Icma.az
close
up
RU
Zəngəzur dəhlizində “100 illik icarə” təklifi: ABŞ nə istəyir, region nə itirə bilər?

Zəngəzur dəhlizində “100 illik icarə” təklifi: ABŞ nə istəyir, region nə itirə bilər?

Icma.az, Bakivaxti portalına istinadən məlumat yayır.

ABŞ-nin Türkiyədəki səfiri Tom Barakın Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı verdiyi açıqlama regional geosiyasətdə yeni diskussiyaların başlanğıcını qoydu.

Vaşinqtonun təklifinə əsasən, dəhliz boyunca 32 kilometrlik marşrutun təhlükəsizliyi bir Amerika şirkətinə həvalə ediləcək və bu şirkət həmin ərazini 100 illik icarə əsasında idarə edəcək. Səfirin bu çıxışı Birləşmiş Ştatların regionda birbaşa və daimi iştirak niyyətini açıq şəkildə bəyan etməsidir.

İdeya ilk baxışda logistik təhlükəsizliyi üçüncü, neytral tərəfə həvalə etməyə bənzəsə də, təklifin mahiyyəti, müddəti və geosiyasi konteksti onu çox daha geniş miqyaslı təsirlərə açır. Xatırladaq ki, Zəngəzur dəhlizində üçüncü tərəfdən təhlükəsizliyin təmin olunması fikri ilk dəfə Ermənistandan səslənmişdi. Rəsmi İrəvan o zaman bu təklifi Rusiyanın regiondakı rolunun neytrallaşdırılması üçün vasitə kimi ortaya atmışdı. Hazırkı mərhələdə Bakı və İrəvan arasında dəhlizin Rusiyasız formatda açılması üzrə mövqelərin nisbətən yaxınlaşdığı müşahidə olunsa da, təhlükəsizlik məsələsinin kimin və necə təmin edəcəyi hələ də açıq qalır.

Amerika şirkətinə 100 illik icarə hüququ verilməsi, əslində, texniki deyil, strateji məsələdir. Bu, Vaşinqtonun Cənubi Qafqazda yalnız diplomatik və ya vasitəçi mövqedən deyil, fiziki və daimi iştirakçıya çevrilməsi deməkdir. Bu isə bir neçə riskli nəticə doğura bilər.

Birincisi, ABŞ-nin dəhlizdə uzunmüddətli mövcudluğu Cənubi Qafqazı yeni geosiyasi toqquşma zonalarından birinə çevirə bilər. Vaşinqtonun burada yerləşməsi Rusiya ilə qarşıdurma ehtimalını artırır ki, bu da regionda sabitliyi təhdid edən faktora çevrilə bilər.

İkincisi, Zəngəzur dəhlizi Orta dəhlizin əsas hissəsidir və Çinin “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünün kritik keçid nöqtələrindən biridir. ABŞ-ın bu ərazidə fiziki mövcudluğu Pekinin layihəyə marağını azalda bilər və alternativ marşrutlar axtarışı aktuallaşa bilər.

Üçüncüsü, Zəngəzur xətti türk dünyasının coğrafi inteqrasiyasında həlledici əhəmiyyətə malikdir. ABŞ-ın bu dəhlizdə 100 illik iştirakının təsdiqlənməsi Ankaranın və Bakının Orta Asiyaya çıxış planlarının nəzarətə alınması anlamına gələ bilər. Bu, həm siyasi, həm mədəni, həm də strateji baxımdan ciddi məhdudiyyətlər yarada bilər.

Mövcud durumda hər iki tərəfin - Azərbaycan və Ermənistanın - danışıqlar yolu ilə, ikitərəfli formatda Naxçıvana keçidin təhlükəsizliyini təmin etməyə çalışması daha rasional yanaşma olardı. Bu, həm regiondaxili sahiblik prinsipini qoruyar, həm də böyük güclərin toqquşma ehtimalını minimuma endirər.

Əgər prosesdə üçüncü tərəfin iştirakı zəruri hesab olunursa, o zaman bu tərəfin kimliyi və rolu da strateji dəyərləndirilməlidir. Türkiyənin dəhlizdə iştirakına dair Bakının və Ankaranın ortaq mövqeyi daha real və balanslı alternativ kimi ortaya çıxır. Çünki Türkiyə həm Azərbaycanın müttəfiqidir, həm də regionda maraqları olan, lakin imperial iddialarla çıxış etməyən tərəfdir.

Sonda qeyd etmək lazımdır ki, Zəngəzur dəhlizi yalnız bir logistika marşrutu deyil – bu, regionun siyasi gələcəyini formalaşdıracaq geostrateji layihədir. Onun idarəsi və təhlükəsizliyi məsələsində veriləcək qərarlar təkcə bu gün üçün deyil, gələcək nəsillər üçün də mühüm nəticələr doğuracaq. Məhz buna görə də istənilən model, xüsusilə də xarici aktorların uzunmüddətli iştirakı ehtiva edən formatlar çox ciddi və praqmatik şəkildə dəyərləndirilməlidir.

Züriyə Qarayeva

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:108
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 15 İyul 2025 16:44 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see319

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see310

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see263

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see257

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see256

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see241

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see235

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see232

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see214

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see214

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see210

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see208

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see207

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see204

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see201

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see201

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see182

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri