ABŞ ın neft müdaxiləsi: Azərbaycanı nə gözləyir?

Qlobal enerji bazarlarında baş verən dalğalanmalar fonunda neft qiymətlərinin artımı yenidən gündəmin əsas mövzularından birinə çevrilib. Ekspertlər hesab edirlər ki, bu proses təkcə enerji sektoruna deyil, eyni zamanda inflyasiya risklərinin yüksəlməsinə və dünya iqtisadiyyatında yeni gərginliklərin yaranmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə ABŞ-ın neft siyasəti, Venesuela üzərində qurduğu nəzarət mexanizmləri və Tramp administrasiyasının qiymətləri sabit saxlamaq cəhdləri qlobal bazarlara birbaşa təsir göstərir.

Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-a açıqlama verən iqtisad elmləri doktoru, professor Rüfət Quliyev bildirib ki, Venesuela dünyanın ən zəngin neft ehtiyatlarına malik ölkələrdən biridir, lakin qaz ehtiyatları nisbətən azdır.

“Venesuela eyni zamanda dünyanın ən ağır neftinə sahib ölkə kimi tanınır və ABŞ-ın bu ölkəyə xüsusi marağı da məhz bu resurslarla bağlıdır. Hazırda Venesuela neftinin satışını yalnız ABŞ şirkətləri həyata keçirə bilir. Tramp administrasiyası mövcud hakimiyyət qarşısında il ərzində 50 milyon barel neft tədarükü ilə bağlı şərt qoyub. Hazırda Venesuelada gündəlik təxminən 1 milyon barel neft hasil olunur ki, bu da dünya bazarının təxminən 1 faizindən bir qədər azdır”.

Rüfət Quliyevin sözlərinə görə, ABŞ-ın tətbiq etdiyi bu nəzarət mexanizmi faktiki olaraq dünya neftinin təxminən 50 faizinə fiziki nəzarət imkanı yaradır.

“Tramp neft qiymətlərinin yüksəlməsində maraqlı deyil və orta qiymətin 50 dollar civarında qalmasını hədəfləyir. Bu siyasətin tərkib hissəsi olaraq ABŞ daxilində benzin qiymətləri də aşağı salınıb və bu yanaşmanın bir neçə il davam etdirilməsi planlaşdırılır.

Venesuela yalnız neftlə deyil, eyni zamanda nadir metallar və digər qiymətli mineral ehtiyatlarla da zəngindir. Bu resurslar dünya bazarlarında yüksək dəyərə malikdir və qlobal iqtisadi proseslərə ciddi təsir göstərir”.

Qlobal miqyasda baş verən neqativ proseslərin Azərbaycandan da yan keçmədiyini vurğulayan Rüfət Quliyev bildirib ki, ölkəmiz müstəqil və suveren yol seçərək xarici təsirləri minimuma endirməyə, balanslı siyasət yürütməyə çalışır. Onun sözlərinə görə, 2026-cı il həm maraqlı, həm də risklərlə dolu hadisələrlə başlayıb və görünən odur ki, bu proseslər xüsusilə Tramp administrasiyasının siyasəti fonunda davam edəcək.

Aynurə İsmayıl
KONKRET.az