Icma.az
close
up
RU
Ali məktəbə qəbul uğrunda savaş: itirilən uşaqlıq, plansız gələcək

Ali məktəbə qəbul uğrunda savaş: itirilən uşaqlıq, plansız gələcək

Icma.az, Milli.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Milli.Az Azərbaycan Müəllimi qəzetinə istinadla Çingiz Səfərlinin yazısını təqdim edir
Uzun illərdir ki, repetitorluq məsələsinin gündəmdən düşməməsi, məktəblilərin sanki bir yarışa təşviq edilməsi aktual olaraq qalır.

İnsan ömrü 60-65, uzağı 70-75 ildir. Onun da ən gözəl çağları, yəqin ki, uşaqlıq, ilk gənclik və gənclik illərinə təsadüf edir. Amma biz nə edirik? Uşaq məktəbdən gələn kimi əlavə hazırlıqlara göndəririk ki, "sən mütləq ən yüksək nəticə ilə ali təhsil müəssisəsinə daxil olmalısan". Ona görə də uşaqların ən gözəl çağlarını əllərindən almış oluruq. Gün boyu o hazırlıqdan bu hazırlığa, ondan o birinə gedir və axşam gec saatlarda gəlib evə çatır. Və növbəti gün də həmin ssenari təkrarlanır. Demirəm, uşaq vaxtını tamamilə boş keçirsin. Amma akademik nailiyyət üçün xərclənən bu qədər vaxtı maraq dairəsinə uyğun digər bacarıqlar əldə etməyə sərf etməsi daha yaxşı olmazmı? Məsələn, elə götürək musiqi sahəsini. Şərt deyil ki, uşaq virtuoz ifaçı olsun. Ən azından onun musiqi ruhu formalaşar, mədəni səviyyəsi yüksələr, yaradıcılıq tərəfi də inkişaf etmiş olar.

Bu gün məktəblilər Azərbaycan bəstəkarlarını, heykəltaraşlarını, rəssamlarını, mədəniyyət xadimlərini tanımırlar.

Yaxud fərqli idman sahələrinə, peşə istiqamətlərinə yönəltməklə yaxşı bir idmançı, gələcəyin bacarıqlı bir ustasını yetişdirmiş olarıq.

Amma biz nə edirik? Deyirik ki, yox, sən bu 3-5 fənni mənimsəyib ali təhsil almalısan.

Yaxşı, görək aldığı ali təhsil müəssisələrinə qəbul üçün əladə etdiyi bilik nə qədər qalıcı və faydalı olur?

İnanın ki, uzağı ali təhsilinin ilk semestrinin sonunda oxuduğu hər şey yadından çıxır. Çünki əldə etdiyi bilik də qalıcı deyil. Xüsusən də humanitar fənlər üzrə.

Ədəbiyyat hansısa şairin doğum və ölüm tarixlərini öyrənmək, əsərlərinin adlarını əzbərləmək deyil. Belə olsaydı, bu məlumatlar ədəbiyyat fənninin tərkibində deyil, tarix dərslərində tədris olunardı. Əgər uşaq ölkəsinin şair və yazıçılarının əsərlərini mütaliə etmirsə, bir şeir belə yaddaşında saxlamırsa, aldığı ədəbiyyat biliyi mənasız informasiya yığınından başqa bir şey olmur.

Eləcə də şagird tarix imtahanından keçə bilmək üçün bir müharibənin ilindən digərinin ilinin çıxılmasını tələb edən suallara hazırlaşır. Axı bu, tarix fənnidir, riyaziyyat deyil. O əzbərlədikləri tarixlər də əvvəl-axır yaddaşından silinəcək. Əgər dövlətlərin yaranma, dağılma səbəblərini, dövrün hökmdarlarının, tarixi şəxsiyyətlərinin apardıqları islahatları, dövrün mədəni, siyasi proseslərini analiz etmək qabiliyyəti olmayacaqsa, hansısa bir tarixi hadisə barədə sonradan danışmağa bir fikri olmayacaqsa, o tarix nəyinə lazımdır?

