Aİ nin “silahlanma planı” işləmir

Avropa İttifaqının üzv ölkələrə hərbi xərcləri artırmaq üçün təklif etdiyi xüsusi güzəşt mexanizmi hələ də işə düşməyib. 

Səbəb isə sadədir- heç bir ölkə büdcə kəsirinə qoyulan məhdudiyyəti keçmək istəmir. "Cebheinfo.az" "Euractiv"-ə istinadən bildirir ki, Avropa Komissiyası mart ayında üzv dövlətlərə hərbi ehtiyaclar üçün ÜDM-in əlavə 1,5%-ni xərcləməyə icazə verə biləcək istisna rejimini təklif edib. 

Amma bu istisnadan istifadə üçün indiyədək heç bir ölkə rəsmi müraciət göndərməyib. Bu mexanizm çərçivəsində Komissiya ölkəyə müvəqqəti olaraq 3%-lik büdcə kəsiri limitini keçməyə icazə verə bilərdi. 

Amma görünür, ölkələr ya bu güzəştlərə ehtiyac duymur, ya da riskə getmək istəmirlər. Məsələn, Şimali Avropa ölkələri onsuz da bu sahəyə kifayət qədər vəsait ayırır, Cənubi Avropa ölkələri isə artıq büdcə qaydalarını pozublar. 

Ekspertlər təklifin martda, yəni büdcələrin artıq təsdiqləndiyi vaxtda gündəmə gəlməsinin təsir etdiyini bildiriblər. Üstəlik, bəzi ölkələr bazarların mənfi reaksiyasından ehtiyatlanır. Aydındır ki, hərbi xərclər naminə fiskal intizamı pozmaq hər kəs üçün cəlbedici deyil. 

Avropa Komissiyasının “Aİ-ni yenidən silahlandırmaq” (ReArm EU) adlandırdığı plan üzrə 800 milyard avro toplanması nəzərdə tutulur. Bunun 150 milyardı ümumi fondlardan, qalan 650 milyardı isə ölkələrin öz hesabına – yeni vergilər, sosial xərclərin azaldılması və ya borclanma yolu ilə tapılmalıdır. 

Maraqlıdır ki, plan martda təqdim edilsə də, adı dəyişilib . “ReArm EU” yerinə daha “yumşaq səslənən” "SAFE" (təhlükəsizlik) adı seçilib. Səbəb İspaniya və İtaliyanın seçicilərin “hərbi ritorikaya” isti yanaşmayacağından ehtiyat etməsidir. 

Qeyd edək ki, hazırda plan hələ Aİ Şurası tərəfindən təsdiqlənməyib, amma Portuqaliya artıq onun imkanlarından istifadə etmək istəyir. Ölkə gələn il üçün təsdiqlənmiş 0,1%-lik büdcə kəsirini 1,6%-ə çatdırmaq niyyətindədir. 

Səbinə Uğur 
"Cebheinfo.az"