Icma.az
close
up
RU
Alimlər Sibirdəki nəhəng kraterlərin sirrini açdı

Alimlər Sibirdəki nəhəng kraterlərin sirrini açdı

Qaynarinfo portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Qərbi Sibirdə aşkar edilən nəhəng qaz kraterlərinin yaranma səbəbi ilə bağlı alimlər nəhayət yekun izah təqdim ediblər. İlk dəfə 2012-ci ildə Yamal və Gidan yarımadalarında qeydə alınan bu kraterlər 50 metr dərinliyə çata bilir və torpaqla buzu yüzlərlə metr uzağa atır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Independent" nəşrinin yazdığına görə, alimlər on ildən artıq müddətdə bu hadisənin səbəbini aydınlaşdırmağa çalışıblar. Müxtəlif fərziyyələr - meteoritlərin düşməsi və ya təbii qaz partlayışları irəli sürülsə də, onların heç biri məhz bu regionda kraterlərin yaranmasını tam izah edə bilmirdi.

"Kraterlər indiyədək yalnız Yamal və Gidan yarımadalarında müşahidə olunub. Bu isə göstərir ki, regionun müəyyən xüsusiyyətləri onların məhz burada, Arktikanın digər ərazilərində deyil, yaranmasına səbəb olur", deyə "Science of the Total Environment" jurnalında dərc olunmuş yeni tədqiqatda qeyd olunur.

Yeni nəzəriyyəyə görə, kraterlərin yaranmasına iki əsas amil təsir edir: bölgənin böyük qaz ehtiyatları və iqlim dəyişikliyi nəticəsində sürətlənən istiləşmə. Yeraltından qalxan qaz və istilik torpağın üst qatındakı donmuş layı əridir, bu da təzyiqin artmasına gətirib çıxarır. İqlim istiləşməsi ilə permafrostun daha da əriməsi torpağın partlayışvari çökməsinə və nəhəng kraterlərin formalaşmasına səbəb olur.

Alimlərin fikrincə, belə kraterlərin bir çoxu diqqətdən kənarda qala bilər, çünki onlar tez bir zamanda su və palçıqla dolaraq əriyən buzdan yaranan göllərə bənzəyir.

Xatırladaq ki, bir müddət əvvəl alimlər Sakit okeanda təxminən yarım əsr davam edən qəribə səsin səbəbini də araşdırıb müəyyən etmişdilər. Səsin mənbəyi 1979-cu ildə aparılmış dərin dəniz faydalı qazıntıların sınaq çıxarışı olmuşdu. İşlər başa çatdıqdan sonra da region uzun müddət "səsin əks-sədası” ilə yadda qalmışdı.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:196
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 23 Sentyabr 2025 21:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see370

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see238

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see236

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see230

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see230

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see226

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see224

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see224

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see223

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see220

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see215

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see210

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see210

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see208

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see208

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see208

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see208

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see205

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri