Icma.az
close
up
RU
Menu

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

ABŞsız müdafiə: Avropa İttifaqı ölkələri qorunmağa hazırdırmı?

ABŞsız müdafiə: Avropa İttifaqı ölkələri qorunmağa hazırdırmı?

Icma.az bildirir, Milli.az saytına əsaslanaraq.

Milli.Az "Baku Network"da dərc olunmuş məqaləni təqdim edir:

Avropa yalnız təhlükəsizliyi deyil, həm də siyasi identifikasiyasını sınağa çəkən bir çağırışla üzləşir. Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda daha da gərginləşən geosiyasi təzyiqlər Avropa dövlətlərini öz müdafiə strategiyalarına yenidən baxmağa məcbur edir. Uzun illər boyu Avropa təhlükəsizliyinin təməl daşı hesab edilən ABŞ-a olan asılılıq getdikcə zəiflik kimi qiymətləndirilir. Lakin müstəqilliyə keçid təkcə siyasi iradəni deyil, həm də mühüm iqtisadi və texnoloji resursları tələb edir.

Transatlantik alyansda çatlar

Avropa ilə ABŞ arasındakı münasibətlər, ittifaqa dair açıq bəyanatlara baxmayaraq, gərgin olaraq qalır. Donald Trampın ABŞ prezidenti seçilməsi bir daha Amerikanın təhlükəsizlik zəmanətlərinin etibarlılığı ilə bağlı köhnə sualları gündəmə gətirdi. Trampın ABŞ-ın "maliyyə öhdəliklərini yerinə yetirməyən ölkələri müdafiə etməyə borclu olmadığı" barədə sözləri Avropa liderləri arasında ciddi narahatlıq yaratdı. NATO nizamnaməsinin 5-ci maddəsi ilə təmin olunan kollektiv müdafiə prinsipi, siyasi təlatümlər fonunda daha az sabit görünür.

NATO-nun yeni baş katibi Mark Rüttenin Tramp ilə son görüşü fikir ayrılıqlarının dərinliyini bir daha ortaya qoydu. Rəsmi bəyanatlar ümidverici görünsə də, pərdəarxası müzakirələr Avropa ölkələrinin artan narahatlığını əks etdirir. İlk dəfə olaraq, onilliklərdən bəri müdafiə müstəqilliyi məsələsi uzaq hədəf kimi deyil, təxirəsalınmaz zərurət olaraq ən yüksək səviyyədə müzakirə edilir.

Ambisiyalar və reallıqlar

2014-cü ildə Rusiyanın Krımı ilhaq etməsindən sonra NATO ölkələri hərbi xərcləri ÜDM-in 2%-nə çatdırmağa söz verdilər. Lakin bu standarta əməl etmək istisna olmaqla, daha çox qayda xarakteri aldı. 2023-cü ildə NATO-nun 32 üzvündən yalnız 23-ü bu hədəfə nail oldu. Lakin bu göstərici tamhəcmli müdafiə potensialı üçün yetərli deyil. Avropa dövlətlərinin hərbi xərcləri ümumilikdə 436 milyard ABŞ dollarına çatsa da, müasir təhdidlər qarşısında bu məbləğ hələ də kiçik görünür.

Mark Rütte 2%-i "köhnəlmiş standart" adlandıraraq, xərclərin ÜDM-in 3%-nə qədər artırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Bu, hər il əlavə 280 milyard dollar tələb edir ki, belə planların reallığı şübhə doğurur. Avropanın ən böyük iqtisadiyyatı olan Almaniya üçün bu, hər il təxminən 40 milyard dollar əlavə vəsait tapmaq deməkdir ki, bu da siyasi və iqtisadi çətinliklər yaradır.

Polşa və Baltikyanı ölkələr kimi Şərqi Avropa dövlətləri qərarlılıq nümayiş etdirirlər. Polşa müdafiəyə ÜDM-in 5%-ni ayırmağı planlaşdırır və bu, yeni bir ambisiyalar standartı müəyyən edir. Bununla belə, bu səylər fərdi xarakter daşıyır və Avropa İttifaqının müdafiə potensialındakı pərakəndəliyi və texnoloji geriliyi kompensasiya etmək üçün kifayət deyil.

İnnovasiyalar sahəsində gerilik

Avropanın əsas problemlərindən biri texnoloji gerilik və kadr çatışmazlığıdır. Soyuq müharibədən sonra Avropa ölkələri genişmiqyaslı hərbi qüvvə ixtisarları apardı və müdafiə sənayesinin strateji əhəmiyyətini lazımi dərəcədə qiymətləndirmədi. Bu gün Avropa müasir hava hücumundan müdafiə sistemləri, kəşfiyyat texnologiyaları və zərbə gücünə malik silahların çatışmazlığı ilə üzləşir.

İsrail modelindən ilhamlanan "Avropa Hava Qalxanı" kimi layihələr vəziyyəti yaxşılaşdırmağı vəd edir. Lakin belə təşəbbüslər vaxt, böyük investisiyalar və ardıcıl siyasi əməkdaşlıq tələb edir. Bu proqramların bürokratik utopiyaya çevrilməməsi və real əməkdaşlığın təməli kimi çıxış etməsi vacibdir.

Sosial proqramlar, yoxsa müdafiə?

Avropanın müdafiə müstəqilliyinə gedən yolunda əsas maneələrdən biri iqtisadi məhdudiyyətlərdir. Əsas resurslarını sosial ehtiyaclara yönəltməyə adət etmiş ölkələr üçün hərbi xərclərin kəskin artırılması qeyri-populyar bir qərardır. Məsələn, Almaniya, konstitusiyasında qeyd olunmuş hüquqi məhdudiyyətlərlə üzləşərək, müdafiə xərclərini genişləndirməkdə çətinlik çəkir.

Avropa Komissiyası kompromis axtarışındadır və Avropa İttifaqı büdcəsindən 130 milyard avro məbləğində ümumi müdafiə proqramlarına vəsait ayırmağı planlaşdırır. Bu addım, milli məsuliyyətdən kollektiv yanaşmaya keçidi vurğulayan simvolik bir jestdir. Lakin bu təşəbbüsün uğuru Avropa liderlərinin vətəndaşları belə investisiyaların zəruriliyinə inandırmaq bacarığından asılıdır.

Avropa Müdafiə İttifaqı: arzudur, yoxsa reallıq?

Ursula fon der Lyayenin fəal şəkildə təbliğ etdiyi Avropa Müdafiə İttifaqı ideyası hərbi sənayenin birləşdirilməsini və silah alınmalarının koordinasiyasını nəzərdə tutur. Lakin bu təşəbbüs NATO-nun funksiyalarını təkrarlamaq riski yaradır ki, bu da müttəfiqlər arasında qarşılıqlı fəaliyyətin çətinləşməsinə səbəb ola bilər.

Bəzi ekspertlərin fikrincə, NATO və Avropa İttifaqı bir-birini tamamlayan strukturlar kimi yanaşı mövcud ola bilər. Bunun üçün əsas tərəfdaşların, məsələn, Böyük Britaniya və Türkiyənin izolyasiyasına yol verməmək vacibdir. Lakin milli maraqlarla ümumi Avropa hədəfləri arasındakı rəqabət bu konsepsiyanın həyata keçirilməsində əsas maneələrdən biri olaraq qalır.

Avropa seçim qarşısında

Avropa müdafiəsi tarixi dönüş nöqtəsinin astanasındadır. Transatlantik əlaqələrin zəifləməsi və yeni təhlükəsizlik çağırışları fonunda transformasiya zərurəti getdikcə daha aydın görünür. Sual isə budur ki, Avropa bu yeni reallıqlara nə dərəcədə uyğunlaşmağa hazırdır?

Rusiyanın artan təcavüzü və ABŞ-ın Avropanın təhlükəsizliyinə azalan marağı qarşısında Avropa həlledici bir seçim etməlidir: asılı tərəfdaş statusunda qalmaq, yoxsa qlobal siyasətdə müstəqil oyunçuya çevrilmək. Bu seçim yalnız siyasi iradə deyil, həm də iqtisadiyyat, sənaye və ictimai şüurda dərin dəyişikliklər tələb edir.

XXI əsrdə Avropanın müdafiəsi sadəcə bir strategiya deyil. Bu, həm yaşamaq məsələsi, həm də dəyişən dünyada nüfuzunu qoruyub saxlamaq üçün əsas şərtdir.

Milli.Az

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:226
embedMənbə:https://news.milli.az
archiveBu xəbər 27 Noyabr 2024 11:49 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see290

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see286

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see269

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see265

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see241

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see232

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see219

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see217

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see216

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see215

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see211

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see209

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see201

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see201

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see196

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see187

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see179

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see177

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see174

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri