ABŞ dakı bir göl 300 ildir ki, “o biri dünyaya xas” səslər çıxarır...

...Tədqiqatçılar ABŞ-da Seneka gölü ətrafındakı sakinlərin əsrlər boyu eşitdiyi qəribə gurultuların elmi izahını tapıblar.

SİA xəbər verir ki, Indian Defense Review-a görə, səslərin mənbəyinin gölün dibindən çıxan güclü metan tullantıları olduğu aşkar edilib.

Nyu-York ştatındakı Seneka gölü uzun müddətdir ki, yerli əhalinin "Seneka silahları" və ya "Seneka təbilləri" adlandırdığı sirli partlayışlarla tanınır.

18-ci əsrdə qeydə alınan səslər ağır artilleriya atəşinə bənzəyirdi və o qədər uca idi ki, bəzən gölün çox kənarında eşidilirdi.

Yüz illər ərzində sirli səslərin mənşəyi naməlum olaraq qalıb. Yerli Seneka xalqı onları Böyük Ruhun səsi hesab edirdi və sonradan məskunlaşanlar gurultuları döyüşçülərin ruhları və ya fövqəltəbii hadisələrlə əlaqələndirirdilər.

Zamanla yadplanetli kosmik gəmilərin düşməsindən tutmuş gizli hərbi sınaqlara qədər daha müasir nəzəriyyələr ortaya çıxdı. Lakin onların heç birinin real sübutu yox idi.

Cavab gölün dibində tapıldı...

Həll SUNY Ətraf Mühit Elmləri və Meşəçilik Kolleci və Kornell Universitetinin alimlərinin tədqiqatları sayəsində ortaya çıxdı.

Gölün sonar tədqiqatı zamanı alimlər dibdə təxminən doqquz metr dərinlikdə və 120 metrə qədər diametrdə 144 böyük krater aşkar etdilər. Su və çöküntü nümunələrinin sonrakı təhlili gölün dibinin altında əhəmiyyətli miqdarda metan və digər qaz yataqlarının olduğunu aşkar etdi.

“Top güllələri” necə əmələ gəlir...

Tədqiqatçıların fikrincə, metan çöküntü süxurlarının altında tədricən toplanır və sonra təzyiq səbəbindən qəfil püskürür. Bu cür emissiyalar zamanı böyük qaz qabarcıqları əmələ gəlir, səthə qalxır və güclü şok dalğaları yaratmaq üçün kifayət qədər güclə partlayır.

Bunlar top atəşləri kimi qəbul edilənlərdir. Kəşf edilmiş kraterlər bu cür qaz püskürmələrinin izləridir.

Gölün xüsusiyyətləri təsiri artırır...

Seneka gölü Barmaq Göllərinin ən dərinidir. Maksimum dərinliyi təxminən 190 metrə çatır və suyun həcmi təxminən 4,2 trilyon qallondur.

Alimlər gölün forması və dərinliyinin təbii rezonator kimi çıxış etdiyinə, səsi gücləndirdiyinə və uzun məsafələrə səyahət etməsinə imkan verdiyinə inanırlar.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu kəşf yalnız yerli bir əfsanəni həll etməkdən daha çox şey üçün əhəmiyyətlidir.

Oxşar göllərdə metan yığılmasını öyrənmək istixana qazı emissiyalarını və dünyanın digər bölgələrindəki əhali üçün potensial riskləri daha yaxşı başa düşməyə kömək edir.

Lakin, qaz emissiyalarının təhlükə yarada biləcəyi bəzi göllərdən fərqli olaraq, Seneka Topları insanlar üçün heç bir təhlükə yaratmır.

Üstəlik, son illərdə sirli partlayışlar barədə məlumatlar nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb.

Əli Babayev