Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Alban türkləri haqqında bilmədiklərimiz

Alban türkləri haqqında bilmədiklərimiz

Oxumeni.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Alban türkləri haqqında bilmədiklərimiz

Erməni və gürcü tarixçilərinin son iddialarına görə, albanlar çoxdan yer üzündən silinib gediblər. Albanların türk mənşəyinə toxunmasa da, onların əksinə olaraq Akaki Şanidze yazır: – Albaniya dövləti IV əsrdən XIII əsrə qədər mövcud olmuş, XVII əsrə qədər kilsələrdə Alban əlifbası ilə salnamələr yazılmışdır (Шанидзе 1938.s.3–4). Alban əlifbasından monqollar da istifadə edirdilər (Шанидзе 1938.s.3). Birmənalı şəkildə bildirirəm ki, monqolların zamanında yaşamış Muxtar Qoç (Mxitər Qoş), Gəncəli Kirak (Kirakos Qandzaketsi) öz əsərlərini alban əlifbası ilə alban dilində yazıblar. 1938-ci ildə Albaniya ilə İberiya arasındakı Berdax (Bərdə) monastırından alban əlifbası ilə yazılmış salnamə tapıldı. Salnamənin üzü 1580-ci ildə köçürülmüşdür (Zaza Aleksidze 2003.s.39).

Kerop Patkanov yazır ki, həmin Berdax şəhəri sonrakı Debeddir (Патканов 1883.s.226, 234). Gürcülərin Debed adlandırdıqları monastırın qədim adı Tibet olmuşdur. Bu məlumat onu göstərir ki, İberiyanın bəzi etnosları Altay və Tibet mənşəlidir.

Tibet, Şuşa, Şatberdi, Berdax monastırlarında Alban əlifbası ilə salnamələr, dua kitabları yazılırdı. Əgər 1580-ci ildə salnamənin üzü köçürülübsə, deməli o zamana qədər monastırlarda alban dili və əlifbası ilə dini xadimlər var imiş (Ацкербеков 1942.s.25–55).

Abuladze 1937-ci ildə Matenadaranın Eçmiadzin fondundan alban əlifbası ilə yazılmış bir salnamə tapdı və oxumaq üçün Akaki Şanidzeyə göndərdi. Bununla belə mətnin çap olunmasına ermənilər L.M. Meliksetbekov başda olmaqla qarşı çıxdılar (Меликсетбеков 1942.s.52–55).

63 il sonra Sinay dağının ətəyindəki Müqəddəs Katerina monastırından alban əlifbası ilə yazılmış perqament tapıldı. Məlum oldu ki, həmin perqament nə gürcü, nə erməni dilindədir. Zaza Aleksidze Minqeçevir yazılarının köməyi ilə həmin mətni oxudu və iddia etdi ki, perqamentin dili son Alban dilidir (Zaza Aleksidze 2003.s.5–126).

Zaza Aleksidze perqamentin dilindəki türk sözləri barədə bir söz demir. Ancaq belə bir gerçəyi gizlətmək olmaz ki, Sinay monastırı Məhəmməd peyğəmbərin qayğısı nəticəsində salamat qalmışdı. Peyğəmbər (əleyhissəlam) xüsusi sənəd verib, monastırı vergilərdən azad etmiş, məbədin toxunulmazlığını bununla təmin olunmuşdu. Monastrın keşişləri indiyədək həmin sənədi qoruyub saxlayırlar (Aleksidze 2003.s.46–49).

Xilafət zəifləyəndə Avropanın xaçlı döyüşçüləri Sinay yarımadasını tutdular. 1099-cu ildə monastrı ələ keçirib, 1270-ci ilə qədər əllərində saxladılar. Avropalılar 170 ildə monastrın bir neçə hücrəsini at tövləsinə çevirdilər. Əlyazmaların xeyli hissəsi onların zamanında yanıb külə döndü (Zaza Aleksidze 2003.s.16).

İlhami Cəfərsoy, tarixçi alim.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:197
embedMənbə:http://oxumeni.az
archiveBu xəbər 11 Dekabr 2025 13:07 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see421

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see346

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see320

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see317

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see297

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see293

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see291

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see274

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see272

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see264

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see246

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see230

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see227

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see210

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see208

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see194

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see192

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see186

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see185

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri