Alim ömrü, ata qüruru...

İnsan ömrü yalnız illərlə ölçülmür. Onu ölçən başqa meyarlar da var: qorunmuş ləyaqət, yetişdirilmiş insanlar, yazılıb qalan kitablar və bütün bunların fövqündə – insanın daxilində daşıdığı işıq.

Bəzən isə bir ömrün həqiqi böyüklüyü onun keçdiyi sınaqlarda, çəkdiyi ağrılarda və sınsa da əyilməyən iradəsində görünür. Həyatın ağır imtahanlarından keçən belə ömürlər təkcə bir insanın taleyi olmur – onlar ailəsinin, doğulduğu torpağın, mənsub olduğu millətin və xidmət etdiyi Vətənin mənəvi yaddaşına çevrilir.

Professor Kamran Kazımov da məhz belə bir ömür yaşayan insanlardandır.

Bu ömür elmə bağlanan bir ömürdür. Bu ömür müəllim kürsüsündən minlərlə tələbənin taleyinə toxunan bir ömürdür. Bu ömür kitabların, auditoriyaların, elmi axtarışların və mənəvi məsuliyyətin içindən keçən bir yoldur.

Belə ömürlər yalnız yaşanmır – zamanın yaddaşına çevrilir.

1961-ci ilin mart ayında Lənkəranın Yuxarı Nüvədi kəndində dünyaya gələn Kamran Kazımovun ömür yolu Cənub bölgəsinin zəngin mənəvi mühitində, xalq hikmətinin və zəhmətə bağlı həyat tərzinin içində formalaşdı. Kənd mühitinin sadəliyi, xalq hikməti, ailə tərbiyəsi və zəhmətə bağlılıq onun xarakterinin əsas sütunlarını qurdu. M.F.Axundov adına Rus Dili və Ədəbiyyatı İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirməsi həmin zəhmətin və intellektual axtarışın təbii nəticəsi idi. Gənc müəllim üçün bu yalnız diplom deyildi, elmə aparan uzun və məsuliyyətli yolun başlanğıcı idi.

Kamran Kazımovun elm yolunda mühüm rol oynayan, hər iki dissertasiyasının elmi rəhbəri olan şəxs Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığının görkəmli nümayəndəsi, II Dünya müharibəsinin iştirakçısı, yazıçı və tənqidçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Beynəlxalq Ədəbi Tənqidçilər İttifaqının üzvü, Avropada və keçmiş SSRİ məkanında tanınmış alim – Əməkdar elm xadimi, professor Seyfulla Əsədullayev idi.

Seyfulla Əsədullayev yalnız böyük alim deyil, həm də Azərbaycan elminin vicdanı və mənəvi ucalığı kimi qəbul olunan ziyalılardan idi. Onun tələbələri üçün elm sadəcə tədqiqat sahəsi deyil, həm də mənəvi məsuliyyət məktəbi idi. Kamran Kazımov da məhz belə bir elmi məktəbin yetirməsi kimi formalaşmışdır. Bu mənada onun elmi fəaliyyəti yalnız fərdi yaradıcılıq deyil, böyük bir elmi ənənənin davamıdır.

Zaman keçdikcə Kamran Kazımov həmin elmi ənənənin davamçısı kimi Azərbaycan filologiyasının tanınmış simalarından birinə çevrildi. Xüsusilə xarici ölkə ədəbiyyatı, rus ədəbiyyatı ilə Şərq mədəniyyəti arasındakı əlaqələr, ədəbi təsir və qarşılıqlı münasibətlər onun tədqiqatlarının əsas istiqamətlərindən oldu.

Azərbaycan və rus ədəbiyyatının qarşılıqlı əlaqələri, Şərq və Qərb ədəbi düşüncəsinin dialoqu, ədəbi tənqid və ədəbiyyat nəzəriyyəsi, dünya ədəbiyyatı kontekstində Azərbaycan ədəbi mühitinin yeri istiqamətlərində yazdığı əsərlər Azərbaycan filologiyasında mühüm yer tutur.

Professor Kamran Kazımovun elmi yaradıcılığında mühüm mərhələlərdən biri onun “N.S. Tixonov və Şərq” mövzusunda müdafiə etdiyi doktorluq dissertasiyasıdır. Bu tədqiqat yalnız bir yazıçının yaradıcılığının öyrənilməsi ilə məhdudlaşmır. Əslində bu əsər rus ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrindən biri olan Nikolay Tixonovun yaradıcılığında Şərq dünyasının poetik və mədəni obrazının necə formalaşdığını araşdırır.

Kamran Kazımov bu tədqiqatında göstərir ki, ədəbiyyat yalnız milli sərhədlər daxilində inkişaf etmir. Ədəbiyyat mədəniyyətlərin qarşılaşdığı, dialoq qurduğu böyük mənəvi məkan kimi çıxış edir. Bu baxımdan onun tədqiqatı yalnız ədəbiyyatşünaslıq üçün deyil, həm də mədəniyyətlərarası əlaqələrin öyrənilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Kamran Kazımov məhsuldar alimlərdəndir. Onun qələmindən çıxan 5 monoqrafiya, 9 proqram, 6 metodik vəsait və 100-dən artıq elmi məqalə Azərbaycan filologiyasının müxtəlif problemlərinə həsr olunmuşdur. Bu əsərlərin bir qismi ölkəmizin elmi nəşrlərində, digər qismi isə Rusiyada, Polşada, Çexiyada, Gürcüstanda və başqa ölkələrdə çap olunaraq müəllifinin adını beynəlxalq elmi məkanlarda da tanıtmışdır.

Professor Kamran Kazımovun elmi-pedaqoji fəaliyyətinin əsas hissəsi Lənkəran Dövlət Universiteti ilə bağlıdır. Universitetin yaradıldığı ilk illərdən etibarən o, taleyini bu ali məktəblə bağlamış, onun formalaşan akademik mühitində fəal iştirak etmişdir. Müəllim, dekan, prorektor kimi müxtəlif vəzifələrdə çalışaraq universitetin elmi və pedaqoji həyatının inkişafına mühüm töhfələr vermiş, gənc bir ali məktəbin elm və təhsil ocağı kimi möhkəmlənməsində əməyi olan ziyalılardan biri olmuşdur.

Bu gün filologiya elmləri doktoru, professor Kamran Kazımov Astara Pedaqoji Kollecinin direktoru olmaqla yanaşı, Lənkəran Dövlət Universitetinin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı kafedrasının professoru kimi də elmi-pedaqoji fəaliyyətini davam etdirir. O, uzun illərin pedaqoji təcrübəsini tələbələrlə bölüşür, dünya ədəbiyyatının klassik nümunələrini auditoriyalarda böyük həvəslə tədris edir.

Onun elmi fəaliyyəti beynəlxalq elmi məkanla da sıx bağlıdır. Poznan, Səmərqənd, Kursk, Astraxan, Volqoqrad, Moskva və digər şəhərlərdə keçirilən elmi konfranslarda Azərbaycan filologiyasını təmsil edən alimlərdən biri də məhz Kamran Kazımov olmuşdur. Bu tribunalar onun üçün yalnız elmi təqdimat məkanı deyil, həm də Azərbaycan ədəbiyyatının tanıdılması missiyasıdır.

Həyat bəzən insan qarşısına elə sınaqlar çıxarır ki, onları sözlə ifadə etmək çətin olur. 2020-ci ilin payızı Kamran Kazımovun həyatında belə bir sınaq oldu. 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifələrindən biridir. Bu savaşın qəhrəmanlarından biri də Kamran müəllimin yeganə oğlu – baş leytenant Vüsal Kazımov idi.

O, Füzuli, Cəbrayıl və Xocavənd istiqamətlərində gedən döyüşlərdə iştirak etdi, Şuşa uğrunda döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid oldu. Beləliklə, bir ailənin oğlu Vətənə və millətə oğul oldu, bir ata isə tarixə şəhid atası kimi daxil oldu.

Vüsalın şəhidliyindən sonra Kamran müəllimin həyatı da başqa bir məna qazandı. Yeganə oğlunu Vətən yolunda itirən bir ata üçün beş il öncə qeyd edə bilmədiyi 60 illik yubiley səssiz bir sınaq idi. Bu ağır dərd onun sağlamlığından da yan keçmədi – ürək əməliyyatı ata qəlbinin çəkdiyi ağrının səssiz izlərindən biri kimi yadda qaldı.

Bu ağrının içində bir təsəlli də vardı – Zəfər. Çünki Vüsalın uğrunda canını fəda etdiyi torpaqlarda Azərbaycan bayrağı yenidən dalğalanırdı.

Kamran Kazımovun həyat yolu da məhz belə talelərdəndir.

Bu ömürdə elm var.

Bu ömürdə müəllimlik var.

Bu ömürdə tələbələr, kitablar, auditoriyalar var.

Amma bu ömrün ən uca zirvəsində iki söz dayanır:

Vətən.

Şəhid.

Kamran Kazımov yalnız alim və müəllim deyil. O həm də Vətən üçün qəhrəman oğul yetişdirən atadır.

Ata üçün övlad itkisi dünyanın ən ağır dərdidir. Bu ağrı nə zamanla azalır, nə sözlə təsəlli tapır. Amma bəzi nadir insanlar bu ağrını da ləyaqətlə daşımağı bacarırlar. Kamran Kazımovun kitablarının ilk səhifələrində yazılan ithaflar bunu açıq şəkildə göstərir. Bu ithaflar sadəcə müəllif qeydi deyil – onlar bir ata qəlbinin sükut içində danışan monoloqlarıdır. Kamran müəllim bu ağrını yalnız sözlə deyil, əməli ilə də yaşadır. O, şəhid oğlu Vüsalın xatirəsini əbədiləşdirmək üçün öz imkanları hesabına xatirə parkı salmış, həmin məkanı həm xatirə, həm də insanların dincələ biləcəyi bir guşəyə çevirmişdir. Bu addım bir ata sevgisinin və vətənpərvər ruhun sükutla danışan ifadəsidir.

Professor Kamran Kazımovun həyat yolunu üç əsas prinsip müəyyənləşdirir: elmə sədaqət, müəllimə hörmət, Vətənə xidmət.

Bu yolun ən uca zirvəsində isə bir ata qüruru dayanır.

Hər alim kitab yazır.

Hər müəllim tələbə yetişdirir.

Amma hər insan Vətənə qəhrəman oğul yetişdirmir.

Kamran müəllimin taleyinə bu ucalıq da yazıldı.

Bu gün Kamran müəllimin həyatında yeni bir sevinc də var – Vüsalın iki yadigarı, nəvələri Nuray və Aynur. Onların gülüşündə həyat yenidən boy atır. Onların gülüşündə həm ata, həm baba qəlbinin gizli ümidləri yaşayır. Həyat bəzən ən ağır ağrıların içində belə yeni işıq doğurur.

Bu gün professor Kamran Kazımovun 65 yaşı tamam olur.

Bu yubiley sadəcə bir insanın doğum gününün qeyd olunması deyil. Bu yubiley elmə sədaqətlə keçən bir ömrün, müəllimlik missiyasına xidmət edən zəhmətin, Vətən sevgisi ilə ucalan bir taleyin mənəvi hesabatıdır.

Professor Kamran Kazımovu bu əlamətdar yubiley münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edir, ona möhkəm cansağlığı və uzun ömür, yeni elmi uğurlar, yetişdirdiyi tələbələrinin nailiyyətləri ilə sevinən xoş günlər və Vüsalın yadigarları – Nuray və Aynurun xoşbəxt böyüməsini görməyi arzulayırıq.

İlham Tahirov

filologiya elmləri doktoru, professor