Yaxud da götürək informatikanı... Çox təəssüf ki, hazırkı imtahan proseslərində, istər bakalavriat, istər magistratura səviyyəsinə qəbul mərhələsində praktiki bacarıqları tam yoxlamaq olmur. "Microsof Word"ün filan pəncərəsinin filan tabında hansı əmrlərin olduğunu bilib bilməməsi nəyi dəyişir? İnformatika praktiki bir sahədir. Şagird kompüter qarşısında bu proqramları işlədə bilirsə, yaxud hansısa kodlaşdırma dilində nəsə hazırlamaq potensialı varsa, bu, kifayət etmirmi? Əzbərçiliyin bu günə qədər bir faydasını görən, eşidən olubmu?

Həmçinin götürək hansısa xarici dili, məsələn ingilis dilini. Dilin qrammatikasını əzbərləyib bütün testləri düz yazıb, lakin yekunda bu dildə danışa bilmirsə, o məlumat toplusu şagirdin nəyinə gərəkdir? Maraqlısı budur ki, ana dilindən 10 sualı cavablandıran abituriyentlərin ingilis dilindən 15-16, hətta daha çox suala düzgün cavab verdiyini görürük. Bu necə mümkün ola bilər? Belə çıxır ki, şagirdlərimiz ingilis dilini ana dillərindən yaxşı bilirlər? Nəyə lazımdır, axı məktəb dərsliyində ana dilinin o qədər qəliz qrammatikası və çaşdırıcı suallar? Bu mənada bir çox fənlər üzrə bəzi mövzuların orta təhsil proqramlarından çıxarılıb ali təhsil proqramlarına salınması daha yaxşı olardı.

Aydındır ki, hər uşağın potensialı eyni deyil. Hər uşaq yüksək akademik nəticə əldə edə bilməz. Hər uşaq gələcəkdə müəllim, hüquqşünas, tarixçi, həkim ola bilməz. Kimi yaxşı sənətkar, kimi yaxşı dizayner, kimi dülgər, mebel ustası, rəssam, heykəltaraş, musiqiçi ola bilər. Axı cəmiyyətimizin bütün sahələrdən kadrlara ehtiyacı var. Ən əsası şagird seçdiyi ixtisasın gələcəyini bilməli, hesablanmış addım atmalıdırlar. Özünü gələcəkdə o sahədə görüb görmədiyini öncədən fikirləşməlidir və ya bu istiqamətdə ona sağlam tövsiyələr verilməlidir.

Məktəb sadəcə akademik bilik vermir. Məktəbin vəzifəsi sadəcə ali təhsil müəssisəsinə abituriyent hazırlamaq deyil. Məktəbin yaxşı və ya pis olması bu statistika ilə ölçülməməlidir. Elə olsaydı, sovet dövründə əksər məktəblər ləğv edilərdi. Çünki bir məktəbdən hər il uzağı 1-2 uşaq ali təhsil müəssisəsinə daxil olurdu.

"Bu gün ödənişli də olsa, birtəhər hansısa ali təhsil müəssisəsinə daxil olsun, diplom alsın, sonra bir yol açılar", - düşüncəsi ilə övladlarımızın gələcəyini öz əllərimizlə məhv edir, həm uşaqlıqlarını, həm sağlamlıqlarını, həm də gələcəklərini əllərindən alırıq. Gəlin bir az da bu haqda düşünək. Başqalarının bəhsinə uşaqları sevmədikləri sahələrə yönləndirməkdənsə, sevdikləri, uğurlu ola biləcəkləri sahələr barədə fikirləşək. Hamımız Nizami Gəncəvinin "Kamil bir palançı olsa da insan, Yaxşıdır yarımçıq papaqçılıqdan" misralarını əzbər bilir, amma nədənsə icra etmək istəmirik. İllərdir ki, qəlibləşən "Əlində diplom olsun" fikri öz aktuallığını itirib. İndi ali təhsil diplomlu bacarıqsız bir mütəxəssis olmaqdansa, hansısa bir peşənin peşəkarlarına daha çox üstünlük verilir.

Unutmayaq ki, 21-ci əsr innovasiyalar əsri olmaqla yanaşı, bacarıqlar əsridir. Gəlin bir bacarıq əldə edək. Çünki istəsək də, hamımız həkim, hamımız hüquqşünas ola bilməyəcəyik.
Milli.Az 

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:183
embedMənbə:https://news.milli.az
archiveBu xəbər 21 Aprel 2025 20:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see414

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see322

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see305

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see293

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see281

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see275

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see271

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see261

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see243

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see241

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see235

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see235

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see235

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see234

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see222

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see222

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see187

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri