Icma.az
close
up
RU
Alimlər Sibirdəki nəhəng kraterlərin sirrini açdı

Alimlər Sibirdəki nəhəng kraterlərin sirrini açdı

Qaynarinfo portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Qərbi Sibirdə aşkar edilən nəhəng qaz kraterlərinin yaranma səbəbi ilə bağlı alimlər nəhayət yekun izah təqdim ediblər. İlk dəfə 2012-ci ildə Yamal və Gidan yarımadalarında qeydə alınan bu kraterlər 50 metr dərinliyə çata bilir və torpaqla buzu yüzlərlə metr uzağa atır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Independent" nəşrinin yazdığına görə, alimlər on ildən artıq müddətdə bu hadisənin səbəbini aydınlaşdırmağa çalışıblar. Müxtəlif fərziyyələr - meteoritlərin düşməsi və ya təbii qaz partlayışları irəli sürülsə də, onların heç biri məhz bu regionda kraterlərin yaranmasını tam izah edə bilmirdi.

"Kraterlər indiyədək yalnız Yamal və Gidan yarımadalarında müşahidə olunub. Bu isə göstərir ki, regionun müəyyən xüsusiyyətləri onların məhz burada, Arktikanın digər ərazilərində deyil, yaranmasına səbəb olur", deyə "Science of the Total Environment" jurnalında dərc olunmuş yeni tədqiqatda qeyd olunur.

Yeni nəzəriyyəyə görə, kraterlərin yaranmasına iki əsas amil təsir edir: bölgənin böyük qaz ehtiyatları və iqlim dəyişikliyi nəticəsində sürətlənən istiləşmə. Yeraltından qalxan qaz və istilik torpağın üst qatındakı donmuş layı əridir, bu da təzyiqin artmasına gətirib çıxarır. İqlim istiləşməsi ilə permafrostun daha da əriməsi torpağın partlayışvari çökməsinə və nəhəng kraterlərin formalaşmasına səbəb olur.

Alimlərin fikrincə, belə kraterlərin bir çoxu diqqətdən kənarda qala bilər, çünki onlar tez bir zamanda su və palçıqla dolaraq əriyən buzdan yaranan göllərə bənzəyir.

Xatırladaq ki, bir müddət əvvəl alimlər Sakit okeanda təxminən yarım əsr davam edən qəribə səsin səbəbini də araşdırıb müəyyən etmişdilər. Səsin mənbəyi 1979-cu ildə aparılmış dərin dəniz faydalı qazıntıların sınaq çıxarışı olmuşdu. İşlər başa çatdıqdan sonra da region uzun müddət "səsin əks-sədası” ilə yadda qalmışdı.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:181
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 23 Sentyabr 2025 21:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see342

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see321

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see287

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see280

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see276

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see271

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see260

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see257

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see251

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see251

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see222

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see220

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see213

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see205

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see201

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see199

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see198

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see186

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri