Icma.az
close
up
RU
Ağrı beynin uydurması imiş 400 illik nəzəriyyə alt üst oldu

Ağrı beynin uydurması imiş 400 illik nəzəriyyə alt üst oldu

Demokrat.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Müasir elm ağrı haqqında 400 illik təsəvvürləri alt-üst edən yeni nəzəriyyələr irəli sürür. Fransız filosofu Rene Dekartın XVII əsrdə təklif etdiyi "mexaniki zəng" modeli, yəni sinirlərin zədə siqnalını beyinə birbaşa ötürməsi ideyası artıq özünü doğrultmur.
Demokrat.az-ın məlumatına görə yeni araşdırmalar sübut edir ki, ağrı bədənin göndərdiyi sadə siqnal deyil, beynin yaratdığı mürəkkəb "hallüsinasiya" ola bilər.
Dekartın modelinin əsas çatışmazlığı eyni zədəni alan insanların niyə fərqli dərəcədə ağrı hiss etməsini və ya fiziki zədə olmadan ağrının niyə yarandığını izah edə bilməməsi idi. 1965-ci ildə irəli sürülən "qapı nəzarəti" nəzəriyyəsi isə göstərdi ki, onurğa beynində ağrı siqnallarını "açıb-bağlayan" xüsusi mexanizm mövcuddur. 2024-cü ildə aparılan genişmiqyaslı tədqiqat isə ağrının qavranılmasında beynin proqnozlaşdırma qabiliyyətinin həlledici rol oynadığını üzə çıxarıb.

Alimlər ağrının beyində doğulmasına dair üç əsas sübut gətirirlər. Birincisi, amputasiya olunmuş üzvlərdə hiss edilən "fantom ağrıları"dır ki, burada heç bir fiziki reseptor olmadığı halda insan kəskin ağrı hiss edir. İkincisi, plasebo effekti vasitəsilə ağrının heç bir dərman müdaxiləsi olmadan aradan qaldırılmasıdır. Üçüncüsü isə heç bir patologiya tapılmayan xroniki ağrılardır. Bu hallarda beyin bədəni qorumaq üçün həddindən artıq həssaslıq rejiminə keçir və hər hansı kənarlaşmanı təhlükə kimi qiymətləndirir.
Buna baxmayaraq, bütün ekspertlər ağrını "idarə olunan hallüsinasiya" adlandırmaqla razılaşmırlar. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, ağrı təkcə beynin deyil, immunitet, endokrin və sinir sistemlərinin bütöv bir kompleks şəklində işləməsinin nəticəsidir. Beləliklə, ağrı bədənin konkret bir nahiyəsində deyil, beynin orqanizmi qorumaq üçün qəbul etdiyi qərarın içində gizlənir. Keçmiş təcrübələr, gözləntilər və emosional vəziyyət ağrının ayrılmaz tərkib hissələrinə çevrilir.
İsmayıl
Demokrat.az
Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:191
embedMənbə:https://demokrat.az
archiveBu xəbər 04 Aprel 2026 02:13 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see313

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see305

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see272

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see253

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see253

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see251

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see236

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see233

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see229

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see208

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see208

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see207

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see206

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see205

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see202

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see197

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see196

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri