Icma.az
close
up
RU
ABŞ ın 100 illik Zəngəzur planı açıldı 1919 cu ildə bölgədə nə baş verib?

ABŞ ın 100 illik Zəngəzur planı açıldı 1919 cu ildə bölgədə nə baş verib?

Icma.az, Turkstan.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

ABŞ-ın Türkiyədəki səfiri Tom Barakın Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı məlum təklifi günlərdir müzakirə edilir. Xatırladaq ki, Tom Barak bildirmişdi ki, dəhlizə nəzarəti 100 illik müddətə nüfuzlu Amerika şirkəti icarəyə götürə bilər. Barak əlavə edib ki, bu təklifi, əslində, Türkiyə verib və ABŞ razılaşıb. Lakin Ermənistan tərəfi bildirib ki, həmin şirkət yolun Naxçıvanda olan hissəsində də fəaliyyət göstərsin, Azərbaycan isə bunu qəbuledilməz adlandırıb.

ABŞ-ın Zəngəzur dəhlizinə marağı təsadüfi və ya heç də yeni deyil. 1919-cu ilin yay aylarında ingilislərin bölgədə mövqelərinin zəiflədiyini görən ABŞ burada daha fəal siyasət yürütməyə başlayır. Sentyabr ayında Paris konfransının Ermənistana Ali komissar təyin etdiyi polkovnik V.Haskel Naxçıvan və Şərur-Dərələyəz torpaqlarını əhatə edən “bitərəf zona” yaradılması layihəsini Azərbaycan hökumətinə təqdim edir. Bu layihəyə görə zona onun təyin etdiyi amerikalı qubernatorun idarəsində olmalı idi. Əhalinin güclü müqaviməti ilə rastlaşan və məqsədlərinə nail ola bilməyən Amerika nümayəndələri 1919-cu ilin sonu -1920-ci ilin əvvəllərində Naxçıvanı tərk edirlər.

Maraqlıdır ki, təxminən 100 il sonra ABŞ Zəngəzura yenidən maraq göstərir. İndi də Rusiyanın mövqeyinin regionda zəifləməsi fonunda Vaşinqton Zəngəzur dəhlizinə kontrolu ələ keçirməyə salışır.

Milli Məclis sədrinin müavini, professor Musa Qasımlı Globalinfo.az-a açıqlamasında bildirib ki, 1920-ci ildə Zəngəzurun bolşevik Rusiyasının təzyiqləri ilə Azərbaycan tərəfindən Ermənistana verilməsi bir sıra amillərlə bağlı idi:

Musa Qasımlı

“Bolşevik xadimləri bu məsələdə başlıca olaraq vətəndaş müharibəsinin və xarici hərbi müdaxilənin getdiyi Rusiyanın strateji maraqlarını güdürdülər. Onların fikrincə, gələcəkdə türk hökuməti siyasətini dəyişdirib Qərb dövlətləri ilə yaxınlaşa bilərdi. Əgər türk ordusu Gümrüdə qalardısa Azərbaycanla ümumi sərhəd qazanardı, Qərb dövlətləri türk ordusu ilə birlikdə Cənubi Qafqaza, Azərbaycana daxil olardılar, Bakıdan isə sovet hakimiyyəti əleyhinə güclü üsyanların baş verdiyi Şimali Qafqazdan keçməklə Rusiyanın paytaxtına gedən qısa yol açılmış olardı. Beləliklə, hakimiyyətin varlığına son qoyulardı”.

M.Qasımlı qeyd edib ki, Birinci Dünya müharibəsinin nəticəsində ABŞ gücünü Böyük Britaniya ilə bərabərləşdirsə də, Anadoluya və Cənubi Qafqaza bir neçə missiya göndərsə də, regionu hələ kifayət qədər yaxşı tanımırdı:

“O zaman bir neçə amili əsas götürərək Birləşmiş Ştatlar bu regiona gəlmədi. Onlardan da biri dövlətin xarici siyasətində təcridçilik-izolyasionizm xəttinin seçilməsi idi.

İndi isə şərait tamamilə fərqlidir. O vaxt Zəngəzurla bağlı fərqli mövqedə olan dövlətlərin demək olar ki, hamısı bu gün zəifdir. ABŞ-ın gücü onlardan üstündür. Deməli, niyyəti gerçəkləşdirmək üçün qəti siyasi iradəyə və tərəf saxlamadan bərabərhüquqlu münasibətlər qurmağa ehtiyac vardır”.

Millət vəkilinin sözlərinə görə, Zəngəzur dəhlizinin açılması və “parçala, hökm sür” siyasəti ilə regionu uzun illər boyu qan çanağına çevirənlərin buradan çıxarılması sabitlik, əməkdaşlıq və xalqların rifahı üçün vacib şərtdir. Dəhlizin işə düşməsi gerçək sülh və əməkdaşlıq istəyən hamının faydasınadır.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:152
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 17 İyul 2025 17:33 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see313

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see302

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see289

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see283

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see279

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see269

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see251

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see248

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see245

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see241

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see240

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see238

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see234

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see227

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see226

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see221

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see202

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see197

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see193

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri