ABŞ Zelenskidən Donbasın təsliminə dərhal razılıq verməyi tələb edir Axios

ABŞ Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskiyə təzyiq edir və ondan prezident Donald Trampın sülh planı çərçivəsində mümkün qədər tez ərazi və digər güzəştlərə razı olmağı tələb edir.

Qaynarinfo ”Axios”a istinadla yazır ki, Ukrayna–ABŞ danışıqları iki əsas məsələyə fokuslanıb: Rusiyanın Ukraynadan bütün Donbası – o cümlədən öz qoşunlarının nəzarət etmədiyi hissələri – təslim etməyi tələb etməsi və Ukraynanın gələcək rus aqressiyasının qarşısını almaq üçün ABŞ-dan ciddi təhlükəsizlik zəmanətləri istəməsi.

Ukraynalı rəsmilərdən biri bildirib ki, ABŞ-ın təklifi Kiyevin gözü ilə baxanda daha da pisləşib — bu, keçən həftə Kremlin içində baş tutmuş beş saatlıq görüşdən sonra olub; həmin görüşdə Trampın məsləhətçiləri Stiv Uitkoff və Cared Kuşner Putinlə danışıblar.

Onun sözlərinə görə, həmin görüşdən sonra Ukrayna prezidenti ilə keçirilən iki saatlıq telefon danışığında Uitkoff və Kuşner Zelenskidən "birmənalı bir bəli” almağa çalışıblar.

"Belə təəssürat yaranırdı ki, ABŞ bizi Rusiyanın bütün Donbası ələ keçirmək istədiyinə inandırmağa çalışır və amerikalılar istəyirdilər ki, Zelenski telefonda buna tam razılıq versin”, deyə ukraynalı rəsmİ bildirib.

Həm ukraynalı, həm də amerikalı rəsmilər qeyd edirlər ki, müəyyən irəliləyişə baxmayaraq, ərazi məsələləri və ya təhlükəsizlik zəmanətləri üzrə heç bir irəli dönüş olmayıb.

"Axios”un mənbələrinin bildirdiyinə görə, telefon danışığı zamanı Zelenski deyib ki, o, ABŞ-ın təklifini cəmi bir saat əvvəl alıb və hələ onunla tanış ola bilməyib.

"Amerikalı rəsmi bunu qəribə adlandırıb, çünki ABŞ yenilənmiş təklifi bir gün əvvəl təqdim etdiyini deyirdi. Ukraynalı rəsmi isə bildirib ki, sənədlərin bir hissəsi əvvəlki gün göndərilsə də, qalanları telefon danışığından az əvvəl daxil olub”, deyə nəşr qeyd edir.

Ukrayna mənbəsinin sözlərinə görə, ABŞ təklifi əvvəlki versiyalarla müqayisədə daha sərt şərtlər ehtiva edir – məsələn, ərazi məsələləri və Zaporojye AES üzərində nəzarət üzrə. Eyni zamanda, təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı əsas suallar cavabsız qalıb:

"Ərazi ilə bağlı mütləq daha detallı müzakirə olunmalı vacib məsələlər var: kim nəyi nəzarətdə saxlayır, kim harada qalır, kim qoşunları geri çəkir, və əgər Ukrayna təmas xəttindən geri çəkilərsə, Rusiyanın da eyni şeyi edəcəyinə və yenidən döyüşlərə başlamayacağına necə zəmanət veriləcək?”

Bununla yanaşı, ukraynalı rəsmiyə görə, ABŞ tərəfi sanki Zelenskinin sadəcə telefonda razılıq verməsini gözləyirdi.

Amerikalı rəsmi isə israr edir ki, layihəyə Ukraynanın təklifləri ciddi təsir göstərib və Kuşnerlə Uitkoff Putinlə danışıqlarda Ukraynanın bəzi tələblərinin qəbul edilməsi üçün təzyiq göstəriblər.

Bazar ertəsi Zelenski London şöbəsində Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya liderləri ilə görüşərək Trampın planına dair ümumi mövqe formalaşdırmağa cəhd edib.

ABŞ və Ukrayna rəsmilərinin dediyinə görə, Tramp administrasiyası Zelenskinin London görüşünü, sülh planı üzrə danışıqlarda vaxt udmaq cəhdi kimi qiymətləndirib.

Ukraynalı rəsmilərin fikrincə, ABŞ Zelenskini avropalı liderlərdən uzaqlaşdırmağa çalışır ki, ona daha təsirli təzyiq göstərə bilsin.

Rəsmilərdən birinə görə, Tramp administrasiyası Zelenskinin tez qərar verməsi üçün təkid etdiyi halda, avropalılar ehtiyatlı olmağı və tələsməməyi məsləhət görürlər. Bu dinamika Ağ Evdə bəzi şəxsləri qıcıqlandırır — onlar hesab edirlər ki, Avropa razılaşmanın əldə edilməsinə ciddi maneədir.

Daha əvvəl Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski bildirmişdi ki, ABŞ-ın təklif etdiyi sülh təşəbbüsü üzrə aparılan danışıqlar zamanı tərəflər Donetsk və Luqansk vilayətlərinin gələcəyi ilə bağlı razılığa gələ bilməyiblər.

O həmçinin vurğulayıb ki, Kiyev Qərb müttəfiqlərindən, xüsusilə ABŞ-dan ayrıca təhlükəsizlik zəmanətləri tələb edir.

Alpər