Icma.az
close
up
RU
Menu

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

ABŞ dan tarixi qərar Dollar, qızıl və manat üçün həyəcanlı dövr BAŞLAYIR KONKRET

ABŞ dan tarixi qərar Dollar, qızıl və manat üçün həyəcanlı dövr BAŞLAYIR KONKRET

Icma.az, Konkret.az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) üç ildən sonra ilk dəfə faiz dərəcəsini artırması qlobal maliyyə bazarları üçün mühüm siqnaldır. FED sentyabrın 16-da uçot dərəcəsini 25 baza bəndi artıraraq 3,75–4 faiz aralığına yüksəldib. Qərarın əsas səbəbləri inflyasiyanın hələ də 2 faizlik hədəfdən yüksək qalması, iqtisadi fəallığın və daxili tələbin davamlı olması, enerji qiymətləri və geosiyasi risklərin inflyasiya təzyiqini artırmasıdır.

KONKRET.az globalinfo.az-a istinadən xəbər verir ki, FED-in sentyabr proqnozlarında 2026-cı il üzrə istehlak (PCE) inflyasiyası 3,7 faiz, 2027-ci il üzrə 2,3 faiz göstərilir. 2026-cı ilin sonu üçün federal fondlar dərəcəsinin median proqnozunun 4,1 faiz olması da yüksək faizlərin müəyyən müddət davam edə biləcəyinə işarədir.

Faiz artımının qlobal iqtisadiyyat üçün əsas nəticəsi dollarla borclanmanın və investisiya maliyyələşməsinin bahalaşmasıdır. ABŞ aktivlərinin gəlirliliyi yüksəldikcə inkişaf etməkdə olan ölkələrdən ABŞ-a kapital axını arta, həmin ölkələr üçün xarici maliyyələşmə şərtləri sərtləşə bilər.

Qızıl bazarında təsir daha aydın görünür. Qızıl gəlir gətirməyən aktiv olduğundan faizlər yüksəldikcə onun alternativ dəyəri artır. ABŞ istiqrazlarının gəlirliliyinin yüksəlməsi və dolların möhkəmlənməsi qızıla təzyiq yaradır. Avqustun 28-də FED sədri Kevin Warsh-ın inflyasiya ilə mübarizənin davam etdirilməsinə dair sərt mesajlarından sonra qızılın bir gündə 3 faizdən çox ucuzlaşması bunun nümunəsidir.

Lakin qızılın reaksiyasını yalnız faktiki faiz qərarı müəyyən etmir. Bazar gələcək pul siyasətini əvvəlcədən qiymətlərə daxil edir. FED gözləniləndən daha sərt mövqe nümayiş etdirərsə, faiz dəyişməsə belə qızıl ucuzlaşa bilər. Əksinə, geosiyasi gərginlik, maliyyə bazarlarında qeyri-müəyyənlik, mərkəzi bankların qızıl alışları və təhlükəsiz aktivlərə tələbin artması faizlərin mənfi təsirini zəiflədə bilər. Buna görə qızıl üçün əsas göstəricilər nominal faizlə yanaşı real faizlər, dolların məzənnəsi, inflyasiya gözləntiləri və qlobal risk iştahıdır.

Azərbaycan iqtisadiyyatında isə FED-in faiz artımı manatın məzənnəsinə birbaşa və avtomatik təzyiq yaratmır. Manatın məzənnəsində əsas rol ölkənin valyuta gəlirləri, neft-qaz ixracından daxilolmalar, tədiyyə balansı, valyuta bazarında tələb-təklif və Mərkəzi Bankın siyasətinə məxsusdur. Hazırda valyuta bazarında dollar təklifinin tələbi üstələməsi və Mərkəzi Bankın ehtiyatlarının avqustun 31-nə 15,3 milyard dollara çatması mühüm amortizator rolunu oynayır.

Bununla belə, dolların qlobal miqyasda uzun müddət möhkəmlənməsi inkişaf etməkdə olan ölkələrin valyutaları üzərində təzyiq yarada bilər. Azərbaycanın dollarla ixrac gəlirləri və yüksək valyuta ehtiyatları bu təsirin manata ötürülməsini müəyyən qədər məhdudlaşdıra bilər. Deməli, Azərbaycan üçün əsas məsələ FED-in bir faiz artımından çox ABŞ-da yüksək faizlərin nə qədər müddət davam edəcəyidir.
İnflyasiyaya təsir də birbaşa deyil. Dolların möhkəmlənməsi, dünya ərzaq və enerji qiymətləri, logistika xərcləri, daxili tələb və məzənnə amili Azərbaycanda qiymətlərin formalaşmasına birlikdə təsir edir. FED-in faiz artımının ölkədə avtomatik inflyasiya yaratması gözlənilən deyil.

Daha mühüm risklərdən biri qlobal iqtisadi artımın zəifləməsidir. Sərt pul siyasəti dünya tələbatını və əmtəə qiymətlərini aşağı sala bilər. Bu, bir tərəfdən Azərbaycanın bəzi idxal xərclərini azalda, digər tərəfdən isə neftə tələbi və ixrac gəlirlərini zəiflədə bilər. Azərbaycan üçün ikinci kanal daha böyük əhəmiyyət daşıyır.

Xarici investisiyalar baxımından da FED-in faiz artımı inkişaf etməkdə olan bazarlar üçün maliyyələşməni bahalaşdıra bilər. ABŞ aktivlərinin gəlirliliyi yüksəldikcə investorlar daha riskli bazarlara kapital yatırmaq üçün daha yüksək gəlirlilik tələb edə bilərlər. Bununla yanaşı, Azərbaycanın enerji gəlirləri, valyuta ehtiyatları, fiskal imkanları, qeyri-neft sektorunun inkişafı və regional layihələri xarici investorların qərarlarına təsir edən digər əsas amillərdir.

Beləliklə, FED-in üç ildən sonra ilk faiz artımı qlobal bazarlarda “pulun qiymətinin” yüksəldiyini göstərir. Güclü dollar və yüksək real faizlər qızıl və inkişaf etməkdə olan bazarlar üçün təzyiq yarada bilər. Azərbaycan üçün isə əsas risk manatın dərhal ucuzlaşması deyil, yüksək faizlərin uzun müddət qalması, dolların möhkəmlənməsi, xarici kapitalın bahalaşması və qlobal neft tələbinin zəifləməsidir. Buna görə qarşıdakı dövrdə əsas diqqət FED-in növbəti qərarlarından çox faizlərin hansı səviyyədə və nə qədər müddət saxlanılacağına, dolların və neft qiymətlərinin dinamikasına yönələcək.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:192
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 24 Sentyabr 2026 09:10 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see340

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see332

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see330

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see329

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see281

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see269

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see266

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see262

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see255

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see254

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see232

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see230

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see221

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see215

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see212

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see212

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see200

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see196

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see189

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see185
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri