akademik dəyərlərinə və düşüncə sisteminə qədər uzanır. Desək ki, bu sahələrdə əsas rolları oynayır, yanılmarıq.
Nağıllar valideyn–uşaq münasibətlərinin tənzimlənməsində də mühüm rol oynayır. Məsələn, nağılda dovşanın anasına qarşı düzgün davranmaması vurğulanır, sonra onun utandığı göstərilir. “Bu düzgün olmadı”, “ayıb idi”, “utandı” kimi mesajlar uşağa obrazların mimikası və davranışı vasitəsilə ötürülür. Uşaq üzülməyi, sevinməyi, hirsi, kədəri də məhz cizgi filmləri və nağıllar vasitəsilə öyrənə bilir”.
F.Mehmanqızı valideynlərə tövsiyə edib ki, uşaqlar cizgi filminə baxarkən onlarla birlikdə baxsınlar:
“Məqsəd odur ki, oradakı müsbət və mənfi obrazlar düzgün mənimsənilsin. Hər bir ailənin öz dəyərləri, öz xarakteri var. Necə ki, insanların xarakteri fərqlidir, ailələrin də həyata baxışı və yaşam tərzi müxtəlifdir. Valideyn baxmalıdır ki, həmin cizgi filmi onun ailə dəyərlərinə, yetişdirmək istədiyi övladın xarakterinə uyğundurmu? 
Valideyn özü cizgi filmini analiz etməlidir. Əgər görürsə ki, hər şey qaydasındadır, nitqdə problem yoxdur, uşaq eşitdiyini qavraya və ifadə edə bilir, o zaman uşaqlarla birlikdə həmin cizgi filmini müzakirə etmək lazımdır. Məsələn, “Bax, aslan balası burada düzgün davranmadı”, “Görürsən, necə utandı?”, yaxud “Fil nə qədər qəhrəmandır, necə düzgün addım atdı”. Uşağa cizgi filmini analiz etməyi öyrətmək vacibdir”.
Psixoloq eyni yanaşmanın oyunlara da aid olduğunu deyib. Onun sözlərinə görə, uşaq oyun zamanı öz xarakterini ortaya qoyur:
“Xüsusilə yarışma oyunlarında uşağa həm udmağı, həm də uduzmağı öyrətmək lazımdır. Çünki uşaq hisslərini uşaqlıqdan tanımalı, qəbul etməli və idarə etməyi bacarmalıdır. Daim qalibiyyətə meyl edən uşaq eqoist ola bilər. O, uduzanda da özünü necə aparacağını, emosiyalarını necə cilovlayacağını öyrənməlidir. Bu səbəbdən nağıl terapiyası, oyunlar və cizgi filmi qəhrəmanları valideynin ailə dəyərlərinə və yetişdirmək istədiyi övladın xarakterinə uyğun seçilməlidir”.
Bəs cizgi filmlərinin uşağa mənfi təsir etdiyini necə anlaya bilərik?
Mütəxəssis qeyd edib ki, əgər uşağın nitqində problem varsa, ilk olaraq loqopedə müraciət etməzdən əvvəl onun hansı cizgi filmlərinə baxdığını analiz etmək lazımdır:
“Oradakı obrazların nitqi necədir? Tez-tez danışırlarmı? Aydın danışırlarmı, yoxsa ağız tənbəlliyi ilə, sadə və məhdud sözlərləmi danışırlar? Dialoqlar uşağın yaşına uyğundurmu və uşaq eşitdiklərini ifadə edə bilirmi? Bu məqamlara diqqət yetirilməlidir. Eyni zamanda, cizgi filmlərində təqdim olunan davranışların ailə dəyərlərinə zidd olub-olmaması da qiymətləndirilməlidir. Valideyn əvvəlcə özü baxmalı, sonra uşağı ilə birlikdə izləməli və gördüklərini izah etməlidir. “Uşaq baxır, kifayətdir” yanaşması düzgün deyil. İzah və müzakirə olduqda mesaj uşağın təhtəlşüuruna daha sağlam şəkildə hopur”.
Bizim.Media

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:207
embedMənbə:https://bizim.media
archiveBu xəbər 11 Fevral 2026 08:37 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see331

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see323

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see320

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see310

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see271

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see260

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see257

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see253

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see249

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see245

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see222

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see222

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see216

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see210

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see207

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see205

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see190

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see182

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see175

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri