Icma.az
close
up
RU
Alimlər Sibirdəki nəhəng kraterlərin sirrini açdı

Alimlər Sibirdəki nəhəng kraterlərin sirrini açdı

Qaynarinfo portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Qərbi Sibirdə aşkar edilən nəhəng qaz kraterlərinin yaranma səbəbi ilə bağlı alimlər nəhayət yekun izah təqdim ediblər. İlk dəfə 2012-ci ildə Yamal və Gidan yarımadalarında qeydə alınan bu kraterlər 50 metr dərinliyə çata bilir və torpaqla buzu yüzlərlə metr uzağa atır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Independent" nəşrinin yazdığına görə, alimlər on ildən artıq müddətdə bu hadisənin səbəbini aydınlaşdırmağa çalışıblar. Müxtəlif fərziyyələr - meteoritlərin düşməsi və ya təbii qaz partlayışları irəli sürülsə də, onların heç biri məhz bu regionda kraterlərin yaranmasını tam izah edə bilmirdi.

"Kraterlər indiyədək yalnız Yamal və Gidan yarımadalarında müşahidə olunub. Bu isə göstərir ki, regionun müəyyən xüsusiyyətləri onların məhz burada, Arktikanın digər ərazilərində deyil, yaranmasına səbəb olur", deyə "Science of the Total Environment" jurnalında dərc olunmuş yeni tədqiqatda qeyd olunur.

Yeni nəzəriyyəyə görə, kraterlərin yaranmasına iki əsas amil təsir edir: bölgənin böyük qaz ehtiyatları və iqlim dəyişikliyi nəticəsində sürətlənən istiləşmə. Yeraltından qalxan qaz və istilik torpağın üst qatındakı donmuş layı əridir, bu da təzyiqin artmasına gətirib çıxarır. İqlim istiləşməsi ilə permafrostun daha da əriməsi torpağın partlayışvari çökməsinə və nəhəng kraterlərin formalaşmasına səbəb olur.

Alimlərin fikrincə, belə kraterlərin bir çoxu diqqətdən kənarda qala bilər, çünki onlar tez bir zamanda su və palçıqla dolaraq əriyən buzdan yaranan göllərə bənzəyir.

Xatırladaq ki, bir müddət əvvəl alimlər Sakit okeanda təxminən yarım əsr davam edən qəribə səsin səbəbini də araşdırıb müəyyən etmişdilər. Səsin mənbəyi 1979-cu ildə aparılmış dərin dəniz faydalı qazıntıların sınaq çıxarışı olmuşdu. İşlər başa çatdıqdan sonra da region uzun müddət "səsin əks-sədası” ilə yadda qalmışdı.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:182
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 23 Sentyabr 2025 21:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see309

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see301

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see268

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see248

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see248

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see247

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see240

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see232

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see230

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see225

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see206

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see205

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see204

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see203

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see203

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see198

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see197

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see195

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see191

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri