Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

ABŞ eksperti: Orta Dəhliz cəmi bir neçə il ərzində Şərqlə Qərb arasında əsas strateji xəttə çevriləcək

ABŞ eksperti: Orta Dəhliz cəmi bir neçə il ərzində Şərqlə Qərb arasında əsas strateji xəttə çevriləcək

Icma.az bildirir, Azertag portalına istinadən.

Bakı, 24 fevral, Səbinə Əlizadə, AZƏRTAC

Orta Dəhlizin əsas üstünlüyü onun Şərqi Asiyanı, ilk növbədə Çini Avropa ilə birləşdirən ən etibarlı və geosiyasi baxımdan təhlükəsiz quru ticarət marşrutu olmasından irəli gəlir. Bu üstünlük, marşrutun Rusiya və İran kimi ənənəvi, lakin son illərdə yüksək riskli nöqtələrdən yan keçməsi ilə birbaşa bağlıdır.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında ABŞ-da fəaliyyət göstərən enerji strateqi, Corc Mason Universitetinin tədqiqatçısı Umud Şokri bildirib.

Onun sözlərinə görə, Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra Şimal dəhlizi Qərbin sanksiyaları, tənzimləyici qeyri-müəyyənlik, sığorta problemləri və şirkətlər üçün reputasiya riskləri səbəbindən ciddi şəkildə zəifləyib. Eyni zamanda, Süveyş kanalı və Qırmızı dəniz üzərindən keçən ənənəvi dəniz marşrutu husilərin hücumları nəticəsində əngəllərlə üzləşib, daşımaların müddəti 35–45 günə qədər uzanıb, təhlükəsizlik və xərclər əhəmiyyətli dərəcədə artıb.

Orta Dəhliz bu marşrutlarla müqayisədə daha qısa tranzit müddəti, orta hesabla Çin–Avropa xətti üzrə təxminən 18 gün, daha yüksək proqnozlaşdırıla bilən və tək mərkəzli geosiyasi risklərə qarşı davamlılıq təklif edir. Bu amillər Orta Dəhlizi artıq sadəcə alternativ deyil, getdikcə üstünlük verilən strateji istiqamətə çevirir.

Umud Şokri diqqətə çatdırıb ki, yük daşımalarının həcmi son illərdə kəskin artıb: “Belə ki, 2022-ci ilə qədər Çin–Avropa ticarətində Orta Dəhlizin payı 1 faizdən az olduğu halda, 2024-cü ildə daşınmalar 62 faiz artaraq 4,5 milyon tona çatıb və 2030-cu ilə qədər bu göstəricinin 11 milyon tona yüksələcəyi proqnozlaşdırılır. ABŞ–Çin gərginliyi, sanksiya rejimləri, regional qeyri-sabitlik fonunda tədarük zəncirlərinin şaxələndirilməsi və ehtiyat marşrutların yaradılması Orta Dəhlizin strateji əhəmiyyətini daha da artırır. Orta Dəhliz təkcə logistika layihəsi deyil, eyni zamanda regional əməkdaşlığı təşviq edən, rəqib güclərdən asılılığı azaldan və Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz ölkələrini ticarət, enerji, kritik minerallar və rəqəmsal bağlantılar üçün mərkəzə çevirən platformadır. Bu baxımdan marşrut Avropa üçün tədarük zəncirlərinin dayanıqlığını və Avrasiya resurslarına çıxışı, Asiya, xüsusilə Çin üçün isə “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü ilə sinerji imkanları yaradır”.

Ekspert vurğulayıb ki, Ermənistan və Azərbaycan arasında sülhün əldə olunması Orta Dəhlizin inkişafını kəskin şəkildə sürətləndirə bilər. Onun sözlərinə görə, Cənubi Qafqaz seqmentindəki maneələrin aradan qaldırılması marşrutu yüksəktutumlu və aşağıriskli əsas arteriyaya çevirə bilər. Bu kontekstdə 2025-ci ilin avqustunda ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə qəbul edilən Vaşinqton Bəyannaməsi və ardınca əldə olunan razılaşmalar xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

“Bu proses çərçivəsində Ermənistanın Sünik vilayəti ərazisindən keçməklə Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla, oradan isə Türkiyə və Avropa ilə birləşdirən 43 kilometrlik çoxmodal tranzit xətti – Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu (TRIPP) formalaşdırılıb. 99 illik perspektivə malik bu layihə dəmir yolu, avtomobil yolu, enerji xətləri, fiber-optik kabel və gələcəkdə boru kəmərlərini əhatə edə bilər. TRIPP layihəsi marşrutları qısaldır və Orta Dəhlizin ümumi ötürücülük qabiliyyətini artırır. Proqnozlara əsasən, yeni xətlər üzrə illik 15 milyon tona qədər yük daşına bilər”, - deyə U.Şokri bildirib.

Ekspertin fikrincə, bu proses siyasi baxımdan da mühüm nəticələr doğurur. İqtisadi qarşılıqlı asılılıq “bağlantılar vasitəsilə sülh” prinsipini gücləndirir, yeni münaqişə risklərini azaldır, ənənəvi təsir rıçaqlarını zəiflədir və Qərb, xüsusilə Avropa İttifaqının investisiyalarını cəlb edir. Bununla da Orta Dəhliz ideyadan real, işlək mexanizmə çevrilir.

O qeyd edib ki, bütün bu proseslərin mərkəzində Azərbaycan dayanır: “Azərbaycan Xəzər keçidini Cənubi Qafqaz və Avropa istiqaməti ilə birləşdirən coğrafi və infrastruktur baxımından əsas qovşaqdır. Bakı limanı, dəmir yolları, gömrük sisteminin rəqəmsallaşdırılması, enerji və məlumat xətləri Azərbaycanın bu marşrutda əməliyyat mərkəzinə çevrilməsini təmin edir. Azərbaycanın regional enerji layihələrində, xüsusilə Cənub Qaz Dəhlizində qazandığı institusional təcrübə və aktiv mövqeyi onu Orta Dəhlizin koordinasiyasında əsas vasitəçiyə çevirir. Məhz Azərbaycanın iştirakı ilə Mərkəzi Asiya formatı C5-dən C6-ya genişlənərək vahid geosiyasi və geoiqtisadi məkan formalaşdırıb”.

Umud Şokri xatırladıb ki, 2026-cı ilin fevralında imzalanan ABŞ–Azərbaycan Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası Orta Dəhliz və TRIPP, enerji, rəqəmsal infrastruktur, kritik mineralların tranziti və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığı nəzərdə tutur.

Ekspert sonda bildirib ki, Orta Dəhlizin uzunmüddətli dayanıqlılığı üçün C6 formatının institusional əsasda möhkəmləndirilməsi, TRIPP layihəsinin hüquqi, gömrük və təhlükəsizlik mexanizmlərinin tam razılaşdırılması həlledici əhəmiyyət daşıyır. Onun sözlərinə görə, mövcud dinamika Orta Dəhlizin cəmi bir neçə il ərzində Şərqlə Qərb arasında əsas strateji xəttə çevrilə biləcəyini göstərir.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:212
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 24 Fevral 2026 15:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see268

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see261

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see257

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see255

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see250

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see244

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see241

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see236

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see224

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see215

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see211

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see205

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see200

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see200

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see198

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see197

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see194

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see191

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri