ABŞ da COVID 19 qalmaqalı: Virusun mənşəyi barədə məlumatlar niyə gizlədilib?

ABŞ Senatında respublikaçılar ölkənin keçmiş baş infeksionisti Entoni Fauçini COVID-19-un mənşəyi və hamilə qadınlar üçün vaksinasiyanın riskləri barədə məlumatları gizlətməkdə ittiham edərək onun cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmasına çalışırlar. Onlar Fauçinin xidməti telefonundakı yazışmaları ictimaiyyətə açıqlayıb, dinləmələr zamanı suallara cavab verməkdən imtina etməsindən sonra isə Konqresə hörmətsizlikdə ittiham edilməsinə nail olublar.

Qaynarinfo xəbər verir ki, keçmiş məmur ABŞ-ın keçmiş prezidenti Co Baydenin əvvəlcədən verdiyi əfv qərarının müdafiəsi altındadır. Lakin bu əfv Senatdakı hazırkı dinləmələrin nəticəsi ilə bağlı ittihamlardan qoruma vermir və ayrı-ayrı ştatların yurisdiksiyasına şamil olunmur.

ABŞ Milli Allergiya və Yoluxucu Xəstəliklər İnstitutunun (NIAID) keçmiş rəhbəri Entoni Fauçiyə qarşı əsas ittihamçılar olan senatorlar Rend Pol və Ron Conson pandemiya dövründə məlumatların gizlədilməsi ilə bağlı onu məsuliyyətə cəlb etmək cəhdlərini davam etdirirlər.

Ötən həftə onlar ABŞ Səhiyyə və İnsan Xidmətləri Departamentindən (HHS) Fauçinin xidməti telefonuna çıxış əldə ediblər. Telefonda 34 mindən çox mətn mesajı və 522 səsli mesaj aşkarlanıb. Onlardan seçilmiş məlumatlar tədricən ictimaiyyətə açıqlanır.

Hamilə qadınların vaksinasiyası ilə bağlı yazışmalar

İlk yayımlanan məlumatlarda 2021-ci ilin yanvarında Fauçi, həmin vaxt Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzlərinin (CDC) direktoru olan Roşel Valenski və Baydenin COVID-19 üzrə məsləhət şurasının üzvü Vivek Murtinin yazışmaları yer alıb.

Fauçi vaksinin hamilə qadınlar üçün təhlükəli ola biləcəyini istisna etmirdi. O yazırdı ki, ikinci dozadan sonra bir çox insanda güclü sitokin fırtınası və yüksək hərarət müşahidə olunduğundan, nəzəri olaraq bu vəziyyət hamiləliyin ilk trimestrində düşükə səbəb ola bilər.

Bununla belə, keçmiş baş infeksionist ictimaiyyət qarşısında hamilə qadınların vaksinasiyasının faydalarının risklərdən üstün olduğunu müdafiə edirdi. Senatorlar isə hesab edirlər ki, nəzəri xarakter daşısa belə, sağlamlıq üçün mümkün təhlükələr barədə cəmiyyət məlumatlandırılmalıdır.

Fauçinin gündəliyindən yeni məlumatlar

Bu, son həftələrdə Fauçinin fəaliyyətinin dürüstlüyünü şübhə altına alan yeganə hadisə deyil. Daha əvvəl senator Rend Pol Fauçinin 2019-2022-ci illərə aid şəxsi gündəliyinin hökumət serverlərindən əldə edilmiş 1,1 mindən çox səhifəsini açıqlayıb.

2020-ci il yanvarın 26-na aid qeydlərdən birində Fauçi koronavirusun ilkin yayılma mənbəyinin Uhandakı bazar olması fikrini faktiki olaraq təkzib edir.

“İndi biz bilirik ki, bazar mənbə olmayıb, o, gücləndirici rolunu oynayıb. Bununla belə, hansısa mərhələdə virus heyvanlardan insanlara keçib”, - Fauçi yazıb.

Daha diqqətçəkən qeydlər isə 2020-ci il yanvarın sonu və fevralın əvvəlinə aiddir.

Fauçi 31 yanvar 2020-ci ildə məsləhətləşdiyi alimlərin virusun xüsusiyyətlərinə diqqət yetirdiklərini və onun süni mənşəli olması ehtimalını gündəmə gətirdiklərini qeyd edib:

“Onlar bunun (virusun bir hissəsinin - “Kommersant”) qəsdən yerləşdirilə və daha sonra təsadüfən və ya qəsdən buraxıla bilməsi ehtimalını gündəmə gətirirlər”.

Fauçinin ölkənin aparıcı virusoloqları ilə 1 fevral 2020-ci ildə keçirilən söhbətinin detalları da üzə çıxıb. Müzakirədə iştirak edən ondan çox mütəxəssisdən yalnız ikisi virusun təbii mənşəli olduğuna əmin idi. Lakin Fauçi bu məlumatı ictimaiyyətdən gizlədib.

Uhandakı araşdırmaların maliyyələşdirilməsi ilə bağlı suallar

Uhandakı araşdırmaların maliyyələşdirilməsi ilə bağlı da çoxsaylı suallar yaranıb. Beynəlxalq qeyri-kommersiya təşkilatı “EcoHealth Alliance”ın rəhbəri Piter Daşak ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutundan (NIH) qrantlar alıb və həmin vəsaitlərin bir hissəsi Uhan Virusologiya İnstitutuna yönəldilib.

Fauçinin keçmiş müşaviri Devid Morens isə sonradan federal qeydləri gizlətmək və məhv etməklə bağlı məsuliyyətə cəlb olunub. O, məxfi yazışmalarından birində “Toninin məlumatı var” ifadəsini işlədərək Daşak və “EcoHealth” üçün mümkün zərərin azaldılması səylərindən Fauçinin xəbərdar olduğunu bildirib və materialların birbaşa ona göndərilməsini təklif edib.

Fauçi gündəliyində Morensin rəqiblərin onu çinlilər və Daşakla birlikdə virusun yaradılmasında qəsdən əməkdaşlıq etməkdə günahlandırmağa çalışdıqlarını söylədiyini qeyd edib.

2024-cü ildə Fauçi Konqres qarşısında Morensdən uzaqlaşaraq onun fəaliyyətindən heç nə bilmədiyini bildirib. Bu açıqlamanı təkzib edən yeni məlumatlar isə Fauçinin dinləmələrə çağırılmasına əsas olub.

Fauçi Konqres dinləmələrində 100 dəfədən çox Beşinci düzəlişə istinad edib

Ölkənin keçmiş baş infeksionisti 29 iyul 2026-cı ildə Rend Polun sədrliyi ilə keçirilən Senatın Daxili Təhlükəsizlik və Hökumət İşləri Komitəsinin dinləmələrində iştirak edib.

Senator həkimi uzun illər ərzində Konqresi və ictimaiyyəti yanlış məlumatlandırmaqda ittiham edib. Fauçi özünə qarşı ifadə verməkdən imtina edib və 100 dəfədən çox ABŞ Konstitusiyasının Beşinci düzəlişinə istinad edib.

Fauçi bildirib ki, Polun əsas məqsədi onu cinayət məsuliyyətinə cəlb etmək üçün əsas yaradacaq hər hansı açıqlama verməyə məcbur etməkdir.

Dinləmələrin nəticəsində komitə Fauçini Konqresə hörmətsizlikdə ittiham edib. Pol isə materialları araşdırılması üçün dərhal ABŞ Ədliyyə Departamentinə göndərib. Nazirlik materialları qəbul etdiyini artıq təsdiqləyib.

Baydenin əvvəlcədən verdiyi əfv qərarı

Fauçi 20 yanvar 2025-ci ildə vəzifəsinin başa çatmasına bir neçə saat qalmış ABŞ-ın keçmiş prezidenti Co Bayden tərəfindən verilmiş əvvəlcədən əfv qərarının müdafiəsi altındadır. Sənəd bir gün əvvəl imzalanıb.

Əfv qərarı Fauçinin 2014-cü ilin yanvarından 2025-ci ilin yanvarına qədər törətmiş ola biləcəyi istənilən cinayətə görə federal səviyyədə təqibdən qorunmasını nəzərdə tutur.

Lakin bu qərar yalnız federal yurisdiksiyaya aiddir və ştatlar səviyyəsində qaldırıla biləcək cinayət işlərinə şamil olunmur. Əfv həmçinin Fauçini son dinləmələrin nəticəsində Konqresə hörmətsizlik ittihamından qorumur.

Respublikaçı senatorlar artıq Fauçi ilə bağlı materialları ştatların baş prokurorlarına, xüsusilə Floridanın baş prokuroruna göndərməyə hazır olduqlarını bildiriblər.

Aydın